Depressie

 

Samenvatting

Omschrijving

Voorkomen

Diagnose

Mogelijke symptomen

Soorten

Oorzaken

Beïnvloedende factoren

Onderscheid

Verband

Behandeling

 

 

Samenvatting

 

Depressie is een stemmingsstoornis, met gevolgen voor het gevoelsleven, het gedrag, het denken, en het lichaam.  De diagnose wordt door een arts gesteld.  Er zijn verschillende soorten van depressie naargelang de oorzaak: de endogene of vitale depressie, de reactieve of situationele of psychogene depressie en de somatogene depressie.

Er zijn vele beïnvloedende factoren mogelijk op lichamelijk vlak, psychisch vlak, de samenleving. 

Er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen depressie en neerslachtigheid, verdriet, stemmingswisselingen, melancholie, dementie. 

Verder wordt er verband gelegd met agressie en zelfmoord.

De klassieke behandelingen bestaan uit medicatie, psychotherapie, steun van de omgeving van de patiënt, zelfhulpgroepen.

Naast de begeleiding door de arts en/of psycholoog, kan men ook veel baat vinden bij natuurgeneeskundige adviezen in de vorm van bvb. Bachbloemen, voedingstherapie, fytotherapie, voedingsaanvullingen, manuele therapieën, aromatherapie, kuren.

 

Omschrijving

 

Depressie kent geen scherp omschreven ziektebeeld, maar omvat een hele reeks ontstemmingstoestanden met een brede waaier van oorzaken, uitingsvormen en lichamelijke klachten.

 

“Depressie is een psychisch lijden dat optreedt :

·         óf zonder aanwijsbare aanleiding op grond van een functiestoornis in de hersenen

·         dan wel tengevolge van een ontwrichtende gebeurtenis, ingrijpend verlies, tegenslag, achteruitgang waarbij de reactie ondoelmatig blijkt omdat men niet bij machte is tot een constructieve verwerking te komen.”

(Vali, A., Depressie : van wanhoop tot hoop, Hollandia, Baarn, 1983, p.60)

 

“Het woord depressie is afkomstig uit de Latijnse woorden depressio (het indrukken) en depremere (neerdrukken).  Het klopt dan ook  precies.  De stemming van de depressieve mens is gedrukt, terneergedrukt.” (…) “Men raakt overmeesterd door de wanhoop, is terneergeslagen.  Zo krijgt de neerslachtigheid gestalte in de depressieve patiënt.”

(Vali, A., Depressie, p.64)

 

“Een depressie is een gevoel van intens verdriet en kan zich voordoen na een recent verlies of een andere verdrietige gebeurtenis, maar staat niet in verhouding tot die gebeurtenis en houdt langer aan dan gebruikelijk is.”

(Merk Manual, p. 405)

 

“Een depressie is een lastige of pijnlijke toestand gekenmerkt door een onbestemde droefheid, neerslachtigheid, een belangrijke daling van het rendement en een angstgevoel.  Deze ziekte uit zich zowel op fystiek als op psychisch vlak.”

(Lündbeck, brochure Depressie, p.5)

 

Artsen spreken van depressie als je gedurende minstens 14 dagen last hebt van een sombere stemming of verminderde interesse en plezier in de meeste activiteiten én minstens vier van volgende symptomen:

Depressie is een ernstige ziekte.  Het is geen gebrek aan wilskracht, karakter of doorzettings-vermogen.  Een depressie hindert je in je dagelijks functioneren en kan onder meer leiden tot arbeidsongeschiktheid, lichamelijke ziekte, relatieproblemen of zelfmoordgedachten.”

(CM, Depressie (h)erkennen en begrijpen, brochure, Brussel, 2001)

 

 

Voorkomen

 

Om een idee te krijgen van het voorkomen van depressie, gebruiken we de studie van S. Bartholomeeusen en F. Buntinx van het Academisch Centrum voor Huisartsgeneeskunde van de K.U.L. voor de Gezondheidsindicatoren 2000 van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur.   Het gaat hier om de resultaten van gegevens van 26 geïnformatiseerde huisartspraktijken waarin over de periode 1994-1998 216.960 diagnosen werden gesteld over 164551 patiëntjaren. 

Depressie staat hierin op de dertiende plaats bij vrouwen en op de achttiende plaats bij mannen op de lijst van de frequentst gestelde diagnosen, voorafgegaan door infectieziekten en aandoeningen van het bewegingsapparaat.  De incidentie bij vrouwen is twee keer zo hoog als bij mannen; dit geldt voor alle leeftijdsklassen tot 75 jaar, waarna de incidentie ongeveer gelijk is. 

 

Depressie komt vooral voor vanaf de leeftijdsgroep 25-44 jaar en neemt af in de daaropvolgende leeftijdsgroepen.  Onder 15 jaar komt depressie nauwelijks voor in de onderzochte huisartspraktijken. 

 

Naar seizoen blijkt de diagnose depressie het meest voor te komen in de sombere wintermaanden, het minst in juli en augustus.  Toch dienen we er rekening mee te houden dat dit ook geldt voor het totaal aantal diagnosen, onafhankelijk van welke ziekte.

De Merck manual vermeldt dat een periode van depressie meestal 6 à 9 maanden duurt, maar ze kan ook 2 jaar of langer aanhouden bij zo’n 15 à 20% van de depressieve personen.  Men schat dat ongeveer 10% van de mensen die een arts raadplegen voor een fysiek probleem, in feite een depressie hebben.

De meeste depressiepatiënten zullen zo’n 4 à 5 maal in hun leven een periode van depressie kennen.

Als mogelijke verklaring voor het feit dat depressie bij vrouwen twee maal zoveel voorkomt dan bij mannen, zou de neiging zijn van vrouwen om zich in zichzelf terug te trekken en zichzelf de schuld te geven als reactie op tegenslag.  Mannen zouden eerder de neiging hebben tegenslagen te ontkennen en zich op activiteiten te storten. (Merck manual p. 405)

Bij ouderen is depressie de meest voorkomende aandoening.

Bij bejaarden in een instelling bedraagt het percentage mensen met depressie 20 tot 44%. 

 

Onder studenten bedraagt zelfmoord 30% van de sterfgevallen en onder mensen van 25 tot 34 jaar is dit 10%.  Meer dan 70% van de mensen die zelfmoord plegen is echter ouder dan 40 jaar en dit neemt nog toe bij mensen ouder dan 60 jaar.   In steden ligt het zelfmoordpercentage hoger dan op het platteland.

Zelfmoordpogingen komen het meest voor bij ongetrouwde adolescente meisjes en ongetrouwde mannen van ongeveer 30 jaar oud.  Vrouwen ondernemen 3 keer zo veel een zelfmoordpoging als mannen, maar bij mannen lukt de poging 4 maal zo vaak als bij vrouwen.  Onder advocaten, artsen, tandartsen en beroepsmilitairen liggen de zelfmoordper-centages hoger dan gemiddeld. 

Meer dan 50% van de mensen die een zelfmoordpoging doen, zijn depressief.  Zelfdestructief gedrag komt meer voor bij mensen met een traumatische jeugd.  Zo’n 10% van de zelfmoordpogingen is dodelijk.

 

“De Wereldgezondheidsorganisatie WHO noemt depressie de ziekte van de 21e eeuw.  In 1990 waren 50% van de oorzaken van invaliditeit in de wereld terug te brengen tot psychische stoornissen zoals depressie, alcoholverslaving, schizofrenie, dwangstoornissen.  Depressies, angst- en eetstoornissen komen dubbel zoveel voor bij vrouwen dan bij mannen.

Eén op de zes volwassenen en één op de zeven kinderen lijden aan psychische ziekten die een behandeling of steun van professionele hulpverleners vereisen.

Problemen van geestelijke gezondheid hebben belangrijke sociale en economische gevolgen voor de maatschappij: lagere onderwijsrendement, toename geweld en jeugddelinquentie, ziekteverzuim, beperktere productiviteit, toename van sociale uitkeringen.”

(Gazet van Antwerpen, 07/03/2001)

 

Volgens diverse studies vermeld in de folder van de Onafhankelijke Ziekenfondsen heeft 5 à 6 % van de bevolking een depressie.  De kans dat iemand ooit een depressie krijgt, bedraagt 15 tot 17 %.  De WHO meldt dat het over enkele jaren de volksziekte nummer 1 wordt.  

Deze bedenkelijke eer zou echter m.i. ook gegeven kunnen worden aan reumatische aandoeningen, allergieën, astma, osteoporose, dementie enz.

 

 

Diagnose

 

De huisarts is de bestgeplaatste persoon om de diagnose te stellen, gezien hij meestal ook het gezin, het medisch verleden, het medicatiegebruik van de patiënt kent.  Hij kan ev. verwijzen naar gespecialiseerde hulp (bvb. psychiater, maatschappelijk werker), medicatie voorschrijven, besluiten tot een opname, bepalen of complementaire hulp nuttig is. 

Er bestaan vragenlijsten om de ernst van een depressie te weten te komen, bvb. de Hamilton Depression Rating Scale of de Beck Depression Inventory.

Soms kan een laboratoriumonderzoek, vaak een bloedonderzoek ( bvb. hormonale testen bij een vrouw), de arts helpen de oorzaak van een depressie vast te stellen, hoewel er volgens Lündbeck geen onfeilbaar biologisch onderzoek bestaat om depressie vast te stellen.   Een EEG laat toe na te gaan of het om een endogene dan wel een reactieve depressie gaat.

Mede gezien de ernst van de ziekte en ook de mogelijkheid van zelfmoordpoging bij een aantal depressiepatiënten, is behandeling en opvolging door een arts absoluut noodzakelijk.

 

 

Mogelijke symptomen

 

Gevoel

·         Droefheid, verdriet

·         Eenzaamheid

·         Uitzichtloosheid, radeloosheid

·         Wanhoop

·         Ontmoediging

·         Teleurstelling in jezelf, in anderen, in de wereld

·         Kwaadheid

·         Verlies van levenslust

·         Melancholie

·         Diepe en aanhoudende stemmingsdaling

·         Uitzichtloosheid

·         Stemmingsdaling

·         Machteloosheid

·         Lusteloosheid

·         Verwerking van verdriet komt niet op gang of stagneert

·         Geheel en al in beslag genomen worden door wanhoop

·         Niet meer aangesproken worden door gebeurtenissen in de buitenwereld

·         Gelatenheid, onaangedaanheid, onverschilligheid, apathie

·         Diepe droefenis

·         Machteloze ontreddering

·         Somberheid

·         Zich down voelen

·         Zich ongelukkig voelen

·         Levensmoeheid

·         Neerslachtigheid

·         Depersonalisatie : men is even ontdaan van de eigen persoon en kijkt naar zichzelf alsof men een ander is op een lege, gevoelloze, afstandelijke manier

·         Derealisatie : een soort droomtoestand neerkomend op een merkwaardige sensatie van de werkelijkheid uiteenvallend in bvb. op hol geslagen angstaanjagende beelden

·         Schuldgevoelens en zich verantwoordelijk voelen voor blunders, fouten en mislukkingen ook voor zaken waar iemand geen controle of invloed over heeft, of niets mee te maken heeft

·         Afkeer voor het leven

·         Gevoelloosheid

·         Men zou willen wegkruipen naar een rustige plaats waar men alleen en onbereikbaar is

·         Bitterheid

·         Emotionele vervlakking, onvermogen tot liefhebben

·         Zware minderwaardigheidsgevoelens, verlies van zelfwaardering

·         Niet meer kunnen genieten

·         Functionele geremdheid: onvermogen te handelen en te reageren

·         Nergens zin in hebben

·         Gevoel van hulpeloosheid

·         Geen gevoel voor humor

·         Regressie : terugvallen tot een vroeger stadium in de psychische ontwikkeling als gevolg van onbewuste blokkeringen (separatie-angst e.d.) bvb. naar aanleiding van een overlijden

·         Gevoel van totale leegte en zinloosheid

·         Verlies van eigenwaarde en zelfvertrouwen

·         Schaamte

·         Gevoel er niet meer bij te horen

·         Het niet meer zien zitten

·         Onzekerheid

·         Angstig zijn, paniekerig

 

Gedrag

·         Zich door de dagen slepen

·         Vluchten in de slaap

·         Zich laten gaan

·         Zichzelf verwaarlozen

·         Opgesloten raken in zichzelf

·         Neiging weg te kruipen

·         Bij de pakken blijven zitten

·         Niet kunnen beantwoorden aan de verwachtingen van anderen en aan verplichtingen

·         Remmingen

·         Geen behoefte hebben om te praten, zichzelf terugtrekken

·         Nachtmerries

·         Overgevoeligheid voor geluiden

·         Huilbuien

·         Verminderde eetlust

·         Traagheid

·         Rusteloosheid

·         Verwaarlozing van zichzelf, de gezinsleden en het sociale leven

·         Huilen

 

Gedachten

·         Zelfmoordgedachten

·         Pessimisme, negativisme

·         Gevoel niet begrepen te worden

·         Pessimisme, zwarte kijk op de omgeving, de toekomst, de eigen persoon

·         De toekomst is uitzichtloos

·         Somber gekleurd, negatief beeld van zichzelf

·         Overtuiging van de eigen slechtheid

·         Geen oog hebben voor mooie dingen in de wereld en in de eigen omgeving

·         Niet in staat zijn de zaken in hun juiste proporties te zien

·         Projectie : “eigen angsten, onzekerheden en zelfverwerping worden afgelezen aan de handelingen van de ander die men hierdoor tot projectiescherm van zijn binnenwereld maakt” (Vali, p.69)

·         Besluiteloosheid

·         Concentratiestoornissen, verlangzaamd denkproces

·         Verwardheid

·         Negatief zelfbeeld

·         Zelfkritiek, zelfverwijten, voortdurend klagen

·         Sterke gerichtheid op tekortkomingen, falen, tegenslagen

·         Hypochondrie : angst of inbeelding dat men aan allerlei kwalen lijdt

·         Veranderde tijdsbeleving

·         Geloofscrisis

·         Zo’n 15% heeft waanideeën of hallucinaties

 

 

Lichamelijk

·         Slaapstoornissen

·         Vermindering van de eetlust en het driftleven (libido)

·         Gebogen lichaamshouding, neergedrukte schouders, gebukt gaan onder een last die te zwaar is om dragen, starre gelaatsuitdrukking, uitgedoofde blik

·         Bedrukte gelaatsuitdrukking, getuigend van zorgen, wanhoop en angst

·         Uitputting

·         Erg moe zijn

·         Sterke daling van de vitaliteit

·         Libidoverlies, leidend tot potentiestoornissen of zelfs tot uitblijven van de menstruatie

·         Geen eetlust hebben, veranderde smaakwaarneming, vermagering

·         Trage spijsvertering, constipatie

·         Onaangename lichaamsgevoelens, duizelingen, hoofdpijn, rugpijn, buikklachten, hartkloppingen, druk op de borst, beven van de handen, doorbloedingsstoornissen in de hersenen, hyperventilatie

·         Overeten en overgewicht

·         Moe van niets te doen

·         Zich gejaagd voelen

·         Prikkelbaar zijn

·         Concentratiestoornissen, vergeetachtigheid

·         Niet meer met smaak kunnen eten

·         Geen energie hebben, futloos zijn

·         Gewichtsverlies of gewichtstoename

·         Onrust

 

 

Soorten

 

Naar hun ontstaanswijze worden depressies ingedeeld in endogeen, reactief en somatogeen; een combinatie komt echter veel voor.  Het verschil zit in de oorzaken en de ernst.

 

1. Endogene of vitale depressie

 

Een depressie die zonder verklaring of aanwijsbare reden plotseling opduikt, men wordt overvallen door wanhoop zonder er iets van te begrijpen.  Door de psychiatrie wordt deze stoornis gewijd aan een disfunctie van bepaalde biochemische mechanismen in de hersenen, meestal voortkomend uit erfelijke aanleg, ‘van binnen uit’ (endogeen).

 “Een antwoord op de vraag, of misschien toch nog een niet onderkende psychische factor tot het startsein aan de hierbij betrokken enzymsystemen geeft, ligt vooralsnog buiten onze horizon.” (Vali, p.70)

Deze depressie overkomt de patiënt als een donderslag bij heldere hemel.  Plotseling schuiven er donkere wolken voor de zon.  Omdat de depressie zich uit in de vitale laag van de persoonlijkheid, duidt men dit ziektebeeld ook aan als vitale depressie.

 

*Manische-depressieve stemmingsanomalieën of psychose

 

Ongeveer 1 à 2% van de bevolking leidt aan een manisch-depressieve stoornis.  Deze komt bij mannen en vrouwen evenveel voor en begint meestal in de adolescentie of als iemand in de 20 of 30 is.

Bij de manisch-depressieve stemmingsanomalie of psychose zijn er twee uitersten van eenzelfde aandoening; daarom spreekt men van een bipolaire ziekte.  Bij een unipolaire depressie blijven de periodieke stemmingsuitslagen tot de negatieve pool beperkt, men komt nooit tot een uitschieter aan de andere kant.

 

De ernstigste vorm is de bipolaire I stoornis, waarbij depressie en manie elkaar afwisselen.  In de minder ernstige bipolaire II stoornis wisselen korte depressieve episodes af met hypomanie. 

In de cyclothyme stoornis houden de episodes van depressie en uitgelatenheid slechts enkele dagen aan en keren onregelmatig terug.  Eén derde van de mensen met deze stoornis zullen een stemmingsstoornis krijgen die behandeld moet worden.   Maar bij de meesten leidt deze stoornis niet tot een zware depressie of manie. 

Eén op drie mensen met een bipolaire stoornis kent gelijktijdig symptomen van depressie en manie of hypomanie.  Men noemt dit een gemengde episode.

 

Cyclothyme personen zijn extraverte mensen, populair, naar buiten gericht, met een sterke behoefte aan sociale contacten en gezelligheid, humoristisch, hulpvaardig, opgewekte levensgenieters, met een aanleg tot periodieke (Gr. : cyclus) schommelingen in het gemoed (Gr. : thumos).  Deze stemmingswisselingen kunnen zelfs plaatsvinden zonder aanleiding.  Ze zijn overgevoelig voor frustraties.  Stress, tegenslagen e.d. brengen hen makkelijk van slag. 

Als de natuurlijke golfbeweging in hun gemoed ontspoort en hun gevoelsleven ontwricht raakt, is er sprake van manisch-depressieve stemmingsafwijkingen.

In een manie is er sprake van een uitbundigheid, onbedwingbare activiteit,  zelfoverschatting, overdreven rooskleurige visie, opgewondenheid, verlies van zelfbeheersing, waanideeën, megalomanie, ongeremde seksuele behoefte, slapeloosheid, enz tot wanhoop en schrik van de omgeving.  Men laat alle teugels los. In een hypomanie blijven de ongeremdheid en de opgewektheid nog sociaal hanteerbaar.  

De depressie bij deze vorm wordt beschouwd als een endogene depressie, omdat ze ontstaat vanuit de aanleg, zonder motief, spontaan.

 

 

2. Reactieve depressie

 

Depressie als reactie op bepaalde schokkende, ingrijpende gebeurtenissen,die iemand soms de grond onder de voeten wegneemt.  Meestal is er een langzame overgang van ontstemming of verdriet naar depressie.   Als een voorafgaande ziekte of overbelasting iemand hebben uitgeput, en er bovenop dan nog een emotionele schok plaatsheeft, dan kan iemand niet genoeg spankracht meer hebben om het allemaal op een normale manier te verwerken.  Men gebruikt ook de term situationele depressie.

 

We denken bvb aan :

 

 

Men spreekt ook van psychogene depressie : de ziekte komt voort uit de psyche, de persoonlijkheid, het gevoelsleven van de patiënt.  Daarom wordt soms ook de term personale depressie gebruikt.  De voorgeschiedenis, de wijze waarop iemand in het leven staat, bepaalde zwakke plekken en overgevoeligheden in de persoonlijkheid zijn hier bepalend.  Zo kan het psychotrauma dat iemand die in zijn kinderjaren verlaten werd door een ouder leiden tot een stoorzender die hem in zijn volwassenheid nog onbewust parten speelt; als hij in de steek gelaten wordt door een vriend of partner, is de reactie dan ook niet in overeenstemming met de zwaarte van het verlies.

 

 

*Neurotische depressie

 

Leven met allerlei onbewuste conflicten is de kern van neurose.  Een probleem uit de kinderjaren waar toen geen oplossing voor werd gevonden en dat nooit werd opgelost, het werd niet naar buiten gebracht maar werd verinnerlijkt en komt steeds opnieuw in een andere vorm naar voren (patroon), totdat... het wordt ingezien en opgelost.  De moeilijkheid wordt doorgeschoven naar een object bvb in de vorm van een fobie of dwanggedrag of naar het lichaam zelf (hysterie).    Als de spanning te lang duurt of te hevig is, kan er een neurotische depressie ontstaan.  Angst staat centraal bij dit soort depressie.

Hij is vaak somber en ontevreden, kan moeilijk de zonnige kant van het leven zien.   Hij klaagt veel, de moeilijkheden die hij ondervindt zijn te wijten aan zijn eigen onopgeloste psychische conflicten en innerlijke tegenstrijdigheden.  Er is een ambivalentie in zijn gedrag en gevoelsleven.  Zo kan iemand bvb. een drang hebben naar warmte en geborgenheid maar zich toch niet willen binden en buiten schot willen blijven, willen krijgen zonder te geven, naar liefde verlangen maar onbewust vervuld zijn van wrok of angst, enz.

Een neurotisch persoon zit in een vicieuze cirkel.  Steeds weer kent hij tegenslagen en teleurstellingen, maar ziet niet zijn eigen aandeel daarin, heeft geen inzicht.   Hij trekt het besluit dat mensen niet deugen, dat het leven zinloos is, dat hem alles tegenzit.

Bij een neurotische depressie, is de patiënt vastgelopen in de zelfgecreëerde chaos, hij zit in een crisis, voelt zich ellendig en uitzichtloos.

Er is wel een duidelijk verschil met de vitale depressie : de neuroticus verwacht medelijden, begrip, klampt zich vast aan zijn omgeving, kan eindeloos praten.  Ze houden wel vast aan levensgenietingen, het driftleven is vaak niet geremd, ze kunnen vaak wel blijven werken.

Het getob kan leiden tot hoofdpijn, concentratie- en slaapstoornissen, soms een grote behoefte aan alcohol om even de harde realiteit te ontvluchten. 

 

*Hysterische depressie

 

Hysterie of hysterische neurose is een ziekte die vaak voorkomt maar niet gemakkelijk wordt herkend en is juist daardoor gevaarlijk, op de eerste plaats voor de omgeving.  Hysterie komt vooral voor bij vrouwen; het woord is afgeleid van het Gr. husterus, wat ‘baarmoeder’ betekent. 

De hysterische persoon komt niet tot een volwassen gedrag, het opnemen van verantwoordelijkheid.  Ze zijn kinderlijk afhankelijk, zielig.  Door hun klachten wekken ze bewust of onbewust  medelijden, sympathie bij de ander op, die door hen meer en meer in de ban geraakt, in beslag wordt genomen.  Medelijden is geen goede raadgever, het veroorzaakt schuldgevoelens bij anderen.  

Ze hebben een sterke geldingsdrang en zijn egocentrisch, meer nog : narcistisch (eigenliefde),  ze kunnen alleen zichzelf liefhebben, niet een ander.  Ze trekken aan en stoten af en komen daardoor geheimzinnig en aantrekkelijk over.  De ‘femme fatale’ is een voorbeeld van een hysterica, die mannen opjaagt, maar zelf buiten schot blijft, seksualiteit afweert.

Fobieën komen bij hen ook voor.  Het zijn concrete angsten zoals pleinvrees, claustrofobie, smetvrees, enz. 

Hun klachten hebben de bedoeling van ziektewinst, nl. het proberen bereiken dat anderen hun wensen vervullen, af te leiden aan het effect dat de gepresenteerde ziekte heeft, en het vermijden van verantwoordelijkheid en het passief blijven. 

Ze heersen door zwakte.  Ze kunnen zeer goed hun onbehagen, wensen omzetten (converteren) in lichamelijke symptomen; dit gaat zo ver dat ze zelfs aan verlammingen of sterke pijnen kunnen lijden, zonder dat de artsen een oorzaak kunnen vinden.

Soms komt hun gedrag theatraal en onecht over.  Ze irriteren óf ze boeien, het is haast niet  mogelijk om onverschillig te blijven. 

 

3. Somatogene depressie

 

Hierbij is er sprake van een lichamelijke oorzaak.

 

*Organische depressie

 

Ontstaat door beschadigingen aan de hersenen door ziekte, letsel of vergiftiging.

Bij een arteriosclerotische depressie bvb. leiden doorbloedingsstoornissen in de hersenen tot nachtelijke onrust, angsten, verwardheidstoestanden, agressieve neigingen, het bed uitlopen en de straat op willen, zeer veranderlijke en onbeheerste emoties en stemmingen, duizelingen, hoofdpijn, concentratie- en geheugenstoornissen, gevoel van machteloze wanhoop en diepe neerslachtigheid.

Karakterveranderingen en ontstemmingstoestanden veroorzaakt door ernstig hersenletsel met langdurig coma, rekent men ook tot organische depressies.

Een symptomatische depressie treedt op bij virusziekten of andere infectieziekten, na operatie, bij verzwakking, uitputting, bloedarmoede, kanker, enz.

 

*Seizoensgebonden deprssie

Is een gevolg van een tekort aan zonlicht in de herfst, winter en vroege lente, waardoor er teveel melatonine geproduceerd wordt of te weinig wordt afgebroken.

 

Bij de puberteitsdepressie, postnatale depressie en climacterische depressie is er een samenspel van somatogene en psychosociale factoren.

 

*Puberteitsdepressie

 

Wordt veroorzaakt door ambivalentie, de aanwezigheid van tegenstrijdige gevoelens : angst voor afwijzing en verlies aan liefde en genegenheid enerzijds en de drang naar zelfstandigheid, een eigen identiteit en een eigen waardensysteem anderzijds.  Deze zijn in gang gezet door de biologische veranderingen, het oplaaien van geslachtsdrift en agressiviteit, de psychische ontwikkelingen eigen aan deze levensfase.

Men kan best begrijpen dat jongeren het moeilijk hebben bvb. met het idee dat ze zullen moeten deel uit maken van de volwassenenwereld met zijn concurrentie, hebzucht, prestatiegerichtheid, competitie, machtswellust, manipulaties, bedrog, consumptiedrang, enz.  Men zou voor minder er tegenop zien om mee te draaien in de Grote Mallemolen.

 

Tekens die kunnen wijzen op depressie en/of zelfmoordrisico bij adolescenten zijn:

(Liberaal Ziekenfonds, Depressies, brochure)

 

 

*Postnatale depressie

 

Hormonale veranderingen, ev. bloedarmoede, uitputting door de bevalling en gebrek aan nachtrust, verantwoordelijkheid opnemen voor het jonge kind kunnen aanleiding geven tot deze vorm van depressie.  In de meeste gevallen treedt er een spontaan herstel op.  Er bestaat ook zoiets als een post-partum psychose, maar dit is iets anders dan een depressie.

 

*Climacterische depressie

 

In de overgang naar de menopauze eindigen de processen rondom de vruchtbaarheid.  De vrouw beseft dat de ze de weg naar de ouderdom is ingeslagen, wat tot allerlei strubbelingen leidt, versterkt door lichamelijke klachten, zoals opvliegers, hoofdpijnen, spier- en gewrichtspijnen, hartkloppingen, enz.  Sommige vrouwen ervaren een leegte : de kinderen gaan het huis uit, de partnerrelatie kan een sleur geworden zijn, de toekomst lijkt zinloos.  Andere vrouwen, die geen kinderen hebben gekregen, ervaren een gevoel van onvoldaanheid, verdriet, enz.

Ook bij de man kan er sprake zijn van een ‘climacterium virile’ door de afname van kracht, vitaliteit, door het ervaren van een generatiekloof, een huwelijkscrisis, moeilijke relatie met de kinderen, enz.

 

*Involutiedepressie

 

Ouderdom en depressie hebben iets gemeenschappelijks : afgenomen vitaliteit, verlaagd tempo, afgeremde levensverrichtingen.  De confrontatie met verlies door het overlijden van steeds meer vrienden, kennissen, familie; en door het krijgen van allerlei kwaaltjes, vergeetachtigheid, het perspectief van het naderende einde, teleurstellingen bij het overschouwen van wat men (niet) bereikt heeft in het leven,...  Dit kan een stemmingsdaling met zich meebrengen en een negatief levensgevoel.    Agressie bij senioren kan een teken zijn van depressie, zich uitend in wantrouwen, vijandigheid, tegenwerking, kwaadwilligheid,...  Daartegenover staat een gevoel van somberheid of het gevoel van leegte, gelatenheid, lusteloosheid, afnemende belangstelling, afnemende zorg voor zichzelf.

Ook een onvolwaardige voeding met een tekort aan vitaminen en essentiële vetzuren kan een rol spelen.

Een depressie is echter niet onvermijdelijk.  Men kan veel voldoening hebben over wat men bereikt heeft in het leven, een innerlijke vrede en rust ervaren, genieten van de kinderen en de kleinkinderen, jongere mensen raad geven, zich ontplooien in een hobby, zich aansluiten bij verenigingen met activiteiten voor bejaarden.

 

*Anaclitische depressie

 

Deze depressie bij baby’s komt voort uit ontbering, verwaarlozing van fysieke en emotionele behoeften door de moeder.   De baby huilt veel, wordt traag en somber, verliest gewicht, lacht niet meer.  Als de verwaarlozing blijft duren, kan dit later leiden tot een neurotische depressie.

Ook een hoofdletsel opgedaan bij de geboorte of later of een operatie kan tot een depressie leiden.

Kinderen ondervinden natuurlijk ook de gevolgen van gezinsproblemen, echtscheiding, problemen op school.  Een depressie van de moeder, waardoor het gezinsleven ontwricht raakt,  kan vaak leiden tot een depressie van het kind, die het gevoel heeft door zijn moeder afgewezen te worden.

Depressieve kinderen hebben geen eetlust, zijn lui, geven een afwezige indruk; op school gaan de resultaten achteruit, ze spijbelen, zijn brutaal en agressief (gemaskeerde depressie).

“Als een kind de pijn van liefdeloze bejegening, van afgewezen worden niet aankan, zal het overgaan tot een afweer die zich uitbreidt als een olievlek.  Want de afweer van de pijn leidt tot afweer van gevoelens om zodoende niet meer te hoeven worden gekwetst.” (Vali, p.97)

 

Gemaskeerde depressie

 

Het kan hier gaan om een endogene of reactieve depressie, die iemand niet wil erkennen en zich uit via een orgaan.  Er is sprake van een misleidend klachtenpatroon, allerlei specialisten worden geraadpleegd, terwijl het gaat om een vermomming van een zich nog niet als zodanig manifesterende depressie.  Men spreekt ook van hypochondrie : een angstige bezorgdheid dat men aan allerlei kwalen lijdt, die miskend worden.

Allerlei asociaal gedrag, stelen, vandalisme e.d. in de puberteit kan wijzen op een gemas-keerde puberteitsdepressie, als gevolg van moeilijkheden thuis, echtscheidingsproblemen, enz.  De puber vraagt eigenlijk aandacht voor een moeilijke situatie.  De signalen worden vaak niet als dusdanig erkend.  Als volwassene kan hij vaak moeilijk duurzame bindingen aangaan, geborgenheid geven; relaties mislukken vaak.

 

 

Oorzaken

 

Naargelang de soort depressie zijn er verschillende oorzaken.

Voor de prikkeloverdracht tussen zenuwcellen in de hersenen zijn neurotransmitters (monoaminen) verantwoordelijk en deze worden bij de depressieve persoon te snel of te veel afgebroken door gedesorganiseerde enzymsystemen.  Daardoor krijgen hersencentra waar de motoriek, de emotionaliteit en driftleven geregeld worden een tekort aan monoaminen.  

Bij endogene depressie heeft men ontdekt dat er bij minstens twee belangrijke neurotransmitters afwijkingen zijn, nl. serotonine en noradrenaline.  Dit betekent dat informatie van de ene cel naar de andere niet goed wordt doorgegeven en dat de hersenen op een lagere versnelling draaien en bepaalde functies dan ook geremd verlopen.

 

Lichamelijke stoornissen die een depressie kunnen veroorzaken :  (Merck manual p.406)

 

Bijwerkingen van geneesmiddelen

amfetaminen (stoppen met), antipsychotica, bètablokkers, cimetidine, anticonceptiemiddelen (orale), cycloserine, indometacine, kwikzilver, methyldopa, reserpine, thallium, vinblastine, vincristine

Infecties

aids, griep, ziekte van pfeiffer, syfilis (late fase), tuberculose, virale hepatitis, virale longontsteking

Hormonale stoornissen

ziekte van addison, ziekte van cushing, verhoogde bijschildklierhormoonspiegels, lage en hoge schildklierhormoonspiegels, lage hypofysehormoonspiegels (hypopituïtarisme)

Aandoeningen van het bindweefsel

            reumatoïde artritis, systemische lupus erythematodes

Neurologische stoornissen

hersentumor, hoofdwond, multipele sclerose, ziekte van parkinson, slaapapneu, cerebrovasculair accident (cva), temporale epilepsie

Voedingsstoornissen

            pellagra (gebrek aan vitamine B6), pernicieuze anemie (gebrek aan vitamine B12)

Vormen van kanker

            kanker in de buikholte (eierstokken, darmen), kanker die zich door het gehele lichaam    uitzaait

 

 

Reactieve depressie kan een reactie zijn op ingrijpende ervaringen zoals  bvb. :

 

 

Ook het seizoen kan bij sommige mensen een rol spelen.  Ze worden somber en moedeloos als de bladeren gaan vallen.  Ton Valkenburg vermoedt dat het niet kunnen aanvaarden van veranderingen hierin meespeelt en het besef dat veel mooie plannen en verwachtingen voor de zomer niet zijn gerealiseerd omdat de idealen te hoog gesteld waren.  Ook in het voorjaar kunnen een aantal mensen depressief worden, de lentemoeheid, het zien dat anderen opfleuren maar jij niet dat gevoel hebt.

 

Sommige stoornissen i.v.m. angst, alcoholisme, drugsmisbruik, schizofrenie en het vroege stadium van dementie kunnen aanleiding zijn tot een depressie.

 

Uit onderzoek blijkt dat in bepaalde families depressie meer voorkomt (erfelijke factor), zeker bij manische depressie.   Volgens Lündbeck heeft men bij andere vormen van depressie het erfelijk karakter niet kunnen aantonen.

 

Ook een gebrek aan licht kan oorzaak zijn van een depressie.  Zo bvb. in het Hoge Noorden, waar er 6 maanden geen zon schijnt, of bij mensen die ’s nachts werken en overdag slapen.  Zonlicht verhoogt nl het serotoninegehalte in het bloed.

 

Persoonlijkheidseigenschappen zoals passief zijn, onvoldoende soepel en afhankelijk zijn van het oordeel en de mening van anderen, verhogen de kans op een depressie.

Oververmoeidheid zou één van de belangrijkste oorzaken zijn.  

Ook de menstruatiecyclus en de menopauze hebben bij de vrouw een invloed.

Het al of niet kunnen terugvallen op een vriendenkring is ook een factor van belang, evenals een introverte persoonlijkheid.

 

Mensen die gelovig zijn, kunnen er een extra probleem bij hebben, want ze voelen zich vaak door mensen in de steek gelaten én door God.  Ze ervaren twijfels, schuldgevoelens, worden gekweld door onbegrip en waarom-vragen, enz.

“Soms kan het geloof troost geven, maar soms kan het ook erg tegenstrijdig beleefd worden.  Het kan mensen op de knieën krijgen, maar ook in uiterste wanhoop de vuisten doen ballen.  (…)  Als degene die depressieve gevoelens, heeft, die veel verdriet heeft, op dat moment geen steun van het geloof accepteert, kan het belastend zijn als anderen daar te sterke nadruk op leggen.” (Valkenburg, p.58)

 

Een somatogene depressie kan zowel directe als indirecte oorzaken kennen.  Zo kan het HIV-virus de hersenen aantasten en depressie uitlokken, maar een depressie kan ook het gevolg zijn van de algemene negatieve invloed van AIDS op iemands leven.

 

In de Merck manual, p. 410,  vinden we ook lijst met lichamelijke stoornissen die een manie kunnen veroorzaken :

 

Bijwerkingen van geneesmiddelen

amfetaminen, antidepressiva (de meeste), bromocriptine, cocaïne, corticosteroïden, levodopa, methylfenidaat

Infecties

            aids, encefalitis, griep, syfilis (laat stadium)

Hormonale stoornissen

            hoge concentraties schildklierhormoon

Aandoeningen van het bindweefsel

            systemische lupus erythematodes

Neurologische stoornissen

cerebrovasculair accident (cva), hersentumor, hoofdwond, huntington-chorea, multipele sclerose (ms), sydenham-chorea, temporale epilepsie

 

Beïnvloedende factoren

 

Als beïnvloedende factoren (niet volledig) kunnen we vermelden:

 

Lichamelijk

·         Gebruik van bepaalde medicatie

·         Bepaalde aandoeningen

·         Leeftijd

·         Geslacht

·         Erfelijkheid

·         Gebrek aan licht

·         Gebrek aan bepaalde vitamines, mineralen, sporenelementen, aminozuren, hormonen, omega-3 vetzuren

·         Hormonale veranderingen (vb postnataal, PMS, menopauze)

·         Slaapkwaliteit

·         Fysieke conditie

·         Lichaamsbeweging

·         Vermoeidheid

·         Overbelasting

·         Lichamelijke handicap of beperkingen

·         Afnemende aantrekkelijkheid en kracht met de leeftijd

 

Psychisch

·         Psychische weerstand

·         Vermoeidheid

·         Sleur, gebrek aan afwisseling

·         Emotionele verwaarlozing (gebrek aan liefde, genegenheid, geborgenheid, waardering,...)  door ouders of andere belangrijke opvoeders in de jeugdjaren

·         Te veel tegenslagen al dan niet op korte tijd elkaar opvolgend

·         Tegenslag met grote impact vb huisbrand, ontslag

·         Gebrek aan respect

·         Gebrek aan waardering

·         Zinvolle vrijetijdsbesteding, hobby

·         Zinvol werk

·         Geloof

·         Ingrijpende ervaringen (verhuizing, ontslag, bevalling, overlijden, pensionering, pesterijen...)

·         Gebrek aan probleemoplossende vaardigheden (copingstrategieën)

·         Al of niet volgen van zijn roeping

 

Sociaal:

·         Kwetsende communicatie, beledigingen, vernederingen

·         Pesterijen

·         Roddel en achterklap

·         Eenzaamheid

·         Alleenstaande zijn

·         Geïsoleerde positie (vb werkloosheid, verhuizing, veraf wonen van familie of vrienden, hobby’s hebben waar niemand anders in geïnteresseerd is, glutenintolerantie en nergens kunnen mee-eten,...)

·         Overlijden van dierbaren

·         Echtscheiding

·         Kinderloosheid

·         Voldoening in sexualiteit

·         Voldoening in relatie met een partner

·         Gebrek aan tederheid

·         Scholen hebben te veel oog voor de ontwikkeling van kennis, vaardigheden en attitudes in functie van een beroep en welvaart, maar te weinig oog voor het welzijn en schieten tekort in de ontwikkeling van de emotionele intelligentie, de sociale vaardigheden en spirituele levensaspecten

 

Andere:

·         Klimaat

·         Seizoen

·         Comfort

 

Samenleving:

·         Woonomgeving

·         Financiële onzekerheid

·         Armoede

·         Eentonig werk of te moeilijk werk

·         Nachtwerk, ploegenarbeid

·         Kansen om zijn talenten, begaafdheden, interesses te kunnen ontplooien en ontwikkelen

·         Lawaai en drukte

·         Overbevolking

·         Toekomstperspectieven

·         Politiek klimaat, lamentabel politiek beleid

·         Volksaard

 

 

Onderscheid

 

*Gewone neerslachtigheid

 

Gevoelens van neerslachtigheid behoren tot de normale ups en downs van het leven en gaan dus voorbij.  Als dit gevoel echter langer duurt of zelfs leidt tot een gevoel van volledige ontreddering en zelfverwaarlozing, wordt de grens naar depressie overschreden.  De neerslachtigheid is dan ziekelijk geworden.

 

*Verdriet

 

Verdriet is een normale reactie op verlies, tegenslag, teleurstelling.  Het is eerder geen normale reactie als men niet verdrietig zou zijn bij bvb. het overlijden van een dierbaar persoon.

Het grootste verlies komt door het sterven van geliefde personen.  Maar ook verlaten worden, echtscheiding, ontrouw brengt veel smart met zich mee.

Verdriet als gevolg van teleurstelling  komt voort uit het teloorgaan van een illusie of verwachting, het beschamen van een vertrouwen, enz. 

Verwerking van verdriet gebeurt door het leren aanvaarden van de ontstane situatie, de aanpassing aan de nieuwe realiteit.

Bij het zwaarste verlies, het overlijden van een dierbaar persoon, kan de rouwperiode een aantal jaren in beslag nemen.  Freud spreekt van “rouwarbeid”, wat neerkomt op onthechting, zich stilaan losmaken van de geliefde.  Onthechting is niet vergeten, maar afstand nemen en komen tot een liefdevolle en dankbare herinnering.

Confrontatie met de handicap van een kind leidt tot ontgoocheling, verslagenheid en opstandigheid.  De ouders moeten afstand doen van bepaalde verwachtingen,  maar als de ouders de handicap aanvaarden, kunnen ze zich instellen op de realiteit.

Verdriet kan een belangrijke levenservaring zijn als het de psychische groei, het vermogen tot relativeren en onthechting bevordert.  Soms kan in een bepaald opzicht verlies dus zelfs leiden tot winst…

 

Bij een depressie is er net als bij verdriet een stemmingsdaling, maar is er geen sprake van het verwerken van verdriet; die komt niet op gang of stagneert.  De mens wordt overmeesterd door het leed, dat hij ervaart als een overmacht.   Er vindt geen constructief maar een destructief proces plaats, een zelfvernietigingsproces.

Bij verdriet, brengt de mens zichzelf na verloop van tijd over het dieptepunt heen.

Het verdriet, de stemmingsdaling is in overeenstemming met de zwaarte van het geleden verlies.  Mensen met verdriet zijn vatbaar voor troost, begeleiding, vriendschap.

 

Bij een depressie is de reactie ondoelmatig omdat men niet tot een constructieve verwerking komt, de wanhoop keert zich tegen de eigen persoon en wordt een ziekte.   Bij depressie is een medische behandeling mogelijk maar ook noodzakelijk.

 

*Stemmingswisselingen

 

Als iemand geen zin heeft, met het verkeerde been uit bed gestapt is, in een slechte bui is, dan spreken we van gewone ontstemmingstoestanden. 

Het zijn gemoedstoestanden en stemmingswisselingen die we allemaal kennen in het dagelijks leven.  We zijn immers blootgesteld aan de voorvallen in onze eigen omgeving die ons met zorg of blijdschap vervullen, aan de situatie in de wereld, het weer, de hormonale invloeden in ons lichaam, enz.

De stemming daalt daarbij niet onder de ‘norm’ en herstelt zich na verloop van tijd vanzelf.

Bij depressie is er sprake van een diepe en aanhoudende stemmingsdaling.

 

Het is moeilijk voor de psychiatrie of de psychologie te bepalen wat de ‘norm’ is van een bepaalde stemming, omdat het hier niet gaat om exact meetbare grootheden.  Daarom zegt men dat de norm bepaald wordt door de vergelijking met de gemoedstoestand die voor die bepaalde persoon normaal is, die de omgeving beschouwt als bij hem of haar horend.

Zwaarmoedigheid of somberheid kan een karaktertrek zijn, wijzend op een bepaald temperament, op een bepaalde levenswijze, maar hoeft voor die persoon nog geen depressie te beteken; zijn omgeving kent hem of haar immers al van kinds af aan als nogal zwaar op de hand. 

Verder kan uit de psychomotoriek (lichaamshouding, gelaatstrekken, beweging, tempo, gelaatsuitdrukkingen) en de intonatie (manier van praten) van een patiënt met depressie zijn diepe droefheid en machteloze ontreddering blijken.

 

*Hallucinatie

 

Bij depersonalisatie en derealisatie is er ook sprake van vervreemding van de realiteit, maar “bij hallucinatie  is er geen sprake van ‘als in een droom’.  De patiënt kan zich niet distantiëren van de beleving, die voor hem werkelijkheidswaarde heeft, ook als worden zijn zintuiglijke waarnemingen geenszins door echte prikkels uit de buitenwereld veroorzaakt, maar door zijn innerlijk voortgebracht.”  (Vali, p.65-66)

 

*Melancholie

 

Bij melancholie is er sprake  van een overschrijding van de grens naar psychose.   Betrekkingsideeën (het idee dat al de uitingen van de omgeving betrekking hebben op de eigen persoon) “kunnen escaleren, waarbij de grens naar een paranoïde toestand (ziekelijk wantrouwen) ongemerkt overschreden wordt.  Hiervandaan is het nog maar een kleine stap naar de paranoïde waan (achtervolgingswaan), die bij bepaalde vormen van depressie voorkomt. 

Onder waan verstaan we een op misvatting van de werkelijkheid berustende overtuiging, die niet voor correctie vatbaar is.  Als er bij een depressie wanen voorkomen, dan is de grens naar de psychose (geestesziekte) overschreden.  Dit is het geval bij de melancholie.  Daarbij kan, naast de zondewaan en de paranoïde waan, het minderwaardigheidsgevoel zich manifesteren in zijn meest absurde uitingsvorm : de kleinheidswaan.  In dat geval gaat de patiënt verder dan de overtuiging niet de moeite waard te zijn.  ‘Ik ben een misbaksel’ of ‘Ik beteken niets meer’ wordt door hem geconcretiseerd tot de beleving te nietig te zijn om opgemerkt te worden.” (Vali, p.69)

Verder zijn er ook nog de armoedewaan en de hypochondrische waan.

Melancholie is een ernstige vorm van vitale depressie, waarbij de persoon niet meer verantwoordelijk is voor zijn daden; hij is ontoerekeningsvatbaar.  Remmingen kunnen zo sterk zijn dat de patiënt niet meer het bed uitkomt, soms zelfs niet meer tot praten aan te zetten is.

 

*Depressie – dementie

 

Het is erg belangrijk dat de arts bij bejaarden een diagnostisch onderscheid maakt tussen dementie en depressie, aangezien er een aantal overeenkomstige symptomen zijn.  Dit is van groot belang voor de behandeling en medicatie.

Mogelijke kenmerken van dementie: geheugenstoornissen, cognitieve stoornissen zoals afasie, apraxie, agnosie, desoriëntatie in tijd en ruimte, verwarring, stoornissen in het abstract denken; stemmingswijzigingen, persoonlijkheidswijzigingen, verlies van initiatief; significante beperking in het sociaal of beroepsmatig functioneren.

Men spreekt soms van een pseudo-dementie, een vorm van endogene depressie, als er sprake is van een langzamer denkproces en zich onduidelijk uitdrukken.  Het doet denken aan dementie terwijl dit niet het geval is.

 

Verbanden

 

*Depressie – agressie

 

Gedeprimeerde mensen hebben heel wat moeten slikken.  Vaak hebben ze zich ingehouden om iemand niet te kwetsen, de lieve vrede te bewaren, omdat ze niet wisten hoe te reageren, enz. 

Ofwel barst de bom en zal men op een bepaald moment plots wél kwaad worden ofwel keert de ingehouden agressie zich tegen zichzelf.  Men kan bij een depressie spreken van richtingsverandering van de natuurlijke agressie als stressreactie, naar zelfbestraffing, zelfveroordeling, zelfhaat, schuldgevoelens, zelfverwijten, wroeging om de eigen slechtheid, mogelijke verslavingen e.d.   Het risico bestaat dat iemand vanuit deze zelfdestructieve neiging dingen gaat doen met ongunstige gevolgen die niet terug te draaien zijn.

Zo is een zelfmoordpoging in wezen een daad van agressie tegen zichzelf.

 

*Depressie - zelfmoord

 

Zelfmoord is het grote risico bij depressie, die op zichzelf eigenlijk een goedaardige ziekte is, die voor verbetering vatbaar is.

De depressieve mens is echter vaak te passief om de daad te stellen, het blijft vaak bij woorden en zich verder blijven slepen.  Toch vertoont zo’n 15% van de ernstig depressieve patiënten zelfmoordgedrag, waarbij soms een ziekenhuisopname noodzakelijk is om iemand in observatie te houden.

Men dient ook aandacht te hebben voor indirect zelfdestructief gedrag zoals bvb. veel roken, overmatig drank- en drugsgebruik, roekeloos rijden, zelfverminking, overmatig eten, crimineel gedrag.

 

Risicofactoren voor geslaagde zelfmoordpogingen: (Merck manual, p.413)

Persoonlijke en sociale factoren

 

Geestelijke en lichamelijke factoren

 

 

 

Behandeling

Klassiek

 

Ondanks de verschillen tussen alle soorten depressies zijn er een aantal voorwaarden om het genezingsproces in gang te zetten :

 

  1. ziekte-inzicht
  2. motivatie van de patiënt
  3. juiste keuze van therapie

 

Bij een endogene depressie is er sprake van een stofwisselingsstoornis in de hersenen, zodat wilskracht hier niet veel helpt.  Voor een reactieve depressie is motivatie, wilskracht en inzicht wel belangrijk.

Het samengaan van medicatie en psychotherapie is in de meeste gevallen een uitstekende combinatie.  

 

Iemand met een ernstige depressie kan niet functioneren en is niet meer in staat te werken.  De concentratiestoornissen, onverschilligheid, slaapstoornissen, zwarte kijk, afname van vitaliteit, hoofdpijnen, vermoeidheid, enz. belemmeren hem mee te draaien in de Grote Mallemolen.

Het is mogelijk dat iemand met een neurotische depressie ondanks zijn problemen toch goed kan functioneren.  Dit kan ook als iemand in zijn werk compensatie kan vinden voor de mislukkingen in het privé-leven.  Hysterici zijn beter af met maatregelen tegen de ziektewinst dan met ziekteverlof.

 

Soms kan de familiale omgeving waarin iemand met een depressie zit zo destructief zijn, of de psychosociale belasting zo groot zijn, dat de persoon uit deze omgeving moet weggenomen worden.  Een opname in een sociaal-psychologisch revalidatiecentrum (vb Tsedek in Ekeren) of in een psychiatrische kliniek kan dan een uitkomst bieden.

 

 

 

1. Antidepressiva

 

Antidepressiva brengen een verbetering in de biochemische prikkeloverdracht (via bvb serotonine, adrenaline, dopamine) in de hersenen teweeg.  Het kan een paar weken duren voor het effect plaatsgrijpt en er een vitalisering en stemmingsverbetering doorkomt.  De patiënt dient wel een onderhoudsdosis te blijven nemen net zolang als de depressie geduurd zou hebben zonder behandeling.  Het gebruik ervan dient echter in overleg met de arts langzaam afgebouwd te worden, men mag er niet zomaar plots mee stoppen.

Er bestaan allerlei misverstanden over antidepressiva.  Antidepressiva veroorzaken geen gewenning noch verslaving, geven geen aanleiding tot zelfmoord, agressie of doodslag, veranderen de persoonlijkheid niet en leiden niet tot crimineel gedrag.  Na het stoppen met psychofarmaca treden er slechts in 10 % van de gevallen ontwenningsverschijnselen op.  Antidepressiva dienen echter niet om psychotherapie te vervangen, deze blijven wel aangewezen en helpen de patiënt er zich meer en beter voor open te stellen

De kans dat een specifiek antidepressivum geschikt is voor iemand bedraagt ongeveer 65 tot 80 %.

Als een antidepressivum niet werkt, kan dit komen door een te lage dosis, een onjuiste keuze van antidepressivum, onregelmatige inname door de patiënt, een verkeerde diagnose.

 

We nemen hier het verhaal van de behandeling van een depressieve persoon over uit Vali, p. 131-132 :

 

“Een ongetrouwde pianolerares krijgt op haar vijfenveertigste jaar een vitale depressie.  Zij consulteert de psychiater.  Uit haar verhaal komt geen enkel lichtpunt naar voren.  Zij voelt zich eenzaam.  Haar ouders zijn overleden.  Zij heeft geen partner en mist de gezelligheid die kinderen kunnen geven.  Haar vriendinnen worden dermate in beslag genomen door hun eigen leven dat er geen tijd voor haar overschiet.  De omgang met echtparen frustreert haar omdat zij zich dan het vijfde wiel aan de wagen voelt.  Vakantie is voor haar niet weggelegd; ze vindt er niets aan om alleen op reis te gaan.  Haar beroep ervaart zij als verkeerd gekozen.  Eens droomde zij van het concertpodium, nu moet zij anderen klaarstomen voor succes.  Muziek spreekt haar trouwens helemaal niet meer aan.  Dankzij een antidepressivum trekt de depressie op.  De psychiater merkt, dat er tussen twee bezoeken een kentering in haar stemming heeft plaatsgevonden.  De patiënte is bij de kapper geweest, zij draagt flatteuze kleding.  Haar blik is stralend.  Zij voelt zich uitstekend.  En nu wordt hetzelfde verhaal verteld, maar dan in een andere toonaard.  Zij heeft een heerlijk leven.  Ze is onafhankelijk en vrij, kan doen en laten wat zij wil en hoeft met niemand rekening te houden.  Zij heeft geen last van de zorgen en verantwoordelijkheid voor een gezin, waaronder haar vriendinnen, nu hun kinderen in de puberteit verkeren, gebukt gaan.  Wil zij met vakantie, dan kan ze met bevriende echtparen mee, maar zij geeft de voorkeur aan culturele groepsreizen.  Zij heeft een prachtig  beroep.  Muziek vervult haar met verrukking.  Zij beleeft een intense voldoening in het begeleiden van jonge mensen, hun aanhankelijkheid en dankbaarheid is ontroerend.  Het gedrag van eigen kinderen zou zeker niet zo liefdevol zijn!”

 

In de Merck manual, p.409 vinden we een lijst van soorten antidepressiva :

 

 

De tricyclische antidepressiva kunnen als bijwerkingen hebben : sufheid, gewichtstoename, stijging van de hartslag, bloeddrukdaling bij rechtstaan, wazig zien, droge mond, verwardheid, constipatie, vertraagd orgasme, moeite bij het urineren.

De selectieve serotonineheropnameremmers hebben minder bijwerkingen, daarom kiezen artsen vaak eerst deze geneesmiddelen.  Ze kunnen wel een milde hoofdpijn, misselijkheid en diarree veroorzaken maar deze verdwijnen bij langdurige inname.  Ze zijn ook vrij effectief bij paniekstoornis, sociale fobie, boulimie, obsessief-compulsieve stoornis, die kunnen gepaard gaan met depressie.  Het grootste nadeel is dat zij dikwijls een seksuele dysfunctie met zich meebrengen.  Er zijn ook antidepressiva die inwerken op de adrenalinestofwisseling.

Bij het gebruik van monoamino-oxidaseremmers mag de patiënt geen voedingsmiddelen of dranken gebruiken die tyramine bevatten (bvb. rode wijn, sojasaus, salami, oude kaas,…).  Ze mogen ook een aantal geneesmiddelen tegen hoest en verkoudheid niet gebruiken.  Ze moeten ook best een tegengif bij zich hebben, dat ze moeten innemen als ze plots een ernstige, kloppende hoofdpijn krijgen.  Deze geneesmiddelen worden dan ook zelden voorgeschreven.

 

Psychostimulantia schrijft men haast alleen voor bij depressiepatiënten die zich terugtrekken, traag en moe zijn en bij wie geen verbetering is waargenomen bij andere antidepressiva.  De kans op misbruik van deze groep medicamenten is echter groot.  Ze slaan echter wel snel aan. 

Bij een manisch-depressieve stoornis worden periodes van manie of depressie resp. behandeld als manie of depressie.   Antidepressiva kunnen echter leiden tot een stemmingswisseling naar manie of hypomanie, maar dit effect komt het minst voor bij de monoamino-oxidaseremmers.  Het gebruik van lithium als stemmingsstabilisator of een anticonvulsivum zoals carbamazepine of valproïnezuur heeft meestal het beste resultaat. 

 

2. Andere medicamenten

 

Het is ook mogelijk dat de arts bvb een hormonale behandeling voorschrijft bij climacterische en postnatale depressie.  Ook in geval van slaapstoornissen of angst kunnen hier specifieke medicamenten voorgeschreven worden, te meer daar deze sneller werken dan antidepressiva waarvan men pas resultaat mag verwachten na drie tot vier weken.  Ze dienen dus als overbrugging tot de antidepressiva beginnen te werken.  Op termijn zullen echter de antidepressiva leiden tot verbetering van de slaapstoornissen, onrust of angst.

 

3. Electroshocktherapie

 

Wordt in zeldzame gevallen toegepast bij ernstige endogene depressie, als geen enkele medicamenteuze behandeling werkt en bvb. als de patiënt psychotisch is, zelfmoord wil plegen of niet wil eten.   Er worden elektroden geplaatst op het hoofd en door stroomstootjes gedurende enkele seconden, veroorzaakt men een convulsie of samentrekking in de hersenen.  Hierdoor wordt de depressie verlicht; hoe dit komt weet men nog niet.  Men geeft 5 tot 10 behandelingen.  De persoon wordt wel onder algehele anesthesie gebracht en met toediening van spierverslappende middelen, vermits de stroom spiersamentrekkingen en pijn kan veroorzaken.   Deze therapie kan wel een tijdelijk, maar zelden permanent, geheugenverlies met zich meebrengen.  Is vaak erg effectief.

 

4. Psychotherapie

 

Heeft als doel de behandelde persoon beter de druk van het leven aan te laten kunnen, stilaan verantwoordelijkheden terug op te nemen, de verwerking van ingrijpende gebeurtenissen die aanleiding waren tot de depressie, ondersteuning bij de aanpassing aan veranderingen in de levenswijze, wijzigen van negatieve gedachtenpatronen, inzicht in het verband tussen levensomstandigheden en klachten, aanleren van probleemoplossende vaardigheden (copingstrategieën), een andere kijk op de zaken bijbrengen, het duiden van denkfouten en inadequate visies en overtuigingen. 

Bij milde depressies kan psychotherapie even effectief zijn als de behandeling met medicatie.

 

Er bestaan veel soorten psychotherapieën.  Zorg ervoor dat je voldoende informatie krijgt over de mogelijkheden zodat je iets kan kiezen dat je aanspreekt.  Zorg er ook voor dat ‘het klikt’ tussen jou en de therapeut, anders zit er een hele tijd iets te wringen en dat stoort de therapeutische werking en het vertrouwen.  Klikt het niet, dan kan je best iemand anders zoeken.

Bij cognitieve gedragstherapie gaat men op zoek naar inadequate overtuigingen en ideeën van de persoon over zichzelf, anderen, het leven, gebeurtenissen enz.  Deze overtuigingen hebben nl invloed op gevoelens en gedrag.  Men tracht in de therapie deze overtuigingen te toetsen aan de realiteit en te corrigeren, adequater te maken.

 

Bij interpersoonlijke psychotherapie wordt vooral rekening gehouden met sociale gebeurtenissen zoals verlies en conflicten.

 

*Gezinstherapie

 

Is bij een puberteitsdepressie de meest aangewezen behandeling.  Het gezin wordt als een geheel, een systeem, behandeld om het beter te doen functioneren.  Hierbij is de therapeut een bemiddelaar tussen de gezinsleden, die in een conflictsituatie zijn geraakt door onbegrip of wantrouwen.  De voorwaarde is dat de betrokkenen vanuit ziekte-inzicht ervoor gemotiveerd zijn, dit wil zeggen dat men niet alleen verbetering wil maar dat men ook bereid moet zijn aan zichzelf te werken.

Deze therapie helpt de partner of familieleden de ziekte beter te begrijpen en ermee om te gaan.

Soms ziet men dat veel leden van een gezin apart therapie volgen, behalve de persoon die op het eerste zicht het duidelijkst therapie nodig heeft en het de andere gezinsleden het moeilijkst maakt. 

 

*Rouwtherapie

 

Is van toepassing voor mensen die lijden aan een rouwdepressie, die o.a. door spijt en schuldgevoelens kan ontstaan.

 

*Tijd

 

Wordt de patiënt beschermd tegen de zelfdestructieve neigingen, dan is depressie eigenlijk een goedaardige ziekte, die kan genezen.

Bij een endogene depressie kunnen de donkere wolken plots vanzelf optrekken, net zoals ze plots gekomen waren.

Ook reactieve depressies als gevolg van psychotrauma’s slijten met de tijd en kunnen stilaan overgaan.  Puberteits- en climacterische depressies zijn ook aan tijd gebonden, dit geldt ook voor voor- en najaarsdepressies, maar is niet van toepassing op neurotische, hysterische en somatogene depressies.

Zelfs als een depressie vanzelf kan overgaan, toch is het zo dat het zware lijden tijdens de depressie kan en moet verlicht worden.

 

*Correctieve emotionele ervaring

 

Men kan dermate ontroerd raken door bvb. een filmscène, een passage uit een boek, een gebeurtenis, waarin men zichzelf in een gelijkaardige situatie herkent, dat dit kan leiden tot een inzicht en een verandering in een gedragspatroon.   Dit kan ook ontstaan door een fysieke ervaring bvb. bij hoge koorts of bij een ernstig ongeval met ziekenhuisverblijf.

 

*Huilen

 

Kunnen en mogen huilen is een belangrijk geneesmiddel.  Het verdriet en andere gevoelens kunnen naar buiten komen, het lucht op.  Het opkroppen van gevoelens leidt alleen maar tot allerlei complicaties.

 

*Depressie als kans

 

Door een depressie weet de omgeving en het werk dat het niet meer gaat, dat er moeilijkheden zijn die misschien al lang aanslepen, dat het teveel is geworden.  De vrienden, familie, collega’s krijgen de kans om zich over één en ander te bezinnen, te leren omgaan met de depressieve persoon, hem of haar te helpen.

“Wie door een depressie de tijd krijgt om na te denken over zichzelf, kan een heleboel tegenkomen.  Het kan je geweldig opluchten als je dat dan eens allemaal kwijt kunt.  Depressie kan daarom in wezen een goedaardige ziekte zijn.  We bedoelen dan wel de depressie ten gevolge van verdriet of verlies.  Goedaardig dus in die zin, dat een einde komt aan de in zichzelf gekeerde houding.  Depressie kun je niet verbergen en daardoor wordt de deur tot herstel opengezet. (…)

De symptomen en tekenen van depressie kunnen het gevolg zijn van een bepaalde druk en spanning.  Maar de depressie vergemakkelijkt tevens de aanpassing aan die druk.  Door depressie ontwikkelen zich psychische verdedigingsmechanismen.  Het reactievermogen wordt verlaagd, waardoor je niet zo hevig reageert op de spanningen om je heen.  Als de spanningen heviger worden, is de depressie die daar een gevolg van is, tevens een soort afwerend scherm, een soort schild dat om je heen staat.

Een depressie heeft veelal een “reinigende” werking.  Je zou kunnen stellen, dat door het bijbehorend verdriet en het huilen, de nare gevoelens worden weggespoeld.  Opgekropte emoties kunnen naar buiten komen.”

(Valkenburg, p. 52-53).

 

De depressie geeft de kans om het juiste evenwicht terug te vinden.  Men leert bvb. beter te relativeren, dat men fouten mag maken, niet perfect hoeft te zijn, het kalmer aan te doen, zich aan te passen aan een nieuwe fase in het leven, soepeler te zijn, los te laten, betere vrienden te kiezen, dat men niet alles in het leven onder controle kan hebben, realistischer te worden, niet alles op het werk te zetten, enz.

 

*Structuur in je dag

 

Het niet gaan werken brengt het risico met zich mee dat op termijn er geen structuur meer zit in de dag, mogelijks verergerd door slaapproblemen waardoor men langer blijft liggen, het ontbijt is later, het middagmaal later, het avondmaal voor het slapengaan; men mist bepaalde afspraken of leeft ze niet na, komt te laat voor dit en voor dat, enz.

Een tip is het opstellen van een schema met een aantal huishoudelijke taken, een vaste dag of moment van de dag om boodschappen te doen, een uur van vertrek naar een sportclub, de kunstacademie, een culturele uitstap, een vast moment waarop je de gewoonte maakt om iemand van een lijstje vrienden op te bellen enz.  Let erop dat deze doelen haalbaar en realistisch zijn.

 

*Maatschappelijk werk

 

Soms kan het nuttig zijn de hulp in te roepen van een maatschappelijk werker om bepaalde vastzittende situaties of omstandigheden te bespreken en te zoeken naar een uitweg of oplossing.

 

 

5. Eigen omgeving van de patiënt

 

De naaste omgeving van de patiënt begrijpt vaak niet wat er aan de hand is, tracht hem op te beuren met goedbedoelde raadgevingen en oplossingen zonder gunstig gevolg, laat hem vallen, schrijft hem af, wordt het eeuwige geklaag beu, enz.

Ze vergeten dat ze vaak uitgaan van zichzelf, wat zij prettig vinden, wat hén stimuleert en opfleurt.  Dergelijke troost leidt echter tot last, omdat het de gevoelens van onmacht, schuldgevoelens en wanhoop van de depressieve persoon vergroot.  Ook wantrouwen, eisen stellen, verwijten en beschuldigingen zijn niet op hun plaats, evenmin als overbescherming. 

Ook de omgeving lijdt mee onder de depressie van hun vriend, kennis, familielid, partner.  Er kunnen allerlei spanningen ontstaan binnen het gezin die het gevolg zijn van de veranderde situatie.  Zo kan een kind van een depressieve ouder stilaan gaan leiden aan een gebrek aan aandacht, genegenheid, waardering, geborgenheid, liefde met alle gevolgen vandien o.m. zelfbeeld, schoolresultaten.

 

Wat heeft iemand met een depressie nodig? (tips voor de omgeving)

·         Begrip, medegevoel, rust, geduld, geen verplichtingen, eisen, verwachtingen of verwijten

·         Praat niet op een moraliserende of belerende manier.  Bedenk dat een depressie niet ontstaat door een gebrek aan wilskracht of iemands eigen schuld is, maar dat depressie een ziekte is en kan genezen worden.

·         Heilzame aandacht, luisterbereidheid, verdraagzaamheid, respect, vrijheid en ruimte, aanvaarding van het trage tempo.  

·         De geruststelling dat een depressie tijdelijk is.  

·         De depressieve mens moet vooral op zijn directe omgeving kunnen terugvallen.  Het is goed dat je als vriend, familielid, kennis met de depressieve persoon iets samen doet, als hij dit ziet zitten, bvb wandelen, winkelen, eten maken, sport, een gezelschapsspel, enz. 

·         Geef complimenten voor elke vooruitgang die je ziet, en spreek expliciet je waardering uit voor de positieve eigenschappen van iemands persoonlijkheid. 

·         Let ook op het mogelijke risico van zelfmoord en praat erover. 

·         Moedig hem aan om therapie te volgen, zijn medicatie trouw te nemen, naar de arts te gaan.

·         Bel de patiënt regelmatig op, ga eens langs.

·         Zorg ervoor dat je zelf niet overbelast wordt door het eventuele overnemen van taken, boodschappen, administratie en door de patiënt zijn negativisme, gelatenheid, traagheid, lusteloosheid, enz.

·         Denk niet te snel, bij een verbetering van de klachten, dat de depressie genezen is.

·         Informeer je over depressie, niet alleen in het belang van de patiënt en de omgang ermee, het kan immers vroeg of laat ook jezelf overkomen.

 

In geval van een neurotische depressie echter kan de behoefte aan aandacht oeverloos zijn en zij maken geen constructief gebruik van de luisterbereidheid van anderen.  Deze mensen moet gewezen worden op hun verantwoordelijkheid voor hun eigen gedrag en lot.  De omgeving moet grenzen stellen als ze zelf niet wil verdrinken in het oeverloos zelfbeklag van de neuroticus en de pogingen om medelijden te krijgen of hen van hun gelijk te overtuigen.  Want door onbeperkt begrip en medelijden wordt de ziekte alleen maar gestimuleerd.

 

Om te voorkomen dat een bejaarde depressief wordt, moet hij het gevoel hebben dat hij nog meetelt, niet vergeten wordt, zijn herinneringen en ervaring de moeite waard zijn om naar te luisteren en een toekomstperspectief hebben zoals allerlei gebeurtenissen waar hij naar kan uitkijken.   Ook een creatieve bezigheid in de plaats van voor de TV te zitten is een belangrijk wapen tegen depressie.

Wie door zijn omgeving begrip en steun ervaart voor zijn depressie, raakt er vlugger bovenop.  Onbegrip vergroot de moeite voor de verwerking van de depressie.

 

Bij een aanval van manie is behandeling levensnoodzakelijk omdat de patiënt zou kunnen overlijden aan lichamelijke uitputting.  Een ziekenhuisopname is ook noodzakelijk om hem en zijn familie te beschermen tegen onverantwoord seksueel of financieel gedrag.  Typisch is dat iemand met manie ontkent dat er hem of haar iets mankeert.   

 

 

6. Zelfhulpgroepen

 

Het kan zeer heilzaam zijn om met lotgenoten te kunnen praten die met dezelfde ervaringen kampen.  Men hoeft zich in deze groepen niet te schamen, men zit immers in  hetzelfde schuitje, zodat men zijn gedachten en gevoelens eens kwijt kan.  Dit kan soms niet bij het eigen gezin of de vriendenkring, of men voelt zich onvoldoende begrepen door de ongepaste reactie van mensen, die niet weten hoe te reageren of het probleem niet meegemaakt hebben en dus reageren vanuit onmacht.  Veel mensen weten niet hoe te reageren als ze iemand zien die huilt, verdrietig is, enz.  

Het kan ook zijn dat men zich schaamt om erover te praten met de naaste omgeving, “Wat zullen ze wel denken van mij?”.   In deze consumptiemaatschappij moet men immers sterk zijn, jong, dynamisch, gezond, geld verdienen, dan krijgt men de meeste waardering.  Als men daar niet aan kan beantwoorden, valt men uit de boot.  Er is in deze samenleving weinig plaats voor gevoelens, zeker niet voor verdriet, twijfels, vermoeidheid, minderwaardigheid, enz.

Anderzijds zijn er ook mensen die zichzelf eenmaal moeilijk kunnen uiten (introvertie), zelfs als ze mensen in hun omgeving hebben die bereid zijn te luisteren.

 

Varia

 

“Vandaag is de deprimerendste dag van het jaar.”:

“Niemand ontkomt eraan: vandaag is het weer Blue Monday, oftewel de meest deprimerende dag van het jaar.  De vader van ‘blauwe maandag’ is de in depressies gespecialiseerde Engelse psycholoog Cliff Arnall.  Hij bedacht een paar jaar geleden een wetenschappelijke formule waaruit bleek dat de derde maandag in januari de dag is waarop de meeste mensen zich treurig, neerslachtig of weemoedig voelen.  Het slechte weer in januari maakt sowieso al velen somber.  Bovendien realiseren mensen zich in de derde week van januari dat zij hun goede voornemens alweer hebben verbroken en dat het nog heel lang duurt voor zij weer vakantie hebben.  Daarbovenop zijn de meesten deze maand nog redelijk blut door de feestdagen, terwijl in de derde week wel weer de maandelijkse rekeningen binnenstromen. (artikel uit de Morgen, januari 2009)

 

 

Aanbevolen teksten

Afwijzing in de kinderjaren

Geweldloze communicatie

Eigenwaarde

Zeg maar JA tegen jezelf

Zelfsabotage

Projecties

Omgaan met agressie

Omgaan met gevoelens

Omgaan met lichamelijke klachten

 

 

Complementaire adviezen bij depressie

 

De depressieve persoon beschikt over zelfdestructieve tendensen maar ook over zelfgenezingsmechanismen.  Het is de bedoeling om deze te stimuleren en hun werk te laten doen, en om de psychische weerstand te verhogen, die verzwakt is door allerlei factoren zoals overbelasting, stress, onvolwaardige voeding, gebrek aan waardering en erkenning, minderwaardigheidsgevoelens, enz.

Als de fysieke weerstand versterkt, zal ook de psychische weerstand versterken. 

Er dient tevens gezorgd worden voor een grondige reiniging van het lichaam en de geest van de emotionele toxines.

 

Lichaamsbeweging

Door de aanmaak van endorfines (een neurotransmitter waarvoor er veel receptoren zijn in het emotionele brein) tijdens de lichaamsbeweging voelt men zich beter.  Ze hebben een positief effect op stress, depressie, angst en bevorderen de werking van het immuunsysteem.  Ook de verhoogde ademhaling en circulatie spelen een rol.

Depressie wordt in stand gehouden door de vele negatieve boodschappen die men haast onbewust continu tegen zichzelf herhaalt.  Tijdens het sporten lukt dit niet, de stroom van negatieve boodschappen wordt tijdelijk onderbroken, en door de aanmaak van endorfines en de verbetering van de lichamelijke conditie, kan dit bijdragen tot het verminderen en afbouwen van deze negatieve stroom. 

In een vergelijkend onderzoek van de Duke Universiteit naar de behandeling van depressie door joggen en het antidepressivum Zoloft, bleek na 4 maanden dat het beide groepen even goed ging.  Meer zelfs, het nemen van het antidepressivum had geen enkel bijzonder voordeel boven het joggen.  Een jaar later was een derde van de patiënten die Zoloft hadden genomen teruggevallen, terwijl 92% van de patiënten die alleen jogden zich nog heel goed voelde.  Ze waren wel spontaan blijven joggen omdat ze zich er zo goed bij voelden.

Ook ligt hier een mogelijkheid voor het leggen van nieuwe contacten bvb door je in te schrijven in een sportclub naar keuze of je aan te sluiten bij een lokale jogginggroep.

 

Sporten tegen depressie

“Wie aan sport doet, heeft de helft minder kans om een psychische stoornis te ontwikkelen dan wie dit niet doet.  Dat blijkt uit een studie van het Nederlandse Trimbos-instituut.  Psychische stoornissen zijn bvb depressies, angststoornissen zoals fobieën en alcoholverslavingen.  Sporten is niet enkel goed om een psychische stoornis te voorkomen, het bevordert ook het herstel.  Mensen die sporten zijn na drie jaar anderhalve keer vaker hersteld van hun ziekte dan mensen die dat niet doen.  Volgens de studie is 1 tot 3 uur sporten per week al voldoende om een positief effect te bereiken.  Het is echter niet zo dat meer dan 3 uur sporten een nog beter effect heeft.”

(LM, maart-april 2010, p.11)

 

Lachen

Naast bekijken van komische films en lezen van moppenboeken, kan ik van harte aanbevelen eens naar een bijeenkomst te gaan van lachyoga of naar een lachclub, zie www.lachclub.be   Een revelatie!

 

Creativiteit

Begin een hobby, of neem een oude hobby terug op die je als kind graag deed.  Het kan gaan om bvb knutselen, modelbouw, tekenen, schilderen, boetseren, beeldhouwen, mozaïek, kalligrafie, bloemsier-kunst enz.  Creatieve artistieke hobby’s stimuleren de rechterhersenhelft en remmen de dominantie van de linkerhersenhelft af, waar de negatieve gedachten en het gepieker beginnen.

Maak voor jezelf bvb eens een collage met mooie afbeeldingen.  Zoek een groot blad papier (bvb achterkant behangpapier), vraag in een reisbureau enkele reisbrochures van de Caraïben of andere exotische bestemmingen, en knip thuis de mooiste afbeeldingen uit en schik en kleef die op het groot blad papier.  Hang dit aan de muur op een goed zichtbare plaats en geniet ervan telkens als je passeert, dit fleurt op.

 

Contacten leggen

Neem af en toe eens de telefoon ter hand en bel eens oude vrienden op met wie je misschien al lang geen contact meer gehad hebt.

Via internet zijn er tegenwoordig talrijke mogelijkheden om mensen te leren kennen en je aan te sluiten vb www.couchsurfing.com, een lokale Blijbrigade, een Free Hug initiatief, Opsinjoren, enz.

Er zijn ook de bekende datingwebsites waar men naar keuze op zoek kan gaan naar vrienden of een partner vb www.d-date.com, www.relatieplanet.be , www.rendez-vous.be

Schrijf je misschien ook in bij de gemeentelijke kunstacademie, waar je niet alleen een nieuwe hobby kunt leren zoals tekenen, schilderen, grafiek, mozaïek, restauratie, enz. maar tegelijkertijd ook mensen leert kennen met dezelfde interesse.

Een mooie combinatie van relaxatie, leggen van contacten en lichaamsbeweging is yoga.

 

“Een arts in Nederland had een speciale therapie voor depressieve patiënten die ook erg vermoeid waren.  Het advies was dat ze elke dag, zonder uitzondering, iets goeds moesten doen voor een ander.  Elke dag iemand anders.  Na 14 dagen mochten ze weer iets doen voor personen die al aan de beurt waren geweest.  Ze moesten alles dagelijks registreren.  En er was nog een voorwaarde: de ander mocht het niet gevraagd hebben.  Het initiatief moest volledig van de patiënt uitgaan.  De resultaten waren verbluffend.  Het leven werd zinvoller.  De relaties met de omgeving werden rijker.  De patiënt was meer naar buiten gericht.  Niet zo op zichzelf.  Het vermoeidheidsgevoel verminderde merkelijk.  Het leven werd veel aangenamer.”

(Verheyen, Stop stress, p. 170)

 

Woning

De dagelijkse sleur van poetsen, afwassen, eten maken brengt niet veel vreugde.  Daarentegen is het aanbrengen van enige veranderingen aan je interieur wel opbeurend, bvb.:

 

Opruimen

Merkwaardig is het positieve effect op de geest van het aanvatten van een grote opruiming van de woning, kamer per kamer, kast per kast, schuif per schuif.  Dit kan uiteraard weken duren, maar geleidelijk aan voelt men zich beter en beter worden.  Het lijkt wel alsof de geest mee ‘opgeruimd’ wordt.

 

Huisdieren

De zorg voor en onvoorwaardelijke vriendschap van huisdieren beurt op en verhoogt de productie van oxytocine, een belangrijk maar onderschat goedgevoel-hormoon.

 

Relaxatie

Leer jezelf helemaal te ontspannen in een relaxatiecursus.  De meeste mutualiteiten bieden wel een dergelijke cursus aan tegen een gunstig tarief.

Zie ook de tekst op de website over biorelaxatie.  Daar onze linkerhersenhelft al te veel belast wordt door de praktische rompslomp en organisatie van het dagelijks leven, door schrijven en lezen, praten en luisteren, controle, denken en piekeren, gaan we tijdens relaxatie deze denkmachine stopzetten en oefenen in gedachteloosheid, verbeelding en zich overgeven.

Uiteraard zijn allerlei dagelijkse activiteiten ook ontspannend zoals het verzorgen van huisdieren en planten, het kijken van een (bij voorkeur humoristische) film, het praten met een vriend, een wandeling in het park, douchen, het zetten van een tas kruidenthee enz.  Men leert ontspanning in het dagelijks leven inbouwen ipv als een afzonderlijke activiteit in te zien, hoewel dit in het begin zo kan zijn tijdens een relaxatiecursus.

 

Mooie herinneringen

Bijzonder gunstig is het schrijven en bijhouden van een schriftje waarin je al je ‘mooie herinneringen’ noteert, zelfs die van vele jaren geleden.  Dit werkt therapeutisch omdat er bij depressie een soort gezichtsvernauwing of tunnelvisie ontstaat, het lijkt wel alsof alles negatief is, het hele leven een aaneenschakeling van mislukkingen.  Met het bijhouden van een schriftje met vroegere, maar ook actuele mooie gebeurtenissen, momenten en periodes in je leven schep je een tegengewicht, zodat je ziet dat toch niet alles negatief is.

 

Mindfulness-based cognitive therapy

Wetenschappelijk onderzochte methode om de psychische weerbaarheid te verhogen, de stressbestendigheid en het psychisch welzijn.  Is een combinatie van yoga, westerse psychologie en oosterse meditatie.  Men leert rechtstreeks met negatieve emoties en spanningen om te gaan door allerlei technieken, bewust te kiezen hoe aandacht te geven aan stresserende gebeurtenissen.

 

Kruidenadviezen

Er zijn een aantal bekende en minder bekende kruiden die een effect hebben op de stemming of het gemoed.

 

Sint-janskruid

Het meest onderzochte is wellicht sint-janskruid.  In Duitsland schrijven artsen meer sint-janskruid voor dan antidepressiva bij lichte en matige depressie.

Bij milde tot matige depressies, nerveuze onrust, angst, wisselende stemmingen, maar niet bij zware depressies.

Als inhoudsstoffen werden 0.05 tot 3% etherische olie gevonden, hyperine, kleurstoffen (o.a. hypericine), 10% looistof, pectine, choline, saponinen, antibacteriële verbindingen, xanthonderivaten, hyperforine, flavonoïden zoals rutine, quercitrine.

 

‘Sint Janskruid is niet enkel een sedativum maar oefent eveneens een gunstig effect uit bij depressieve toestanden.  (…) Het is geen fytotranquilizer maar heeft eerder een euforiserend effect op de stemming en gemoed. Het bezit adstringerende en ontstekingswerende eigenschappen. (…) Het is een fyto-antidepressivum.  (…) Het zwaartepunt van het toepassingsgebied van Sint-Janskruid is gelegen in de behandeling van symptomatische, reactieve en neurotische depressies.’ schrijft Van Hellemont (p.309-310)

 

Verder waarschuwt hij ook voor intense blootstelling aan zonlicht omdat het hypericine de huid lichtgevoelig maakt.  Hij raadt ook aan het kruid langere tijd i.c. maanden te gebruiken; na 2 à 3 weken zijn de eerste gunstige effecten te verwachten.

Er wordt in de literatuur ook gewaarschuwd voor het gelijktijdige gebruik van Sint-Janskruid en bepaalde medicamenten.  De reden hiervoor ligt in de versterking van de werking van het leverenzyme cytochroom P450, dat een aantal medicijnen sneller doet afbreken, zodat die minder gaan werken.  Het gaat hier o.a. om medicijnen bij epilepsie, psoriasis, reumatoïde artritis, HIV, antidepressiva...  Men dient te overleggen met de arts of apotheker als men dit kruid wil nemen.

 

Dr. Wuyts vertelt ons dat de meeste werking van het kruid wordt verklaard door het aanwezige hypericine, hyperforine en flavonoïden.  Er wordt steeds meer aangetoond dat wellicht vooral het hyperforine de sterkste antidepressieve werking heeft.  Ik zet samen met hem even enkele details op een rijtje (p.5)

 

 

Zo ziet men dus de waarde van een volledig kruid ten overstaan één enkele inhoudsstof zoals in een antidepressivum.

 

Dr. Wuyts vat samen (p.5)

‘Hypericum neemt bij ongeveer 75% van de depressieve patiënten de vermoeidheid weg.  Daarenboven verbetert het het humeur, de onverschilligheid en de ochtendlusteloosheid.  Hypericum werkt anxiolytisch, sederend en relaxerend.  Het vermindert bij gedeprimeerde patiënten de slapeloosheid met 80% en hartproblemen met 60%.  Er is ook aangetoond bij mannelijke ratten dat Hypericum de agressiviteit vermindert.  (…) Volgens verschillende wetenschappers is de antidepressieve werking van de SSRI’s sterker dan Hypericum, maar ook de nevenwerkingen.  De combinatie van een SSRI met Hypericum zorgt voor een risico op het serotoninerg syndroom wat zich uit in gastrointestinale problemen, tremor, agitatie en hoofdpijn.  Het beste is dus om eerst met Hypericum te proberen en indien dit niet voldoende is om het te substitueren en niet te associëren met een SSRI.’

 

Verder vermeldt Pahlow dat het kruid de klieren van het verteringskanaal en de galproductie prikkelt en de bloedsomloop versterkt en ook nog gebruikt wordt bij longkwalen, zenuwpijn en wondbehandeling.

Volgens Bratman bedraagt de gangbare dosis die men per dag dient in te nemen drie maal 300mg totaal extract, wat overeenkomt met 2,7 mg hypericine. 

 

 

Tonica of sedativa

Een natuurarts of kruidendeskundige kan ook voorstellen om plantaardige tonica te gebruiken zoals ginseng, maca, kava kava, damiaanblad, gotu kola,... of sedativa zoals passiebloem-blad, stinkende ballote, hop-bellen, lavendel-bloem, citroenmelisse-blad,...  Hij zal uitzoeken welke het meest geschikt zijn.

 

De slaap

Voor een goed herstel is een goede slaap onontbeerlijk.  Hiervoor bestaan er ook een aantal nuttige kruiden die de slaap bevorderen.

 

Warmte (verbetering van de doorbloeding en afvoer van afvalstoffen)

In de natuurgeneeswijze rekent men depressie onder de koude aandoeningen.  Het vuur is gedoofd, de warmte is weg.  Men is afgekoeld, de spieren verkrampen, gevoelens worden dof, men sluit zich af en stelt zich niet meer open voor anderen, men kan niet meer genieten, men is passief, lusteloos en moedeloos.

Daarom is het goed om te trachten terug wat meer warmte in het leven te brengen, op allerlei manieren:

·         Nemen van een warme douche of warm bad (waar men badolie kan aan toevoegen bvb Kneipp’s badolie voor spieren en gewrichten met jeneverbes)

·         Warme kompressen op plaatsen waar spieren pijnlijk of verkrampt zijn

·         Hydrotherapie: warm water zorgt voor verlichting van de klachten

·         Dragen van warme kleding en warm ondergoed

·         Zorg voor voldoende verwarming in huis

·         Vakantie nemen in warme landen, liefst in kuurvorm

·         Ontspanningsmassages stimuleren de doorbloeding

·         Driemaal per week 30-tal minuten lichaamsbeweging of sport, die langzaam opgebouwd wordt, eventueel onder begeleiding van een kinesist

·         Gebruik van een infraroodlamp thv pijnlijke plekken

·         Gebruik van een warmtekussen voor de rug of de schouders

·         Gebruik van een revulsivum, dit is een warmtegevende zalf (met bvb paprika, gember, wintergreen, kamfer, mosterd, lavendel, jeneverbes, kaneel, zoethout, muskaat,...) op pijnlijke spieren

·         Vermijden van koude en vochtige plaatsen

·         Gebruik van wollen dekens

·         Ook sociale warmte brengt warmte van binnen: een vriendelijk woord, een glimlach, een aanmoedigend schouderklopje kan opmonteren

 

 

Voedingsadviezen

·         Voedingsmiddelen rijk aan magnesium, vitamine B

·         Vitamine E (tarwekiemolie) om de vitaliteit en het prestatievermogen te verhogen

·         Gezonde vetten met voldoende omega-3 vetzuren en lecithine vb noten, lijnzaadolie, vette vis (zie de tekst over cholesterol of gezonde vetten op de site)

·         Vermijden van vitamine- en mineralenrovers (koffie, geraffineerde suiker/zetmeel, zwarte thee, frisdranken, cola, alcohol, bier, wijn, tabak, bepaalde medicatie), zie de tekst over suiker op de site.

·         Veel verse groente en fruit voor de aanvoer van vitaminen, mineralen, enzymen; voor de verbetering van het zuur-basenevenwicht en de vochthuishouding, enz.

·         Verzuurde melkproducten (behalve kaas) voor de aanvoer van tryptofaan

·         Gezonde vetten en lecithine voor de kwaliteit van de celmembranen, werking van de hersenen en zenuwstelsel, opbouw van hormonen (zie tekst op de website over vetten en cholesterol)

·         Beperken of vermijden van vlees gedurende enige tijd (zie tekst over vlees op de site)

·         Aanpakken van overgewicht indien aanwezig

·         Enkelvoudige suikers: rijp fruit, honing, raathoning in het bijzonder banaan, druiven, tropsich fruit (kaki, cactusvruchten, mango, vijgen, enz)

·         Zenuwversterkende voedingsmiddelen: stuifmeelpollen, raathoning, tarwekiemen, tarwekiemolie, koninginnegelei, ginseng, biergist (zie teksten op de site), haver

·         Green foods of groene supplementen: chlorella, spirulina, alfalfabladpoeder, barley green (gerstegroen), brandnetelbladpoeder (zie teksten op de site en ook www.groenedag.org )

·         Een miskende en onderschatte factor bij emotionele aandoeningen die een verzwakking van de psychische weerstand veroorzaakt zijn niet-ontdekte, gemaskeerde voedingsallergieën en –intoleranties.  Deze leiden immers tot een chronische belasting en verzwakking van de lichamelijke en psychische weerstand.  Zie hierover de tekst op de site en ook www.cigmtr.nl van dr. H. Van Montfort.

 

 

Voedingsaanvullingen

Aandacht voor de werking van de hersenen, zenuwstelsel, hormonaal stelsel (magnesium, vitamine B, omega-3 vetzuren, taurine, tryptofaan, lecithine,...)

 

L-tryptofaan

Bevordert de aanmaak van serotonine.  Is een aminozuur dat een precursor is voor serotonine, een neurotransmitter en antistresshormoon, dat zelf een precursor is voor melatonine, dat invloed heeft op het dag-nachtritme.  Serotonine zelf wordt niet gebruikt als voedingsaanvulling omdat het de bloed-hersenbarrière niet passeert, in tegenstelling tot tryptofaan.  Niet gebruiken bij eiwitrijke voedingsmiddelen, afwijkingen van het bloedprofiel, bij SSRI’s en MAO-remmers, bij astma, lupus.  Na inname niet direct een auto of machines besturen.   Men dient een arts te raadplegen ivm gebruik van tryptofaan.

Cofactoren voor de omzetting van tryptofaan naar serotonine zijn ijzer, zink, vitamine B2, B3, B6, B9, B12.

Tyrosine en fenylalanine zijn aminozuren die betrokken zijn bij de synthese van dopamine, noradrenaline en adrenaline.

Zenbev is een natuurlijk middel obv pompoenpitextract, rijk aan L-tryptofaan, basis voor de aanmaak van serotonine en melatonine, gebonden aan hoogglycemische koolhydraten, waardoor het ongehinderd de bloed-hersenbarrière kan passeren.

 

Omega-3 vetzuren

in vette vis of visoliecapsules

 

Magnesium

Uitgebreide werking op diverse stelsels.

 

Vitamine B

Noodzakelijk voor de goede werking van hersenen, zenuwstelsel, koolhydraat-, eiwit-, vet-metabolisme, immuunsysteem, bloedvorming, stressbestendigheid enz.

 

Vitamine D

Krachtige ontstekingsremmer, zeker nuttig bij depressie, gezien de hogere kans op het ontwikkelen van infecties en ontstekingen.

 

Immuniteit

Depressie verzwakt de immuniteit en dit verhoogt de kans op infecties en ontstekingen.  Preventief kan men gebruik maken van bvb etherische oliën in een verstuiver (bvb pompelmoes, ravensara, tea tree, eucalyptus, rode tijm, mirte, kruidnagel, cajeput...) of van echinacea.  Ook zijn er talrijke keukenkruiden of voedingsmiddelen met antibiotische werking bvb. basilicum, waterkers, ajuin, prei, knokloof, bieslook, gember,...

 

Milt of pancreas

Bij een disfunctie van de milt of pancreas hoort depressie: het niet meer kunnen verteren of verwerken.  Gevolg van glucosestofwisselingsprobleem waardoor de hersenen onvoldoende glucose of andere noodzakelijke stoffen kunnen opnemen, waardoor hersenfunctiestoornissen kunnen ontstaan met depressie erbij.

Remedie: lichtverteerbare voeding, voedselcombinaties, beperkte vastenkuur

 

Protest

Depressie als vorm van protest van het lichaam en/of de geest tegen de gang van zaken op het werk, in het gezin, in de maatschappij, enz.  Er dient op dat vlak dus ook iets te veranderen.

 

Bachbloemen

Men kan een persoonlijke samenstelling maken van diverse Bachbloemen als ondersteuning in de begeleiding bij depressie bvb. herik, hondsroos, paardekastanje, tamme kastanje, haagbeuk, olijf, lariks, gentiaan,...

Er zal zeker ook aandacht besteed worden aan thema’s als onderdrukte agressie, schuldgevoelens, eenzaamheid, verantwoordelijkheid op zich nemen, verlies.

 

Etherische oliën

Er zijn een aantal opbeurende en opwekkende etherische oliën vb rozemarijn, citroen, geranium, gember, manuka, marjolein, sinaasappel, basilicum, pepermunt, en ook een aantal kalmerende: bergamot, komijn, lavendula angustifolia, litsea, oranjebloesem, marjolein, zoete sinaasappel

 

Massage

kan als effect hebben:

 

Ø  betere doorbloeding in het gemasseerde weefsel, afvoer van opgestapelde afvalstoffen

Ø  pijnvermindering, rustgevend

Ø  ontspanning van de diverse weefsels

Ø  verbetering van de orgaanwerking, versoepeling van de spieren

Ø  opheffing van de blokkades, loskomen van emoties

Ø  verbetering van de gemoedstoestand

Ø  normaliseren van de waterhuishouding

 

De massage heeft via de huid invloed op het bindweefsel, het spierweefsel, het bloedvatenstelsel, het lymfestelsel, het zenuwstelsel, het hormonaal stelsel, en het immuunstelsel.

Massage wordt niet toegepast bij: ernstige hartklachten, ontstoken weefsels, tromboflebitis, arteriële embolie, ongeval of bewusteloosheid, koorts, heftige pijnen, verse verwondingen, kanker, vlak na een operatie, uitputting, zwangerschap, direct na een maaltijd; evenmin als de patient er niet voor open staat of als zijn medewerking ontbreekt.

Een massage ondergaan is een aangename gebeurtenis waarbij de beleving, het voelen centraal staat.  Mensen die niet genoeg worden aangeraakt, komen emotioneel tekort.  We hebben het nodig aan te raken en aangeraakt te worden om ons veilig en tevreden te voelen, en te voelen dat anderen ons nodig hebben.  Het is een uitstekende methode om de ontspannende, stimulerende en emotioneel bevredigende kracht van de aanraking in ons leven terug te brengen.

Bij massage is het aangewezen een goede olie te gebruiken zoals Johannesolie, arnicaolie, enz.

 

 

Emotional Freedom Techniques EFT

Revolutionaire en eenvoudige techniek die iedereen kan leren om specifieke gevoelens weg te werken vb droevig, lusteloos, schuldig, angstig, onverschillig enz.

Zie www.eft-online.be of www.emofree.com

 

EMDR

 

Het is erg belangrijk voor het psychisch welzijn om trauma’s te verwerken, temeer daar deze een beïnvloedende factor kunnen zijn bij ziektes.

Een voorbeeld van een combinatie van fysieke en cognitieve therapie is de EMDR: eye movement desensitization en reprocessing.  Deze revolutionaire therapie kent veel succes bij posttraumatische stressstoornis, het verwerken van trauma’s, traumagerelateerde fobieën, enz.  Op slechts enkele consulten slagen de therapeuten erin trauma’s als mishandeling, ongeval, overval, verkrachting, brand, natuurramp, overlijden van een dierbare, incest, getuige van geweld enz. door de patiënt tot verwerking te brengen.  Psychiaters weten dat jarenlang praten, medicatie, ontspanningsoefeningen eigenlijk weinig zoden aan de dijk zetten bij het verwerken van trauma’s; het blijft aanmodderen.  Nu is er eindelijk een methode die efficiënter is.


”EMDR is een kortdurende, geprotocolleerde en cliëntgerichte behandelmethode om akelige ervaringen te verwerken. EMDR integreert verschillende succesvolle elementen van andere therapieën in combinatie met een afleidende stimulus (het met de ogen volgen van de handen van de therapeut of bi-laterale audiostimulatie). Hierdoor wordt "het informatie-verwerkings-systeem in de hersenen" gestimuleerd. Met EMDR is het niet nodig om jarenlang te praten over het verleden. Wel worden, door het stimuleren van het informatie-verwerkings-systeem, in een relatief korte tijd therapeutische doelen bereikt. Hierbij veroorzaakt EMDR herkenbare veranderingen die ook na langere tijd blijven bestaan.

De grootste kracht van EMDR is dat het de hersenen laat herstellen, in een tempo waarin het lichaam fysieke klachten geneest. Heeft u klachten die zijn ontstaan als direct gevolg van een of meer concrete, akelige gebeurtenissen, waarbij het denken aan deze gebeurtenis nog steeds een emotionele reactie oproept, dan is de kans heel groot dat EMDR hierin verlichting kan brengen.”

 

“Het verklaringsmodel waarvoor op dit moment de meeste empirische steun voor bestaat is het Orienting Response Model. Volgens dit model bestaat er een fylogenetisch detecterings-mechanisme dat er voor zorgt dat de omgeving wordt afgespeurd om vast te stellen of er gevaar dreigt. Deze alertheid op de omgeving kan worden beschouwd als een primair overlevings-mechanisme van onze soort. De OR wordt uitgelokt wanneer zich in de omgeving van een organisme een stimulus voordoet die mogelijk relevante informatie bevat. Het optreden van de OR zou het effect hebben dat nagenoeg alle andere activiteiten tijdelijk worden onderbroken. Dit gebeurt, volgens de theorie, om te kunnen nagaan of er inderdaad sprake is van gevaar en of er door het individu actie ondernomen moet worden. In het geval van EMDR zou de afleidende stimulus ertoe leiden dat de aandacht wordt gericht op de herinnering, echter zonder dat er massale vermijding kan plaatsvinden. Hierdoor kan nieuwe, functionele informatie tot het cognitieve systeem doordringen.

MacCulloch en Feldman (1996) komen met een andere verklaring op basis van het OR-model. Zij stellen dat indien er gevaar wordt waargenomen er een 'fight-flight-response' optreedt, maar omgekeerd zou er een natuurlijke ontspanningsreactie ('de-arousal') optreden indien blijkt dat er van gevaar geen sprake is. De afleidende stimuli die in EMDR worden toegepast zouden in dit geval door het organisme worden beschouwd als veiligheidssignaal waardoor er automatisch een de-arousal effect optreedt. Omdat de cliënt tegelijkertijd een akelige herinnering in zijn hoofd heeft vindt er een vorm van contra-conditionering plaats, doordat er een nieuwe en veilige associatie wordt gevormd tussen de oorspronkelijk nare herinnering en de automatisch gegenereerde ontspanningsreactie. Recent experimenteel onderzoek ondersteunt deze theorie.”

(Bron: www.emdr.nl)

 

De relatie met cognitieve therapie ligt hierin dat tijdens het verwerkingsproces aandacht wordt besteed aan inadequate overtuigingen of zoals zij het noemen “disfunctionele kernopvattingen” (bvb ik ben schuldig, ik ben te zwak, ik kan het niet aan, ik ben machteloos, ik ben het niet waard, ik ben slachtoffer...) die worden vervangen door functionele overtuigingen zoals “ik kan het aan, ik ben de moeite waard, het is niet mijn schuld, ik mag fouten maken, ik maak mijn eigen keuzes, als ik een fout maak geef ik dat toe, ik doe het opnieuw, ik neem het heft in eigen handen, ik laat me niet doen enz.

 

Littekens kunnen vele jaren lang in het emotionele brein aanwezig blijven en regelmatig gereactiveerd worden.  Alle onderdelen in de omgeving of tijdens een traumatische ervaringen kunn zelfs nog vele jaren later leiden tot een heroproepen van de ervaring.  Het kan gaan om een geluid, een geur, een visuele indruk zoals een bepaald type auto, boom, huis, uiterlijk van een persoon, enz die op het moment van trauma aanwezig waren.  Dit betekent dus dat die geur, boom enz een emotionele lading heeft gekregen, of nog: een signaal van gevaar is geworden.  De fysio emotioneel energetische therapie (FEET) is een andere manier om deze emotionele lading te verwijderen via een vorm van kinesiologie (spiertesten), ademtechniek en oorpuntstimulatie.

Vele psychologische stoornissen blijken voort te komen uit onverwerkte trauma’s.  Het gaat o.a. om eetstoornissen, verslavingen, angst, depressie, fobieën, melancholie, minderwaardigheidscomplex, posttraumatisch stresssyndroom.

 

Kuren

Het is een uitstekende gewoonte om regelmatig een zuiveringskuur volgen.  Dit kan bvb. in een kuuroord onder begeleiding, waar men een combinatie toepast van bvb massage, lymfedrainage, hydrotherapie, vastenkuur, kruidenthee’s, psychologische begeleiding enz.  Hierna voelt men zich herboren, 10 jaar jonger, helder en fris van geest, met nieuwe energie om weer aan het werk te gaan.  Dergelijke zuiveringskuren hebben een grote waarde en invloed op de gezondheid en preventie van ziektes, ook bij depressie.

 

 

Lichttherapie

Licht dringt via de ogen door tot de epifyse, een klier in de hersenen, die melatonine afscheidt en de slaap opwekt.  Licht vermindert de productie van melatonine.  Hoe meer licht, hoe wakkerder en helder we dus zijn.    Licht heeft dus een invloed op de biologische klok, die de productie van onze hormonen stuurt en het peil van activiteit bepaalt.  Langdurig gebrek aan voldoende licht in ons donkere klimaat in de herfst, winter en vroege voorjaar maakt ons dus slaperig, en vermindert de zin in activiteit en het concentratie-vermogen, maakt ons lustelozer, slaperiger, moe, somber.  Dit kan bij sommigen leiden tot de bekende winterdepressie.

Een bijkomende negatieve factor is de overschakeling naar het winteruur, dat ingevoerd werd om economische redenen, niet om redenen van welzijn.  Op een zonnige zomerdag krijgen we een lichtsterkte vinnen van 100.000 lux, op een sombere herfstdag 1500 lux.

Men kan op voorschrift van een arts bvb in sommige ziekenhuizen lichttherapie krijgen.  Men zit gedurende een bepaalde tijd voor een zeer heldere lamp.

Men kan ook zelf een dergelijke lamp aanschaffen voor gebruik thuis, tijdens het lezen, ontbijt, TV kijken enz.  We denken bvb aan de Philips Original Bright Light, een hoogwaardig gezondheidsproduct gebaseerd op jarenlang onderzoek.  Het effect is al binnen één of twee weken merkbaar.  Het licht is trillingsvrij en heeft een UV-filter.  Raadpleeg echter je huisarts als je lijdt aan oogklachten, antidepressiva of anti-eleptica gebruikt, hoge bloeddruk of diabetes hebt.  Zie ook www.winterblues.philips.com .

 

 

Enkele nuttige adressen

 

Belgische Liga van de Depressie

010/846949

www.liga-depressie.org

lig.depr@tiscali.be

 

 

Vereniging voor familieleden en vrienden van personen met psychische problemen Similes

016/23.23.82

www.similes.org

similes@pi.be

 

Julie Renson Stichting

02/538.94.76

www.theseas.be

info@julierenson.be

 

Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheidszorg VVGG

09/221.44.34

www.vvgg.be

info@vvgg.be

 

Trefpunt Zelfhulp

www.zelfhulp.be

trefpunt.zelfhulp@soc.kuleuven.ac.be

 

 

© info@lucvanoost.be  

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag op geen enkele wijze worden vermenigvuldigd of doorgegeven worden aan anderen zonder toestemming van de auteur.

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.  Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.  De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.  Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.  De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.

 

 

 

 

Geraadpleegde literatuur

 

Berkow, R., Merck Manual - Medisch handboek, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2000  (ISBN 9031330698)

Bional folder Gezondheidstip 9, Somber humeurig lusteloos, 2008

Biover, Depricum forte, folder, s.a.

Bratman, S., St.Janskruid, Elmar, Rijswijk, 1999   (ISBN 9038908482)

CM, Depressie (h)erkennen en begrijpen, brochure, Brussel, 2001

Dodoens Fyto België, folder Neerslachtigheid begrijpen om opnieuw van het leven te genieten, s.a.

Laekeman, G., St.-Janskruid tegen neerslachtigheid?, 1997

Liberale Ziekenfondsen, Depressies, Brochure, Brussel

Lündbeck, De grijze zone tussen dementie en depressie, brochure, s.l., s.a.

Lündbeck, Depressie beter begrijpen om opnieuw van het leven te genieten, Tondeur, Brussem; 2000

Melisana, Sedinal Top, folder, s.a.

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, Administratie Gezondheidszorg, Entiteit Beleidsondersteuning – Team Beleidsevaluatie, Gezondheidsindicatoren 2000, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Brussel, 2002

NAREDI, Noodzakelijke informatie bij het gebruik van sint-janskruid ter voorkoming van ongewenste wisselwerking met geneesmiddelen, 2007

Onafhankelijke ziekenfondsen, GVO, Omgaan met depressie, brochure, Brussel, s.a.

Philips, Moe en lusteloos?  Lichttherapie thuis en op het werk met Philips Original Bright Light, folder, s.a.

Schering, Kiral helpt bij zwaarmoedigheid, folder, Diegem, s.a.

Vali, A., Depressie : van wanhoop tot hoop, Hollandia, Baarn, 1983   (ISBN 9060452453)

Valkenburg, T., Soms moet ik opeens huilen, J.H. Kok, Kampen, 1988   (ISBN 9024226201)

Van Hellemont, J., Fytotherapeutisch compendium, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 1994  (ISBN 9031309052)

Verheyen, M., Stop stress, Mix Media B.V. & Kosmos-Z&K, Harderwijk & Utrecht/Antwerpen, 1997

Wuyts, D., Cytochroom P450 en interacties met antidepressiva, Memo News, 25 april 2003

 

 

© Lucasvo@yahoo.com

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag op geen enkele wijze worden vermenigvuldigd of doorgegeven worden aan anderen zonder toestemming van de auteur.

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.  Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.  De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.  Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.  De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.