Kort stukje geschiedenis van de natuurgeneeswijzen

 

 

Het verlaten van zijn oorspronkelijke biotoop (tropen-subtropen), de wijziging van zijn voedingspatroon, het ontwikkelen van werktuigen, het rechtoplopen, de ontwikkeling van de landbouw en de cultuur, het beginnen eten van voedingsmiddelen die niet geschikt zijn voor zijn spijsverteringsstelsel door allerlei bereidingstechnieken, de ontwikkeling naar een dominantie van de linkerhersenhelft, de bouw van woningen, het samenleven met dieren, het antropocentrisch denken, de toenemende bevolkingsdruk  e.a. zijn allemaal factoren die ervoor gezorgd hebben dat de mens steeds verder verwijderd raakte van de natuur en ook vatbaarder werd voor ziekten en dat het aantal ziekten toenam. 

Ook al lijkt het alsof de mens mede door de ontwikkeling van wetenschap en techniek zijn levens- en werkomstandigheden altijd maar heeft verbeterd, in werkelijkheid heeft hij zijn eigen gezondheid ondermijnd.

 

De eerste natuurgeneeswijzen waren primitief, een mengeling van eenvoudige remedies en rituelen, magie, religie en suggestie.  Tovenaars, sjamanen of medicijnmannen zorgden voor de zieken, waarbij men dacht dat ziekte het gevolg was van een boze geest.

Ook de magisch-religieuze geneeswijzen bij de oude cultuurvolkeren, zoals de Babyloniërs, de Perzen en de Maya’s, kenden ondersteunende lichamelijke behandelingen, die echter gebaseerd waren op enige medische kennis.  Men maakte gebruik van kruiden, voedingsre-gels, plantaardige en dierlijke medicijnen, astrologie.  De volkeren uit het Midden-Oosten hielden rekening met de vier elementen bij de behandelingen.  De gezondheidszorg was in handen van priesters en hun dienaren. 

Het valt op dat er veel kruiden gebruikt werden voor spijsverteringsproblemen, wat wijst op het feit dat de mensen zich toen al verkeerd voedden en van hun natuurlijke voeding waren afgeweken.

 

Slechts vanaf de 17e eeuw verschoof het accent van vaak verschillende magisch-religieuze achtergronden  naar het lichamelijke door de ontwikkeling van de reguliere geneeskunde.

Egypte word beschouwd als het moederland van de geneeskunde, omdat ze al 25 eeuwen vóór Hippocrates de basis legden voor een omvangrijke geneeswijze, waarop de Grieken en andere volkeren zich steunden.

 

In de pre-Hippocratische periode in Griekenland waren er talrijke tempels die dienst deden als religieuze, medische centra en vergelijkbaar waren met een kuuroord. 

Hippocrates (460-370 vóór Christus) heeft de gezondheidsschool van het eiland Kos opge-richt, waar hij uitging van de natuur, de invloed van de seizoenen, het zelfgenezend mechanis-me, de vierelementenleer, de eenheid van lichaam en geest, en de actieve deelname van de zieke aan zijn genezingsproces.  ‘Behandel niet de ziekte maar de zieke’ is een uitspraak die van hem komt.  Hij ontwikkelde de humoraalpathologie, de leer van de verhouding tussen en de vervuiling van de lichaamssappen, als steunpilaar van zijn behandelwijze, die dan ook gericht was op ontgifting.  Hij maakte zo weinig mogelijk gebruik van medicijnen maar vooral van genezende voeding, kruiden, vasten, aderlating, enz.

 

In de stad Knidos was er ook een gezondheidsschool o.l.v. Euforon, die eerder de ziekte behandelde met medicijnen. 

Jan Dries wijst op het volgende: ‘De geneeskunde heeft Hippocrates als vader van de geneeskunde aangeduid, terwijl Euforon dat eigenlijk is.  De reguliere geneeskunde is de voortzetting van de school van Knidos.  De moderne natuurgeneeswijze daarentegen is de directe voortzetting van de gezondheidsschool van Kos met Hippocrates als grondlegger.’ (Dries, Natuurgeneeswijze, p.55)

En: ‘De vier elementenleer, een erfenis van Empedokles, Hippocrates en Galenus, heeft zowel de geneeskunde als de wetenschap tot in de negentiende eeuw beheerst.’ (id., ibid.)

 

In de Post-Hippocratische periode waren er groepen die zijn leer trouw bleven maar ook hevige tegenstanders, die de rationele geneeskunst verder uitbouwden, hierbij geholpen door het rationeel denken o.i.v. de filosofen Socrates, Plato en Aristoteles.

 

Het is deels aan Galenus (129-200 na Christus) te danken dat de leer van Hippocrates bewaard is gebleven.  Hij was een filosoof, geleerde, chirurg, een goed genezer maar vooral een onderzoeker en een schrijver, die een invloed uitoefende op de geneeskunde tot in de 19e eeuw.  Hij voegde het karakter van de mens toe aan de vier elementenleer in zijn “tempera-mentenleer”.  ‘Galenus heeft zowel de natuurgeneeswijze als de geneeskunde gediend.’ (p.59)

Avicenna (980-1037) was een Perzische schrijver en genezer en heeft de Hippocratische gedachte in de Arabische wereld verspreid.  Jean Fernel (1497-1588), een veelzijdig geleerde, bouwde de fysiologie uit naar het model van de vier elementenleer en publiceerde dit in een boek.  Slechts één jaar later verscheen het boek van Vesalius met een nauwkeurige beschrijving van de anatomie en dit legde de basis van een nieuwe geneeskunde.

 

Andere bekende artsen en genezers volgens de Hippocratische grondslag waren Celsus, Paracelsus, Sydenham, Boerhaave, Hufeland.

In modernere tijden denken we aan Priessnitz en Kneipp (hydrotherapie), Felke (kleitherapie), Bircher-Benner, Nolfi, Shelton, Waerland (voedingstherapie) enz.

 

Belangrijke factoren die tot de uitbouw van de reguliere geneeskunde hebben bijgedragen zijn de oprichting van de universiteiten; de verbeterde anatomiekennis sinds Vesalius (1514-1564); het bestrijden van de kwakzalverij in de late middeleeuwen; het mechanische mensbeeld van de franse filosoof Descartes, die de  basis legde van de wetenschap; allerlei medische ontdekkingen in de 17e eeuw; de uitvinding van de miscroscoop, waardoor men het cellulaire niveau kon bestuderen; de ontwikkeling van de chemie, de biochemie en de fysica; de ontwikkeling van de cellulaire pathologie door prof. Virchow (1821-1902) en van de moleculaire pathologie door Schade en Busse-Grawitz. (1946) en vandaar uit ook die van de farmacologie. 

Vergeten we ook niet de uitbouw van de sociale zekerheid, de toename van het kapitaal, de ziekenhuizen, de paramedische opleidingen, allerlei nieuwe instellingen zoals ziekenfondsen, bejaardeninstellingen, vakantiedorpen, verzekeringen, enz.

 

Ik voeg even een overzicht toe waarin een vergelijking gemaakt wordt tussen reguliere en natuurgeneeswijze, waarbij het duidelijk wordt dat in feite beide vormen noodzakelijk zijn en een mooie aanvulling op elkaar betekenen.

In de natuurgeneeswijzen houdt men rekening met de diagnose door een arts en raadt men aan de voorgeschreven behandeling door een arts te volgen en behouden.  Hiernaast geeft men dus een aanvullende behandeling op basis van natuurlijke middelen zoals voeding, kruiden, manuele therapieën, bijenproducten, enzymen, probiotica, organische zuren, relaxatie, zuiveringskuren, verbeteringen aan de levenswijze, Bachbloemen, voedingsaanvullingen, enz. om het zelfgenezend mechanisme te stimuleren.  Men besteed aandacht aan het lichamelijke, het instinctieve, het emotionele, het intuïtieve, het creatieve, het mentale, het sociale, het spirituele, aan symboliek van de klachten en aan omgevingsfactoren (expositie) die het ziektebeeld instandhouden.

Het schema is uiteraard zwart-wit, de praktijk leert dat bvb huisartsen mensen ook meer holistisch benaderen en aandacht besteden aan alle aspecten. 

 

Reguliere geneeskunde

 

Natuurgeneeskunde

 

 

 

gesloten systeem

Mensbeeld

open syteem: mens verbonden

 

 

met natuur en kosmos

mechanisch

 

biologisch-energetisch wezen

monocausaal

 

multidimensionaal

 

 

 

antropocentrisme

Filosofie

natuurfilosofie

dualisme

 

monisme

 

 

vierelementenleer (Empedocles)

cellulair (Virchow)

Pathologie

humoraalpathologie (Hippocr.)

moleculair (Schade, Busse-Grawitz)

 

temperamentenleer (Galenus)

Vesalius, Harvey, Glisson, Virchow,…

Wetenschappers

Galenus, Fernel, Pischinger, …

 

 

 

scheiding

Lichaam en geest

eenheid

 

 

verband ziektebeeld en persoon-

 

 

lijkheidsbeeld

arts

Remedies

voeding

techniek

 

levenswijze

medicijnen

 

natuur

 

 

 

gezondheidsschool Knidos

Strekking (histor.)

gezondheidsschool Kos

Euriphon

Leiding

Hippocrates

medicijnen

Behandeling

voeding, kruiden, manuele tpn,

 

 

levenswijze, gezondheidsadvies

ziekte

Nadruk op

zieke

diagnose

 

duiding

farmacologisch

 

multitherapeutisch

wetenschappelijk

Benadering

gevoelsmatig en wetenschappelijk

 

 

 

diagnosemethodes

Voordelen

preventie

onderzoekstechnieken

 

chronische kwalen

acute ziektes

 

kleine ongemakken

hoog gekwalificeerd personeel

 

duidingsmethoden

noodzakelijk

 

meer tijd voor patiënt

gedeeltelijke terugbetaling

 

kleinschalig

levensreddend

 

totaalbenadering

 

 

 

onbetaalbaarheid gezondheidszorg

Beperkingen

geen terugbetaling (België)

technisch karakter

 

geen diagnosemethodes

komt als onfeilbaar over

 

geen onderzoekstechnieken

sterk afhankelijkheidsgevoel

 

 

gekneld tss. techniek & commercialisatie

 

 

beperkte tijd

 

 

specialisatie

 

 

grootschaligheid

 

 

 

 

 

 

Geraadpleegde literatuur:

 

Dries, J., Natuurgeneeswijze, Arinus, Genk, 1996

BBNa, Beroepsprofiel van de gezondheidstherapeut, Genk, 2000

www.europeseacademie.be

 

 

© Luc Van Oost - gezondheidstherapeut

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag op geen enkele wijze worden vermenigvuldigd of doorgegeven worden aan anderen zonder toestemming van de auteur.

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.  Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.  De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.  Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.  De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.