Diabetes

 

Omschrijving

Vormen

Mogelijke symptomen

Acute verwikkelingen

Chronische verwikkelingen

Preventie en behandeling

 

 

Omschrijving

 

Diabetes of suikerziekte is een stofwisselingsziekte waarbij er te veel glucose in het bloed aanwezig is ten gevolge van een tekort aan insuline, een hormoon geproduceerd door de beta-cellen van de eilandjes van Langerhans in de pancreas.

De koolhydraten (of meervoudige suikers) uit de voedingsmiddelen die we eten, bvb. brood of aardappelen, worden door enzymes afgebroken tot het enkelvoudige suiker glucose, dat vanuit de dunne darm in het bloed terecht komt en dat de brandstof is voor het lichaam.††

Glucose kan normaal door de wand van bvb. spiercellen of vetcellen opgenomen worden als er zich insuline op de insulinereceptoren van de celwand heeft gebonden.Insuline is dus als het ware de sleutel op de deur van de cel; eens de deur met de sleutel geopend, kan de glucose vanuit de bloedbaanin de cel geraken.

Als er te weinig insuline geproduceerd wordt en er te weinig glucose door de cellen wordt opgenomen, zal er dus teveel glucose in de bloedbaan aanwezig zijn; dit wordt hyperglycemie genoemd.Is er te weinig glucose in de bloedbaan, bvb. wanneer er te veel insuline werd ingespoten, dan spreekt men van hypoglycemie.

 

Er wordt geschat dat in BelgiŽ ongeveer 600.000 mensen aan diabetes lijden.Volgens het RIZIV zou het werkelijke aantal ongeveer 800.000 ŗ 900.000 mensen bedragen, omdat er mensen zijn die geen medicatie nemen en door beweging en dieet hun diabetes onder controle houden en omdat er heel wat mensen zijn die diabetes hebben, maar bij wie de diagnose nog niet werd gesteld.Diabetes wordt tot de 5 belangrijkste doodsoorzaken gerekend in de Westerse landen.De meest voorkomende vormen van diabetes zijn type 1 en type 2, maar er bestaat ook zwangerschapsdiabetes en diabetes die bij sommige aandoeningen voorkomt zoals ziekten van hormonale oorsprong, sommige genetische syndromen, pancreasafwijkingen, enz.

 

Volgens Zimmet, Alberti en Shaw zal de incidentie in 2025 tov 2000 toenemen met 23% in Europa, 64% in Noord-Amerika, 69% in OceaniŽ, 85% in AziŽ, 111% in Afrika en 120% in Zuid-Amerika.

 

De belangrijkste risicogroepen zijn mensen met overgewicht, mensen met een familiale voorgeschiedenis van diabetes, en vrouwen die een kind van meer dan 4 kg gebaard hebben.

 

De diagnose wordt gesteld door een bloedonderzoek, waarbij de nuchtere ochtendglycemie nagekeken wordt.Is er minder dan 110 mg glucose per deciliter in het bloed, dan is er geen sprake van diabetes.Tussen 110 en 126 mg/dl spreekt men van een gestoorde nuchtere glycemie en is er verder onderzoek nodig door middel van de orale glucosetolerantietest.Boven de 126 mg/dl is er sprake van diabetes.Vanaf gemiddeld 180mg/dl zal glucose verschijnen in de urine (de zgn. nierdrempel).Door de toename van diabetes heeft men de referentiewaarden de laatste jaren laten zakken.

 

Bij de orale glucosetolerantietest wordt een vloeistof met opgeloste glucose gedronken en de bloedsuikerspiegel na 2 uur gemeten: als dit minder dan 140mg/dl is, is er geen diabetes.Tussen 140 en 200 mg/dl spreekt men van een prediabetische toestand.Boven 200 mg/dl is er sprake van diabetes.

 

Men kijkt ook de geglycosyleerde hemoglobine na (HbA1c).Glucose kan immers ook binden op hemoglobine.Dit percentage zegt iets over de glucose in het bloed vandaag en tot 2 maanden terug.Als men dit onder de 7% kan houden, betekent dit dat chronische verwikkelingen kunnen vermeden worden.

 

Meer diabetespatiŽnten dan gedacht

Nieuwe cijfers van het RIZIV laten vermoeden dat BelgiŽ meer diabetespatiŽnten telt dan tot nu toe werd gedacht.Tot op heden werd het aantal diabetespatiŽnten geschat op 600.000, een cijfer dat gebaseerd is op de Diabetesatlas, een uitgave van de Internationale Diabetes Federatie.Volgens de cijfers van het RIZIV telde BelgiŽ in 2008 ongeveer 500.000 patiŽnten die geneesmiddelen nemen.Naast de patiŽnten die een geneesmiddelenbehandeling krijgen, bestaat echter ook een groep diabetespatiŽnten die hun diabetes onder controle kunnen houden aan de hand van een dieet en lichaamsbeweging.

Bovendien houden de cijfers ook geen rekening met patiŽnten bij wie de diagnose diabetes nog niet werd gesteld of werd genegeerd.Volgens een schatting van de Vlaamse Diabetesvereniging ligt het werkelijke aantal op 800.000 ŗ 900.000 als we rekening houden met deze groepen.Een hoog cijfer, dat in lijn ligt met de wereldwijde stijging van diabetespatiŽnten, maar dat ook aantoont dat diabetes sneller en beter wordt opgespoord en opgevolgd.Dit laatste gegeven is goed nieuws, want een snellere diagnose en een striktere opvolging garanderen een betere behandeling.Die is nodig om de ernstige complicaties van diabetes, zoals hartfalen, blindheid, nierfalen en voetamputaties, te vermijden.

(Bron: LM, maart-april, 2010, p.11)

 

 

Vormen

 

Type 1:

 

Zoín 10% van de diabetici behoren tot het type 1, dat ontstaat op jeugdige leeftijd en daarom jeugddiabetes wordt genoemd.Hierbij is er een steeds verder gaande vernietiging van de beta-cellen van de eilandjes van Langerhans.Dit gebeurt als gevolg van antistoffen die het lichaam tegen de eigen eilandjes van Langerhans produceert (een auto-immuunreactie).

Dit kan veroorzaakt worden door aanleg of door omgevingsfactoren zoals virussen, voeding of emotionele belasting.Het gevolg hiervan is dat er een volledig of absoluut tekort ontstaat aan insuline.Men spreekt dan ook van insulineafhankelijke diabetes.Meestal is er een plots begin van de klachten.De afgelopen tien jaar is het aantal kinderen met dit type diabetes verdubbeld.

 

Type 2:

 

Zoín 90% van de diabetici behoren tot het type 2, dat ontstaat na de leeftijd van 40 jaar en ouderdomsdiabetes genoemd wordt.Hier is er een relatief tekort aan insuline omdat de geproduceerde hoeveelheid insuline lager is dan wat het lichaam nodig heeft.Dit komt door een verminderde werking van de pancreas en door insulineresistentie; dit is een verminderde gevoeligheid van de cellen voor de werking van insuline.Hierdoor zal de pancreas nog meer insuline afscheiden om deze weerstand te overwinnen, waardoor de pancreas uiteindelijk uitgeput raakt en er diabetes ontstaat.Overgewicht is de belangrijkste risicofactor voor insulineresistentie.Bij dit type beginnen de klachten sluipend.Deze vorm van diabetes ontstaat echter op steeds jongere leeftijd.

 

Mogelijke symptomen:

 

         Moeheid

         Veel plassen

         Veel dorst (door veel plassen)

         Slecht zicht, duizeligheid

         Moeilijk genezende wonden

         Terugkerende infecties (glucose is een voedingsbron voor bacteriŽn) en ontstekingen (blaas, huid, tandvlees, genitaal)

         Vermagering (dit komt omdat glucose slechter wordt opgenomen, waardoor het lichaam zal trachten energie te halen uit vet en eiwit) ondanks verhoogde eetlust

         Afname van libido tot impotentie; stoppen van de menstruatie

 

Acute verwikkelingen:

 

De vaakst voorkomende acute verwikkeling is acute hypoglycemie (te lage bloedsuiker-spiegel).Dit kan veroorzaakt worden door een te hoge dosis ingespoten insuline, het overslaan van een maaltijd, onvoldoende eten of langdurige lichamelijke inspanning met onvoldoende toevoer van koolhydraten.

 

Bij een milde hypoglycemie kan er sprake zijn van neurologische tekenen zoals beven, hoofdpijn, vermoeidheid, bleekheid, honger, geeuwen, zweten, concentratiestoornissen, hartkloppingen.Dit komt omdat een daling van de bloedsuikerspiegel het zenuwstelsel activeert waarbij adrenaline wordt geproduceerd door het bijniermerg om te proberen de bloedsuikerspiegel omhoog te krijgen.

 

Bij ernstige hypoglycemie is er sprake van hersentekenen: verwardheid, prikkelbaarheid, troebel zicht, agressiviteit tot bewustzijnsverlies en coma toe.De hersenen zijn voor hun werking immers sterk afhankelijk van glucose.Onmiddellijke contactname met de huisarts en/of ziekenhuisopname is hier noodzakelijk.

 

Bij acute hypoglycemie kan men als redmiddel wat fruit of honing geven, omdat dit enkelvoudige suikers bevat.Klassiek geeft men suikerklontjes (tweevoudig suiker); dit kan als noodmiddel, maar witte suiker kent vele nadelen; men kan beter wat druivensuiker (een andere naam voor glucose) bij zich hebben.

 

Er kan echter ook sprake zijn ernstige hyperglycemie met symptomen als braken, pijn in de onderbuik, verlies van eetlust, maagkrampen, misselijkheid, vermoeidheid, uitdroging, diep en snel ademhalen.In dit geval dient men onmiddellijk de huisarts te verwittigden of naar het ziekenhuis te gaan.

 

 

Chronische verwikkelingen:

 

1. Beschadiging van de bloedvaten:

 

De afzetting van glucose ter hoogte van de bloedvaten leidt tot oxiderende processen van o.a. LDL-cholesteroldeeltjes waardoor deze vlugger neerslaan op de bloedvatwand.LDL-cholesterol is de ďslechteĒ cholesterol.Het gevolg hiervan is een versnelde atherosclerose of slagaderverkalking met een verhoogde kans op aantasting van de grote bloedvaten met:

 

         Hoge bloeddruk

         HartinsufficiŽntie

         Angor pectoris (ten gevolge van onvoldoende bloed- en zuurstofvoorziening van de kransslagaders van het hart)

         Acuut hartinfarct

         CVA (cerebro-vasculair accident of beroerte) door de aantasting van de bloedvaten in de hersenen

         Etalagebenen tot gangreen toe

         Erectieproblemen

 

Ook de kleine bloedvaten kunnen aangetast worden:

In de nieren kan dit leiden tot nierinsufficiŽntie.Het eerste teken is het terugvinden van eiwitten in de nieren, wat blijkt uit urineonderzoek.

In het oognetvlies kan er vernauwing optreden van de bloedvaatjes met zuurstoftekort als gevolg.Als reactie maakt het lichaam nieuwe bloedvaatjes aan om toch voldoende zuurstof ter plekke te krijgen, want zuurstof wordt getransporteerd door bloed.Deze nieuwe bloedvaatjes zijn echter broos van structuur en kunnen makkelijk barsten, met bloedingen als gevolg en een daling van het gezichtsvermogen, tot blindheid toe.

 

2. Beschadiging van zenuwbanen

 

Omdat er ook bloedvaatjes in de zenuwen lopen en deze van voedingsstoffen en zuurstof voorzien, kunnen er ook hier problemen ontstaan:

 

Ter hoogte van het perifeer zenuwstelsel:

Ter hoogte van het autonome zenuwstelsel:

Verminderde werking van:

3. Diabetische voet

 

De eerder beschreven aantasting van de grote bloedvaten door slagaderverkalking kan tot een verminderde zuurstofaanbreng en tot beschadiging van de zenuwbanen leiden, waardoor er een verminderd pijngevoel ontstaat ter hoogte van de voeten.Hierdoor kunnen kleine wondjes niet opgemerkt worden.Vermits ook de wondgenezing bij diabetes moeilijker verloopt, kunnen er sneller infecties en verzweringen optreden met mogelijks een bacteriŽle surinfectie.Er kan een verstijving van de voetgewrichten plaatsvinden door versuikering van de ligamenten en aantasting van de onderliggende weefsels.Eťn en ander kan leiden tot gangreen en zelfs tot amputatie.

 

Preventie en behandeling:

 

I. Klassieke behandeling onder supervisie van huisarts:

 

         Eventueel toediening van insuline

         Bloedsuikerverlagende medicatie

         Medicatie om cellen gevoeliger te maken voor de werking van insuline

         Regelmatige controle van bloeddruk, bloedsuikerspiegel, cholesterol, triglyceride, urine, HbA1c, lichaamsgewicht, oogonderzoek, schildklier, controle van de voeten, e.a.

         Opvolging door de huisarts is absoluut noodzakelijk.De diabeticus moet ook extra goed zijn tanden verzorgen en zeer regelmatig naar de tandarts gaan.

 

 

II. Complementaire behandeling

 

1.      Voldoende lichaamsbeweging:

dit zorgt ervoor dat de spiercellen makkelijker glucose opnemen, waardoor de bloedglucose verlaagt en ook de behoefte aan insuline.Bovendien kan beweging de ďslechteĒ cholesterol- en triglyceridengehalte naar beneden brengen, het uithoudingsvermogen en de slaap en de gemoedstoestand verbeteren.Vooral wandelen, zwemmen, fietsen zijn aangewezen.Men kan thuis eventueel een hometrainer of roeitoestel installeren, zodat men niet van het weer afhankelijk is.Krachtsporten zijn niet aangewezen door de hogere bloeddruk en het hogere glucosegehalte in het bloed die hiervoor nodig zijn.

2.      Stoppen met roken, want dit verdubbelt risico op cardiovasculaire aandoeningen

3.      Vermagering in geval van overgewicht leidt tot een verbetering van de insulineresistentie

4.      Een goede nachtrust en regelmaat in het leven zijn algemeen gunstig.

5.      Komboecha-drank heeft de smaak van appelcider.Driemaal per dag 1 glas drinken heeft een zeer goede invloed op de bloedsuikerspiegel.

6.      Regelmatige controle van de voeten en grondige verzorging van elke kwetsuur; opletten bij het knippen van de nagels; goed niet knellend schoeisel (vb. van Jacoform)

7.      Aanpassen van de voeding:

 

Kaneel ondersteunt insuline

Universitaire studies met kaneel hebben aangetoond dat de volgehouden inname ervan een verhoogde bloedsuikerspiegel merkbaar verlaagt.Meer bepaald de oligomere procyaniden erin verbeteren de opname van glucose door de cellen door de werking van het bloedsuikerverlagende hormoon insuline te ondersteunen.Na 40 dagen inname van 1 ŗ 6 gram kaneel per dag stelde men vast dat de nuchtere bloedsuikerspiegel gemiddeld met 18 ŗ 29% daalde; toch een voorname hulp!Maar ook de vetten die de evolutie naar vaatziekten in de hand werken, daalden: het Ďslechteí LDL-cholesterol met 7 ŗ 27%, het totale cholesterol met 12 ŗ 26% en de triglyceriden met 23 ŗ 30%.Omdat kaneelpoeder ongevaarlijk is en zeer goed verdragen wordt, is het inmiddels een belangrijk voedingssupplement geworden bij de aanpak van ouderdomsdiabetes en bij het voorstadium ervan (insulineresistentie)

(Verhelst, G., in Bliss, febr 2010, p. 39)

 

Chroom

(bij insulinegerelateerde ontsteking): in biergist, granen, oesters, kip, aardappel, lever, maÔs, tarwekiemen, gedroogde dadels, paranoot, zwarte thee, eigeel, Gouda, Edammer.Chroom is een onderdeel van de molecule GTF (glucose tolerantie factor) samen met vitamine B3 en de aminozuren glycine, glutamine, cysteÔne.Een chromiumarme voeding kan bijdragen tot glucose-intolerantie; chroom is noodzakelijk voor een normale glucosestofwisseling en zou de efficiŽntie van insuline verhogen.Bereide maaltijden, gebrild of diepgevroren voedsel bevat weinig of geen chroom.

Publicaties vermelden een duidelijke verbetering van het bloedglucosegehalte, de insulinespiegel, de HbA1c-waarde en bepaalde parameters van hyperlipidemie.

 

Alfaliponzuur

 

CLA

Er bestaat ook nog geconjugeerd linolzuur of CLA: dit zijn gebonden linolzuren. Ze komen voor in vlees, melk van herkauwers zoals runderen, schapen en geiten.Dit zijn in feite natuurlijke transvetzuren, die niet nadelig zijn voor de gezondheid.De best aangetoonde werking is een invloed op de lichaamssamenstelling (verhouding vet-eiwit) en bescherming tegen kanker.Ze zouden ook kunnen bijdragen tot een vermindering van arteriosclerose, hoge bloeddruk, ontstekingen, verbetering van immuunfuncties, vermindering van de insuineresistentie maar al deze effecten zijn nog in onderzoek en niet eensluitend bevestigd.Langdurige suppletie met CLAís geeft een grotere mobilisatie van vetten thv de vetcellen en vermindert de hoeveelheid vetmassa bij personen met overgewicht, en vermeerdert de magere massa.

Studies op dieren wijzen op een verbetering van de perifere insulineresistentie.

 

8. Bio-energetische kruidengeneeskunde

 

Gunstige kruiden voor diabetes in een kruidenthee zijn bvb. aardbei-blad, bone-peul, ijslands mos-kruid, maretak-kruid, mannetjes ereprijs-kruid, paardebloem-wortel, rabarber-wortelstok, wilde marjolein-kruid, eucalyptus-blad, salie-blad.Speciaal bij ouderdomsdiabetes is er ook nog blauwe bosbes-blad dat pancreas-secretieregelende inhoudstoffen bevat en wilde yam-wortel.

 

 

9. Relaxatie

Voor sommige mensen kan stressbeheersing en ontspanningsoefeningen nuttig zijn; stress is immers een zeer belangrijke risicofactor voor hart- en vaataandoeningen.Laten we niet vergeten dat de lichamelijke, sociale en emotionele eisen die met diabetes gepaard gaan, een grotere belasting of stress voor de diabeticus betekenen.Ook het aanpakken van negatieve gedachten en een negatieve ingesteldheid kunnen noodzakelijk zijn om de levenskwaliteit en het gemoed te verbeteren.

Het aanleren van copingstrategieŽn om met stress om te gaan, de zgn probleem-oplossingsvaardigheden.

 

10. Voedingsaanvullingen

In het bijzonder voor diabetici de vitamines A, B, C, D, E en mineralen chroom, zink, mangaan, magnesium, selenium en co-enzym Q10

Visoliecapsules met omega-3 vetzuren

Een algemeen vitaminen- en mineralenpreparaat van merken

 

Neuropathische pijnen worden in het behandelcentrum Ores te Soest o.m. behandeld met het pijnstillende alfa-liponzuur, aangepaste bewegingstherapie, afslanken, vitamine D3, reguliere pijnstillers, farmacologisch actieve crŤmes, moderne neuro-acupunctuur.

Zie www.neuropathie.nu

 

Vitamine D en insulineresistentie

􀀁 Positive correlation of 25(OH)D concentration with insulin sensitivity. Subjects with low vitamine D are at higher risk of insulin resistance and the metabolic syndrome. Mechanism unknown.

􀀁 Negative effect of low vitamine D on beta cell function.Hypovitaminosis D is associated with insulin resistance and beta cell

dysfunction.

(Chiu KC, Chu A, Go VL, Saad MF., Am J Clin Nutr. 2004 May;79(5):820-5.)

 

 

Geraadpleegde literatuur

 

Den Ottolander, G.J.H., Interne geneeskunde, Bohn, Scheltema & Holkema, Utrecht, 1989

Dewaele, P., Metabool syndroom: veelzijdige aanpak voor een syndroom met talrijke facetten, in: Medisfeer 244, Pharma Nord

Dries, J., Voedingstherapie, Arinus, Genk, 2000

Franckaert, D., Pathologie, Arinus, Genk, s.a.

Margodt, J., Fytotherapie, Arinus, Genk, s.a.

Matthijsen, E., Vitaminen en mineralen, Elmar Uitgeverij, Rijswijk, s.a.

Pharma Nord, Type 2 diabetes: invloed van visolie, chroom en liponzuur, Avondsymposium, Zeist, 16 juni 2003

Tkac, D.,Het grote medische handboek voor het gezin, Zuidnederlandse Uitgeverij, Aartselaar, 2002

http://www.diabetesfonds.nl

http://www.diabetescentrum.nl/pag4.htm

 

Aanbevolen website met goede info over diabetes:

http://www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=59

 

© info@lucvanoost.be

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag op geen enkele wijze worden vermenigvuldigd of doorgegeven worden aan anderen zonder toestemming van de auteur.

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.