Vitamine D

 

 

Speelt een rol bij:

·         Samen met het parathyroid hormoon en calcitonine regulator van de calciumstofwisseling en de fosfaatstofwisseling, en aldus van het beenweefsel en kraakbeenweefsel.  Cofactoren voor een goede opname van calcium in de darm en inbouw in het bot en voor het bot: vitamine C, D, K, vitamine B’s, magnesium, zink, mangaan, koper, boor, fosfor, silicium, inositol, L-lysine, zwavel, selenium, fluor, jodium, essentiele vetzuren

·         Immuniteit

·         Preventie en behandeling van osteoporose en osteomalacie en rachitis

·         Preventie en behandeling van breuken

·         Normalisering van hoge bloeddruk

·         Als krachtige ontstekingsremmer

·         Bij pijnbestrijding

·         Vermindert de ernst van een infectie

·         Diabetes: gunstig effect op de bloedsuiker- en insulinespiegel en insulinesensitiviteit

·         Preventie en behandeling van auto-immuunziekten zoals Multiple Sclerose en reumathoïde artritis, Graves, Bechterew, SLE

·         Dit geldt ook voor diverse vormen van kanker o.a. borst-, colon-, pancreas- en prostaatkanker mede door zijn ontstekingsremmend karakter

·         Preventie en behandeling van hart- en vaataandoeningen mede door zijn ontstekingsremmend effect, bloeddruknormaliserend effect, gunstig effect op de insulinespiegel en de calciumspiegel, reductie van het parathyroïd hormoon

·         Preventie en behandeling van huidaandoeningen zoals psoriasis

·         Idem voor endometriose, bijschildklierdisfunctie, diastolische hypotensie

·         Vergroot de hoeveelheid citroenzuur in het bloed en de beenderen

·         Vergroot de tubulaire reabsorptie van aminozuren

·         Stimuleert de opname van fosfor in de darmen, evenals van magnesium, zink, ijzer en andere mineralen

·         ondersteunt het lichaam in de opname van vitamine A

·         De groei

·         Draagt bij tot verhoging van de aanmaak van eiwitten in spiercellen; tonus van de spieren, spiermassa, contractiekracht

·         Gezonde tanden

·         Vitamine D-suppletie geeft betere resultaten bij winterdepressie dan lichttherapie, ook effecten aangetoond bij migraine bij vrouwen, bij spier- en gewrichtspijnen

·         De nierfunctie

 

Risicogroepen voor een tekort:

·         Mensen met een sedentair leven die veel binnen zitten of werken

·         Bejaarden die weinig buiten komen, minder mobiel zijn en omdat hun huid minder vitamine D produceert

·         Bedlegerigen

·         Mensen met een donkere huid

·         Zwangere vrouwen

·         Vrouwen die gesluierd zijn

·         Kinderen jonger dan 4 jaar

·         Postmenopauzale vrouwen

·         Diabetes

·         Osteoporose

·         Artritis

·         Hoge bloeddruk

·         Hart- en vaataandoeningen

·         Kanker

·         PCOS

·         Depressie

·         Epilepsie

·         Multiple Sclerose

·         Mensen die in vervuilde gebieden wonen

·         Veganisten

 

Vitamine D en chronische skeletspierpijn, heuppijn, lage rugpijn

Het mechanisme hoe deze pijnontstaat, werd aan het licht gebracht:

·         Vitamine D-tekort veroorzaakt een daling van de calciumabsorptie

·         Productie van het parathyroïd hormoon PTH wordt verhoogd om het calciumgehalte in het bloed op peil te houden

·         Verhoogd PTH-gehalte resulteert in verhoogde uitscheiding van fosor, wat leidt tot een fosfortekort.

·         Onvoldoende calciumfosfaat resulteert in afzetting van niet-gemineraliseerd collageen matrix in de beenderen.

·         Als de collageenmatrix vocht opneemt en zwelt, veroorzaakt dit een druk op het sensorisch geïnnerveerde periost, dit geeft pijn.

(Abbas, dr. Q., Reduce Chronic Fatigue, Pain and Inflammation, 2005)

 

Bronnen:

·         Blootstelling van de huid aan zonlicht

·         Paddenstoelen, melkproducten, brandnetelblad, eidooier, vis, oesters, lever, room, boter

 

Vitamine D: overige gezondheidsbevorderende eigenschappen, naast die voor het beendergestel

“Voldoende vitamine D draagt bij tot een verminderd risico van niet-wervel breuken, verbetert de neuromusculaire functie en vermindert het risico van vallen wanneer het serumgehalte van 25OHD groter is dan 30ng/ml (75nmol/L). Uit onderzoek zijn associaties waargenomen tussen het gehalte aan vitamine D en verlaagde sterfte, bepaalde kankers, de vermindering van infecties, inflammatieziekten (diabetes, weefselverharding), cardiovasculaire aandoeningen en waarschijnlijk ook arthrose.

De huidige bewijsvoering voor deze associaties is nog niet zo uitgebreid als voor de invloed op het beendergestel. Het gehalte van het serum 25OHD gehalte wordt beïnvloed door verschillende intrinsieke factoren zoals de onderhuidse vitamine D productie, de vetmassa en extrinsieke factoren zoals de UV-B blootstelling, de geografische ligging, het seizoen, enz.

De meting van het serum 25OHD gehalte is de enige manier om de vitamine D reserve in het lichaam te laten bepalen. Bij patiënten waar er een vermoeden van osteoporose is dient het 25OHD gehalte steeds bepaald te worden om bij de behandeling de behoefte aan vitamine D te bepalen.”

(K. Broit et al., Vitamine D: Effet osseux et extra-osseux recommandations de bon usage. Presse Med. 2009; 38: 43-54)

 

Vitamine D helpt bij spierpijn door statines

Het cholesterolverlagend effect van statines wordt verkregen door een afremmen van het leverenzyme HMG CoA reductase.  Helaas wordt hierdoor ook de lichaamseigen productie van het antioxidans ubiquinol (Co-enzyme Q10) afgeremd, wat ondermeer kan bijdragen tot spierpijnen.  Om die reden wordt aan statinegebruikers aangeraden dagelijks een voedingssupplement met 100 mg ubiquinol in te nemen.  Er is nu ook aangetoond dat vitamine D de kans op spierpijnen door statines kan verminderen.

Uit een Amerikaans onderzoek bleek dat statinegebruikers met spierpijnen significant lagere vitamine D-spiegels (64% ervan had een tekort) hadden dan statinegebruikers zonder spierpijn (43% hadden een tekort).  Vervolgens gaf men aan bijna de helft van de statinegebruikers met spierpijnen gedurende 12 weken 50.000 UI vitamine D per week.  Dit verhoogde niet alleen significant de vitamine D-spiegel in het bloed, de spierpijnen verdwenen bij 92% van de patiënten.

(Ahmed W et al, Low serum 25 (OH) vitamine D levels (<32ng/ml) are associated with reversible myositis-myalgia in statin-treated patients.  Transl Res. 2009;153, 11-16.

(in: BioGezond, September 2010, p.22-23)

 

 

Vitamine D en zonlicht

Zonlicht op de huid activeert de aanmaak van vitamine D.  Hiervoor volstaat een half uur blootstelling aan de zon per dag tijdens de warme maanden, hoewel dit niet over het volledige oppervlak van het lichaam nodig is.  Ongeveer 70% van onze vitamine D-behoefte kan door de huid geproduceerd worden, waarin een precursor zit die onder invloed van de zon wordt omgezet in vitamine D.

Het sterftecijfer door hart- en vaataandoeningen is hoger in de winter, op een hogere breedtegraad en op lagere hoogtes.  Er bestaat een verband met vitamine D-tekort door gebrek aan zonlicht in deze streken.  Bovendien is in deze streken en in de winter de bloeddruk hoger.  In 1941 werd een omgekeerde relatie vastgesteld tussen zonlicht en kankermortaliteit.

 

Volgens sommige bronnen wordt via de voeding zelden voldoende vitamine D aangebracht, hoewel het wel een stabiele vitamine is, die bestand is tegen hitte en zuurstof.

Vitamine D wordt vnl. opgeslagen in de lever, en in kleinere mate ook in beenderen, bloed, darmwand en nieren.  De lever kan uit vitamine D calcidiol maken, dat door hydroxylering wordt omgezet in calcitriol in de nieren, maar ook in osteoblasten, bijnier-, pancreas-, haarfollikel-, vaatwandendotheel- en synoviale cellen, colonocyten, keratinocyten en macrofagen.  In vrijwel alle weefsels vindt men cellen met receptoren voor calcitriol.  Dit is een aanwijzing dat vitamine D ook een rol speelt voor heel wat andere weefsels dan alleen maar spieren en skelet.

 

Vitamine D verbetert lage rugpijn

·         Initial assessment involved 360 patients (90% women and 10% men) who had experienced low back pain that had no obvious cause for more than 6 months.

·         83% of the study patients had an abnormally low level of vitamin D before treatment with vitamin D supplements.

·         After treatment, clinical improvement in symptoms was seen in all the groups that had a low level of vitamin D, and in 95% of all the patients.

(Spine. 2003 Jan 15;28(2):177-9.)

 

Beïnvloedende factoren:

 

 

 

Lage gehalten van vitamine D worden gelinkt aan een hogere incidentie van astma bij Afro-Amerikaanse kinderen.


Onderzoekers bij het Nationaal Medisch Kindercentrum hebben ontdekt dat Afro-Amerikaanse (AA)kinderen met astma in metropolitaans Washington DC,  een significant lager gehalte hebben  aan vitamine D dan de gezonde AA kinderen. Deze studie ondersteunt de recente onderzoeken dat vitamine D naast het gezond houden van onze botmassa nog een belangrijkere rol heeft. Vitamine D tekort is recent gelinkt aan een variëteit van andere ziekten zoals depressie, auto-immuunziekten en nu ook astma.

Doel van de studie is te onderzoeken of er een vitamine D tekort resp. ontoereikend gehalte vitamine D kan vastgesteld worden bij de stedelijke AA jeugd met astma t.o.v. een controlegroep zonder astma.

De studie werd uitgevoerd in een stedelijk kinderziekenhuis. Het totale 25-hydroxyvitamine D gehalte werd bepaald. Er is sprake van een tekort bij waarden < 20ng/ml en ontoereikend  bij waarden < 30ng/ml. De waarden werden bepaald bij AA patiënten tussen de 6 en 20 jaar, met (n = 92) en zonder (n = 21) door een arts gediagnosticeerde astma.

Resultaten: Bloedstalen waren beschikbaar voor 85 (92%) gevallen. Het voorkomen van een vitamine D tekort resp. ontoereikend vitamine D gehalte is significant hoger bij de astmagroep dan bij de controlegroep. (73/85 (85%) t.o.v. 4/21 (19%)) , aangepaste kansenberekening = 42 (95% betrouwbaarheidsinterval: 4,4 – 399) voor het ontoereikende gehalte vitamine D en 46/85(54%) versus 1/21 (5%), met aangepaste kansenberekening = 20 (95% betrouwbaarheidsinterval:1,4 – 272) voor vitamine D tekorten.

Conclusie: De meeste van deze stedelijke AA jongeren met persistente astma hebben een ontoereikend  vitamine D gehalte of een vitamine D tekort. Dit onderzoek toont aan dat er associaties zijn tussen een laag gehalte aan vitamine D en astma en dat lage vitamine D gehalten een belangrijkere invloed kunnen hebben op longen van kinderen dan eerder aangenomen. Het is bijgevolg sterk aan te bevelen om bij routineonderzoek bij astmapatiënten het vitamine D gehalte te controleren. Ouders dienen er op toe te zien dat kinderen voldoende vitamine D of multivitaminen binnenkrijgen

(High prevalance of vitamin D deficiency among inner city African American Youth with Asthma in Washington, DC. Robert J. Freisthat et al. The Journal of Pediatrics march 2010)

 

Dosis:

De American Board of Nutrition raadt 4000 tot 8000 IE per dag aan.  In België ligt de ADH 20 keer lager, omdat men nog geen rekening houdt met de grote hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek van de voorbije tien jaren. 

 

In internationale eenheden wordt in België 400 i.e. (10mcg) aangeraden per dag voor kinderen en jongeren, om te zakken tot 200 i.e. (5 mcg) voor volwassenenen.  Bij zwangerschap en borstvoeding wordt 400 i.e. per dag aanbevolen.

Vitamine D-supplementen niet innemen samen met granen die gluten bevatten: spelt, tarwe, rogge, haver, gerst, kamut. 

Volgens diëtiste Andrea van Vuuren ligt de hoeveelheid vitamine D voor een optimale gezondheid vermoedelijk vele malen hoger dan men vroeger dacht en wordt in Amerika vitamine D-tekort gezien als een epidemie.  Experts van de Council for Responsible Nutrition stellen dat de veilige dagdosis kan verhoogd worden van 50 mcg naar 250 mcg per dag.

De vitamine D-status kan bepaald worden door de serumspiegel van calcidiol.  Recentelijk wordt de gewenste status tussen 70-80 nmol/l gesteld.

Er worden hypervitaminosesymptomen gesignaleerd vanaf 625 mcg per dag of 25.000 i.e., die ononmkeerbaar zijn.  De nodige voorzichtigheid is geboden!  Hypervitaminose kan bvb leiden tot verkalking van bloedvaten, hart, longen, nieren en bindweefsels.  Een overdosis leidt tot anorexie, misselijkheid, braken, overdreven dorstgevoel, polyurie, zwakte, nervositeit, jeuk, constipatie, te sterke calcificatie van beenderen, hartritmestoornissen e.a.

 

Overdosis kan leiden tot hypercalcemie, voorkomend bij tuberculose, een aantal carcinomen, bijnierinsufficiëntie, hyper- en hypothyroïdie, diuretica met thiazide, ziekte van Crohn, sarcoidose, hyperparathyroïdie

 

 

Geraadpleegde literatuur:

De Wever, S., Vitaminen & voeding, Groene Dag/Infonat, Ninove, 1994

Van Montfort, H., Pijnbestrijding in de natuurgeneeskundige praktijk, Biotics congres, Brugge, 2005

Elmadfa, I., De meest complete voedingsmiddelentabel, Arinus, Genk, 1994

Reader’s Digest, Gezonde voeding, The Reader’s Digest uitgeversmaatschappij, Amsterdam/Brussel, 1999

Schuitemaker, G., Nieuw licht op vitamine D en chronische ziekten

Servan-Schreiber, D., Antikanker, een nieuwe levenswijze, 2008

Sullivan, K., Vitaminen en mineralen,een geïllustreerde gids, Könemann, Keulen, 1998

van Vuuren, A., Vitamine D onderbelicht, in: Folia Orthica, 2007 n°1, pp.18-20

Voorlichtingsbureau voor de voeding, Nederlandse voedingsmiddelentabel, ’s Gravenhage, 1987

Vogel, A., De kleine dokter, Sijthoff/UGN, Amsterdam/Elburg, 1987

 

 

© Luc Van Oost – gezondheidstherapeut – www.lucvanoost.be

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag op geen enkele wijze worden vermenigvuldigd of doorgegeven worden aan anderen zonder toestemming van de auteur.

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.  Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.  De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.  Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.  De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.