Burn-out

 

Omschrijving

Symptomen

Oorzaken en beïnvloedende factoren

Adviezen en therapeutische mogelijkheden

Politiek en beleid

Samenvatting

 

 

Omschrijving

 

“Het is geen echte ziekte.  Het is ook niet hetzelfde als stress.  Het is veeleer de toestand die het gevolg is van een verkeerd omgaan met een specifieke vorm van stress.  Namelijk, een vorm van emotionele en fysieke uitputting bij mensen die werkzaam zijn in dienstverlenende sectoren en ook wel bij leidinggevende beroepen.”

(Verheyen, Stop stress, p. 229)

 

Burn-out betekent ‘opgebrand zijn’.  Het symptomenbeeld van burn-out is complex.  Het gaat hierbij om een toestand van lichamelijke, emotionele en geestelijke uitputting.”  (Dries, Psychotherapie, p. 94)

Komt vooral voor bij hulpverlenende of dienstverlenende beroepen (verpleging, sociaal assistent, psycholoog, arts, leerkracht, politie,...) en leidinggevende beroepen (manager, directeur, CEO, politici,...).  Kan echter in elk beroep voorkomen; ook mensen zonder beroep kunnen burned out geraken.

 

De meest gebruikte burnout test is de Maslach Burnout Inventory of BMI test.  Hierin worden de drie dimensies van burnout getest (dehumanisering of depersonalisatie, verminderde persoonlijke bekwaamheid, emotionele uitputting).

Men schat het aantal mensen met burnout in België op ongeveer 250.000.  In beroepen waarin men met mensen werkt, heeft 4% een burnout en ongeveer 16 à 22% loopt een verhoogd risico burnout te krijgen.  Algemeen schat men dat 3 à 7% van de beroepsbevolking lijdt aan burnout.

Vrouwen krijgen meer burnout dan mannen, o.a. omdat zij meer in hulpverlenende beroepen werken.

 

Symptomen

 

Symptomen van een dreigende burnout:

·         Prikkelbaarheid, makkelijk geïrriteerd zijn, weinig kunnen verdragen

·         Minder gevoeliger worden, afstandelijker, mensen als een object behandelen

·         Tekenen van emotionele uitputting

·         Huilbuien

·         Met rust willen gelaten worden, geen problemen meer kunnen aanhoren

·         Kritiek hebben op van alles en nog wat; cynisme

·         Schuldgevoelens hebben ivm het werk

·         Voldoening in het werk is sterk verminderd; ontevredenheid met het werk neemt toe

·         Routinematig uitvoeren van het werk, onverschilligheid

·         Ontkenning en verdringing van waarschuwingssignalen

·         Nefaste overtuigingen: “Eerst moet het werk gedaan zijn, daarna mag ik mij ontspannen”; “rusten is tijdverlies”, “half werk doe ik niet”, “het werk gaat voor”, “als ik het zelf doe, is het zeker goed gedaan”, “eerst de ander, dan ik”, enz.

·         Concentratiemoeilijkheden, vergeetachtigheid, meer fouten maken, afname professionele en ethische normen

·         Denken aan verandering van carrière en job

 

Symptomen van een burnout:

·         Vermoeidheid tot uitputting toe; uitgeblust

·         Gebrek aan motivatie

·         Grote behoefte aan slaap

·         Hoofdpijn, misselijkheid

·         Krachteloosheid

·         Neerslachtigheid, zwaarmoedigheid, weemoedig

·         Gevoel van teleurstelling, desillusie, gedemoraliseerd

·         Uitzichtloosheid, hopeloosheid

·         Gevoel van innerlijke leegte

·         Geprikkeld, nerveus, onrustig

·         Negatief ingesteld tov zichzelf en/of anderen

·         Intolerant of cynisch tov anderen

·         Gebrek aan of verminderde flexibileit

·         Te hoge eisen stellen aan de omgeving

·         Zelfdodingsgedachten

·         Geen plezier of voldoening meer in het werk vinden

·         Met rust gelaten willen worden, zich terugtrekken

·         Verhoogde vatbaarheid voor infecties

·         Rugklachten, verkrampte nek- en schouderspieren

·         Verandering van eetgedrag en lichaamsgewicht

·         Gebruik van pepmiddelen vb alcohol, tabak, medicijnen

·         Hormonale veranderingen vb gestegen cortisol, verlaging T4 en groeihormoon,...

·         Verlaagd libido

 

 

Oorzaken en beïnvloedende factoren

 

In sommige beroepen verwacht men een constant ideaal: altijd vriendelijk zijn, behulpzaam,  geduldig zijn, luisterbereid, beheerst zijn, altijd klaar staan. 

Dit is uiteraard niet realistisch, iedereen heeft al eens een slechte dag, voelt zich niet goed geluimd, heeft niet altijd zin om te werken, heeft al eens hoofdpijn enz.

 

Sommige beroepen kennen een hoger risico op burnout:

·         Als men te maken heeft met patiënten, klanten of leerlingen

·         In het werk geconfronteerd worden met problemen van mensen, met emoties en agressie

·         Steeds met dezelfde problemen te kampen krijgen of niet op te lossen problemen

·         Taken met een hoge moeilijkheidsgraad

·         Te hoge tijdsdruk, te veel deadlines

 

Helperssyndroom:

·         geen neen kunnen zeggen, zich laten doen, te braaf, meegaand, te zacht, geen vlieg kwaad kunnen doen, geen slecht zien in andere mensen, te goed, engelachtig, voetveeg, dweil, goedgelovig, naïef, barmhartige samaritaan,

·         anderen die van je profiteren, de vuilbak zijn van anderen, er wordt over je heen gelopen, er wordt geen rekening met jou gehouden, geen inspraak hebben,

·         overdreven hulpvaardigheid, zelfopoffering, zelfverwaarlozing, anderen vinden het vanzelfsprekend dat je altijd voor hen klaarstaat

·         zich onbegrepen en ondergewaardeerd voelen

·         laten begaan, wat voor verschil maakt het?, passief, onderdanig, zich laten doen

·         behulpzaamheid, bereidwilligheid, anderen het werk uit handen nemen, zichzelf wegcijferen, achter mensen hun gat lopen om alles op te ruimen, de dupe, slachtoffer zijn,

·         geen grenzen kunnen trekken, niet luisteren naar de signalen van het lichaam

·         hoge eisen stellen aan zichzelf en anderen, perfectionisme, graag de controle over alles willen hebben

·         schuldgevoelens, zelfverwijten maken ook als hiertoe geen reden is en foutgelopen zaken te wijten zijn aan onvoorziene toevalligheden of aan fouten van anderen

·         minderwaardigheidsgevoelens, laag zelfbeeld, eigenwaarde koppelen aan wat men doet of presteert (waarom dit verkeerd is: zie tekst over eigenwaarde)

·         rigiditeit, gebrek aan soepelheid, strengheid, normatief, vasthouden aan hoge waarden en normen, principes, opvattingen,...

·         niet goed weten wat ze willen, zich laten meeslepen, niet weten wat of wie bij hen past of niet (gebrek aan onderscheidingsvermogen)

·         piekeren, tobben, wakker liggen, moeilijk loslaten, dingen vasthouden

·         teveel werken, te weinig rust en ontspanning, te weinig tijd voor zichzelf

·         gebrek aan waardering door de omgeving, die alles vanzelfsprekend vindt; of wel waardering maar tot eigen nut van de waarderenden... (alles met de beste bedoelingen)

·         angst voor conflicten, fouten, mislukkingen en risico’s; slecht tegen kritiek en opmerkingen kunnen

·         neiging tot neerslachtigheid, pessimisme, doemdenken, depressie

·         idealistisch, gedreven en geëngageerd zijn

·         autoriteitsproblemen

·         moeite met delegeren van taken aan anderen

·         klagen te weinig, moeite met het uiten van gevoelens

 

Buldozersyndroom:

·         Ik sta er voor en ik moet verder

·         Ik kan niet rusten voor het afgewerkt is, voor het doel bereikt is

·         Ik blijf doordrammen tot mijn doel is bereikt

·         Ik wil nog veel bereiken

·         Perfectionisme, niet makkelijk tevreden

·         Hoge eisen stellen aan zichzelf en anderen

·         Wat ik in mijn hoofd heb, zal gebeuren

·         Ik laat me door niets of niemand tegenhouden

·         Wat ik wil of doe is belangrijker dan wat een ander wil of doet

·         Rusten is tijdverlies

·         Ik lever geen half werk

·         De plicht roept

·         Als ik nu stop, ben ik de draad kwijt, dus werk ik verder

·         Als ik het doe, is het zeker goed gedaan

·         Alle obstakels ruim ik van de baan

·         Eerst werken, dan ontspannen

·         Ik werk tot ik er bij neerval

·         Slapen dat doe ik wel als ik met pensioen ben

·         Werkverslaivng

·         ...

 

 

Dr. Verheyen somt een aantal kenmerken op van mensen die meer risico lopen op burnout:

1.      Zij beginnen hun betrekking als echte idealisten; ambitieus, gedreven, niet snel opgeven, doordrammen, ondernemend, te groot verantwoordelijkheidsgevoel, plichtsbesef, onbaatzuchtige inzet

2.      Zij stellen bijzonder hoge eisen en verwachtingen in hun werk

3.      Meestal gaat het om zeer gevoelige persoonlijkheden

4.      Vaak liggen onbewust meer egocentrisch gerichte motieven aan de basis van de beroepskeuze

5.      Ongeduldig en impulsiviteit is eveneens kenmerkend

6.      Het gaat vaak om mensen die zich niet zo gemakkelijk aanpassen

7.      Zij hebben meestal een grote behoefte aan goedkeuring, affectie, emotionele beloning en vrezen het wegvallen van voldoening, steun, erkenning, waardering, liefde, toewijding.

 

 

Verdere risicofactoren:

1.      Te grote prestatiedrang

2.      Te weinig compensatie (vrijetijdsbesteding, sport, kunstzinnige hobby,...)

3.      Tekort aan waardering en positieve kritiek (de ziekte van deze tijd)

4.      Geen ondersteuning door het gezin als gevolg van echtscheiding, relationele problemen

5.      Werkoverlast

6.      Geen duidelijke doelstellingen zodat de resultaten niet goed te beoordelen zijn

7.      Tekort aan geloof in eigen bekwaamheid

8.      Te grote emotionele betrokkenheid bij de problemen van anderen

 

Chronische stress op het werk, in het gezin, door het verkeer en de vele andere stressoren in de maatschappij hebben een ondermijnende invloed op de immuniteit en de gezondheid.  Voor uitgebreide uitleg zie het artikel over stress.

Chronische stress leidt o.a. tot:

1.      Uitputting van het bijniermerg inzake de productie van adrenaline en van de bijnierschors inzake de productie van cortisol.  De productie van stresshormonen valt stil en hierdoor kan het lichaam niet meer adequaat reageren op prikkels.  Dit heeft nefaste gevolgen voor de gezondheid: er kunnen talrijke ziektebeelden ontstaan.

2.      Verandering in het eetpatroon door gebrek aan tijd en gejaagdheid

3.      Gebruik van genotsmiddelen om zich op te peppen of zich te ontspannen

4.      Veranderingen in de levenswijze o.a. gebrek aan ontspanning, sport, verstoord bioritme

5.      Chronische verhoging van catecholamines met als gevolg o.a. slaapproblemen, sympathische overdrive, hoofdpijn, oppervlakkige borstademhaling, vertraagde spijsvertering, malabsorptie, verzuring, verlaagde immuniteit,...

6.      Chronische verhoging van cortisol met als gevolg o.a. verzuring van de spieren, hogere cholesterol, drang naar zoet, toenemende insulineresistentie, roofbouw op enzymen en vitaminen en mineralen, verhoogde vatbaarheid voor infecties, allergieën en ontstekingen, achteruitgang van het geheugen, verlaging van het schildklierhormoon, daling van de progesteronspiegel, daling van de serotonine en melatoninespiegels, slaapproblemen, minder aanmaak van DHEA (precursor van geslachtshormonen), verhoogde vetaanmaak, vermindering van de thymuswerking,...

 

Deze factor is eigenlijk de beginfactor.  Burnout is het gevolg van langdurig onder spanning of belasting staan, gecombineerd met een aantal persoonlijkheidskenmerken en omstandigheden op het werk.

 

Overwerken kan schadelijk zijn voor het hart

Wie 10 tot 11 uur per dag werkt, riskeert een grotere kans op bepaalde ernstige hartziekten.  Dat is de conclusie van een studie die werd uitgevoerd bij ruim 6000 Britse werknemers.  Het risico op een hartaandoening was 60% hoger bij de groep van werknemers die 3 tot 4 uur overuren maakt, ook als de risicofactoren voor hart- en vaatziekten werden gecorrigeerd, zoals roken, overgewicht en een te hoog cholesterolgehalte.  Eén of 2 twee uren overwerk zouden geen verhoogd risico op hartziekten opleveren.

De onderzoekers benadrukken dat de studie niet aantoont dat overwerken de oorzaak is van hartproblemen.  Wel denken ze dat er een duidelijk verband is tussen de twee.  Mogelijk gaat de levensstijl van de werknemers in kwestie achteruit door slechte eetgewoonten of overmatig alcoholgebruik.  Daarnaast kan ook werkgerelateerde stress een rol spelen een rol spelen bij het verhoogde risico op hartproblemen.

(LM, juli-aug 2010, p.11)

 

Mannen krijgen veeleer burnout als gevolg van onregelmatige werktijden, hoge werkdruk, conflicten en gevaarlijke werksituaties.  Vrouwen krijgen eerder burnout omdat ze meer druk ervaren dan mannen, omdat klanten of bazen vaak lastiger zijn tegen vrouwen dan tegen mannen, vrouwen meer te maken krijgen met ongewenste intimiteiten, ze nog steeds het gevoel hebben harder te moeten werken dan mannen om ernstig genomen te worden, ze vaak met de dubbele taak zitten van werk en huisvrouw.

 

Het negeren van de signalen en de grenzen van het lichaam is algemeen verspreid.  Prof. Bouts (1900-1999), pionier van de natuurgeneeskunde in België, oprichter van de beroemde natuurwinkel Sol et Vita en het bezinningscentrum St. Paulus te Rotselaar, vermeld de beschermingsmechanismen van het lichaam:

1.      Vermoeidheid

2.      Spier-, hoofd- of andere pijn

3.      Lichamelijke klachten vb maagstoornissen

 

Waarschuwingssignalen volgens prof. Bouts:

1.      Niet meer de voldoening of passie vinden in het werk die men vroeger erin vond

2.      Vermoeidheid

3.      Spierstijfheid en andere pijnen

4.      Pijn in het voorhoofd, zwaar hoofd

5.      Pijn boven in het hoofd

6.      Pijn in achterhoofd of nek

7.      Overspanning

 

Vroeg opstaan is slecht voor hart en vaten

07/09/2007 12:00

Met de kippen op stok en dan vroeg weer op. Generaties lang was dat het credo van de hardwerkende mens. Een Japanse studie toont nu aan dat de vroege vogels een vergrote kans op hart- en vaatziekten hebben.

Bron: http://www.knack.be/nieuws/wetenschap/vroeg-opstaan-is-slecht-voor-hart-en-vaten/site72-section45-article7814.html

 

Beleid en politiek

 

Beleidsverantwoordelijken, oversten in diverse diensten spelen ook een uiterst belangrijke rol in de preventie van burn-out:

·         Zij dienen op de hoogte te zijn van de alarmsymptomen en deze te herkennen bij hun personeel

·         Ook zij dienen een zelfonderzoek te doen en zich af te vragen of ze niet teveel vragen van hun personeel, onrealistische verwachtingen hebben, hen autoritair behandelen, enz.

·         Geven zij voldoende waardering, erkenning en steun aan hun personeel?

·         Hoe is het gesteld met de preventie en de veiligheid op het werk vb. rugschool, risico op ongevallen,...

·         Hoe is het gesteld met de ergonomie op het werk (zitmeubilair, ergonomische toetsenborden en muis, aangepaste hoogte van het scherm, enz.)?

·         Leggen ze geen te hoge werkdruk op?  Is er voldoende personeel?  Is er teveel werk?  Hebben we voor het aanwezige aantal personeel niet teveel werk en zouden we beter werk weigeren?

·         Zijn de deadlines wel realistisch?

·         Is het werk niet te zwaar of niet te moeilijk voor die persoon rekening houdende met zijn capaciteiten en opleiding?

·         Bestaan er conflicten tussen personeelsleden op het werk?  Tussen uitvoerend en beleidsvormend personeel (autoriteitsproblemen)?

·         Heeft het personeel inspraak in beslissingen van beleidsvoerders?  Laten we niet vergeten dat beleidsverantwoordelijken vaak zelf geen idee hebben van het uitvoerend werk op de laagste échelons.  Er bestaat vaak een kloof tussen de werkvloer en de burelen.

·         Heeft het personeel mogelijkheid om voor een stuk zelf te bepalen hoe zij het werk doet, in welk tempo, op welke manier en in welke volgorde.  Dit is de zgn. regelruimte.  Gebrek aan regelruimte vormt een hoog risico op stress.

·         Trekt men voldoende geld uit voor de preventie, veiligheid, ergonomie en begeleiding van het personeel of rijden de bazen rond met chique auto’s terwijl de arbeiders geen zeep hebben om hun handen te wassen; of zitten de bazen in luxe ergonomische zetels terwijl de bedienden op een krakstoel zitten met lage rugpijn.

 

Adviezen en therapeutische mogelijkheden

 

Levenswijze:

·         Grenzen trekken, neen durven zeggen, aangeven wat je wil of kan en wat niet en wanneer niet

·         Niet mensen helpen, maar mensen leren zichzelf te behelpen.  Kunnen of willen ze dit niet, hou je er dan niet mee bezig

·         Aankweken van een gezond egoïsme

·         Verzorg jezelf: zeker in een hulpverlenend beroep dient men goed voor zijn gezondheid, zijn immuniteit, zijn zenuwstelsel en zijn slaap te zorgen; meer informatie vindt je bvb in de teksten “Neem je gezondheid in eigen handen”, “Overzicht van gezonde voedingsmiddelen”, “anti-inflammatoire voeding”

·         Ken je zwakheden, want bij stress zullen deze je parten spelen

·         Ontwikkel een preventieve houding: ken de alarmsymptomen van een dreigende burnout, de risicofactoren en wat je eraan kan doen.  Gebruik deze kennis en deze alertheid als wapen, als verdediging tegen stress en een dreigende burnout

·         Gun jezelf frequente rustpauzes bvb tussen twee patiënten in (als arts of therapeut), tussen twee lessen in (als leerkracht), tussen twee cliënten in (als consulent), tussen twee criminelen in (als politieman),...

·         Besteed bijzonder veel aandacht aan rust en ontspanning; het is levensbelangrijk voor jou

·         Zoek compensatie in een of andere vorm van vrijetijdsbesteding: schilderen, sport, muziek, dans, zingen, tuinieren, eender wat

·         Zelfbeheersing is het sleutelwoord

·         Neem je werk niet mee naar huis

·         Zorg voor afwisseling in het werk, doe het eens in een andere volgorde, op een andere manier

·         Verbreek vermoeiende of irriterende gewoontes door er een oplossing voor te zoeken (vb telefoons tijdens consulten vervangen door een telefonisch spreekuur; allerlei lawaaierige toestellen op kantoor (faxen, printers, kopieertoestel) in een aparte ruimte zetten wat ook het voordeel biedt dat men even moet rechtstaan en wandelen, wat een afwisseling betekent van de belasting voor de rug die vele uren lang in een – bijna altijd niet-ergonomisch verantwoorde – stoel moet zitten

·         Leer relativeren: er zijn nog andere dingen in het leven dan het werk en deze zijn minstens zo belangrijk: partner, kinderen, vrijetijdsbesteding, vrienden, huishouden, gezonde maaltijden,...

·         Leer stoppen met werken ook als je nog zin hebt.  Dit is uiterst belangrijk.  Hou nog wat zin over voor morgen, of op lange termijn, voor je latere jaren.

·         Leer stoppen met werken ook als het werk nog niet af is.  Morgen is ook nog een dag.

·         Hou je werk en je privéleven gescheiden

·         Diep zelfonderzoek naar motieven en temperament

·         Zorg voor een evenwicht tussen geven en krijgen

·         Als men een dienstverlenend, hulpverlenend, leidinggevend beroep heeft, is het belangrijk te vermijden een partner te kiezen die zelf ook hulp of leiding nodig heeft, want dit vormt dan een extra belasting.  De partner zal eerder iemand moeten zijn die zelfstandig is, zichzelf kan behelpen en in staat is om aandacht te geven aan de noden van haar/zijn partner, en eventueel voor haar/zijn zorgen ook bij andere mensen terecht kan dan alleen bij de eigen partner

·         Veel rust en ontspanning om de krachten te regenereren.

·         Mogelijks uitkijken naar een nieuwe baan.

·         Vraag naar maatregelen om de werkoverlast te verminderen

·         Vermijd verder ook sigarettenrook of stop met roken

 

 

 

Warmte (verbetering van de doorbloeding en afvoer van afvalstoffen)

 

Daar het vuur is afgekoeld, is het nuttig om warmte in te schakelen.  Enkele mogelijkheden:

·         Warme kompressen op gespannen en al dan niet pijnlijke spieren

·         Nemen van een warme douche of warm bad (waar men speciale badolie kan aan toevoegen voor spieren en gewrichten of met ontzurende mineralen)

·         Dragen van warme kleding en warm ondergoed

·         Zorg voor voldoende verwarming in huis

·         Vakantie nemen in warme landen, liefst in kuurvorm en met hydrotherapie: zorgt voor verlichting van de klachten door warm water (>30°C)

·         Ontspanningsmassages

·         Gebruik van een infraroodlamp thv pijnlijke plekken

·         Gebruik van een warmtekussen voor de rug of de schouders

·         Gebruik van een revulsivum, dit is een warmtegevende zalf (met bvb paprika, gember, wintergreen, kamfer, mosterd, lavendel, jeneverbes, kaneel, zoethout, muskaat,...)

·         Vermijden van koude en vochtige plaatsen

·         Gebruik van wollen dekens

 

Voedingstherapie

 

met aandacht voor het immuunsysteem, zenuwstelsel en anti-inflammatoire voeding:

·         vermijden van zenuwprikkelende voeding en dranken die de stresshormonen activeren en de bijnieren op een onnatuurlijke manier stimuleren: geraffineerde suiker en zijn talrijke variaties op het thema (confituur, chocolade, snoep, cake, taart, ijscrème, lightproducten); gehydreerde of transvetzuren (margarine, en zowat alle patisserieproducten); zout en peper, chili en andere scherpe specerijen; koffie; frisdranken; alcohol

·         elemineren van voedingsmiddelen waarvoor men eventueel allergisch of intolerant is geworden door een verlaagde immuniteit en chronische stress, is primordiaal, gezien deze o.a. kunnen leiden tot auto-immuunstoornissen, en de koolhydraat-/energiehuishouding ernstig kunnen aantasten met als gevolg o.a. chronisch vermoeidheidssyndroom, fibromyalgie,...

·         lichtverteerbare voeding (de spijsvertering is de functie van het lichaam die de meeste energie vraagt), rijk aan vitaminen, mineralen, sporenelementen  Hoe lichter de maaltijden, hoe meer energie voor iets anders.

·         omega-3 vetzuur (vb. lijnzaadolie, vette vis)

·         green foods zoals chlorella, barley green, alfalfablad

·         elke dag groene groente (kropsla, eikenbladsla, spinazie,...) desnoods gemixt door soep, puree of smoothies (zie tekst groene groente op de site)

·         tonifiërende en immuunstimulerende kruiden zoals gember, curcuma, basilicum, tijm, rozemarijn, knoflook, ajuin, mierikswortel enz.

·         voedingsmiddelen rijk aan zwavelverbindingen (immuunsysteem en leverontgifting): broccoli, zuurkool, ajuin, knoflook, prei, boerenkool, sjalot, rammenas, radijs, mierikswortel, waterkers, tuinkers...  Indien men dit niet verdraagt, is het gebruik van MSM-poeder een goed alternatief

·         gebruik van paddenstoelen vb oesterzwam, shii-take voor het immuunsysteem, voor de vitamine D en B

·         vermijden van geraffineerde suiker/zetmeel/vetten en al hun variaties op het thema (ttz patisserie, charcuterie en snoepwinkel)

·         vermijden van alle vitaminen- en mineralenrovers zoals koffie, frisdrank, suiker, alcohol, tabak, de pil (vraag bij arts naar alternatieven), enz.

·         anti-inflammatoire voeding

·         voor de lever: artisjok, witlof, andijvie, prei, paardebloemblad of -bloem, heermoespoeder, curcuma

·         verzorging van de lever

·         laat u niets wijsmaken en vermijd het drinken van leidingwater

·         gebruiken van honing en stuifmeelpollen als natuurlijke vitaminen- en mineralensupplement

 

 

Voedingsaanvullingen mogelijkheden:

 

Onder begeleiding van een arts

·         Vitamine B

·         Omega-3 vetzuren (vooral EPA) remmen de aanmaak van ontstekingsbevorderende stoffen zoals prostaglandine E2.  Deze vetzuren zijn vnl. te vinden in vette vis en lijnzaadolie.  Dit geldt eveneens voor bernagieolie en perillaolie.

·         MSM, een natuurlijke pijnstiller, ontstekingsremmer en weerstandsverhogend

·         Melatonine voor de slaap zie tekst op de site, of valeriaanextract

·         Lecithine om de celmembranen en de hersenen te voeden

·         Vitamine E voor de vitaliteit: tarwekiemolie

·         Vitamine D voor immuunsysteem en ontstekingsremmend: paddenstoelen of supplement

·         Magnesium

·         Co-enzym Q10

·         Drainage van toxines

·         Lever

 

 

Fytotherapie

Op advies van arts of andere deskundige:

 

·         Leer kruidenthee te drinken ipv koffie door te beginnen met bvb de lekkere lavendelthee of citroenmelisse en daar dan geleidelijk aan andere kruiden aan toe te voegen met een gunstige werking voor fibromyalgie

·         Drainerend voor lever: paardebloemblad/bloem, heermoes, spirulina, mariadistel, artisjok

·         Drainerend voor nieren: guldenroede, orthosiphon, maïs-baard, sarsaparilla, zwarte bes-blad, brandnetel, heermoes, moerasspirea, berk-blad, muizenoor, kattedoorn, kweekgras, jeneverbes, peterselie, ijslands mos

·         Zwarte bes-blad is waardevol omdat het de bijnieren ondersteunt en op een natuurlijke manier heropbouwt en de stressbestendigheid bevordert.  Werkt ook ontstekingsremmend, allergieverminderend (door het aanwezige antihistaminicum)

·         Siberische ginseng helpt de krachten regeneren

·         Ik vermeld ook meidoorn, dat kan beschouwd worden als een beta-blokker, een algemeen kalmerende werking heeft en door zijn gehalte aan choline en acetylcholine een parasympathicomimeticum is.  Gunstige invloed op spieren, rusteloosheid, hart, krampachtigheid, nervositeit, geheugen, afbraak van homocysteïne, remmend effect op catecholamines (adrenaline en noradrenalinge) met gunstige invloed op het stressmechanisme.  Bevat geen hartglycosiden.

·         In geval van lichte tot matige depressie kan Sint-Janskruid ingeschakeld worden

·         Daar het vuur gedoofd is bij burnout, dient eerst het vuur aangewakkerd te worden bvb. met tonica vb. siberische ginseng, maca, kawa-kawa, shii-take, goji-bessen, magnesium, co-enzyme Q10,…

·         Later als men erbovenop is en wil trachten te voorkomen dat men weer te hevig wordt, kunnen sederende kruiden nuttig zijn bvb. Er bestaan talrijke rustgevende kruiden bvb. ballote nigra-kruid, citroenmelisse-blad, hop, ijzerhard, meidoorn bloemen of blad, valeriaan-wortel, jatamansi, avena sativa (haver), engelwortel, lavendel, kamille, lievevrouwebedstro,...

 

Bachbloemenremedies

 

Deze worden aangepast aan de individuele persoonlijkheidseigenschappen, door een consulent of therapeut.

De Bachremedies worden in Engeland beschouwd als een vorm van homeopathie, ontwikkeld door Dr. Edward Bach tussen 1928 en 1935 in Engeland.  Hij was achtereenvolgens huisarts, bacterioloog, chirurg en patholoog, maar zocht naar een eenvoudige manier waarmee mensen zichzelf zouden kunnen helpen vnl. op emotioneel vlak. 

Hij legde zich toe op homeopathie, maar vond dit te complex voor mensen om dit voor zichzelf toe te passen.

 

De 38 remedies (+ de Rescue Remedy en de Rescuezalf) deelde hij in 7 groepen in, alnaar-gelang men te kampen heeft met

 

Ø  Angst

Ø  Onzekerheid

Ø  Onvoldoende interesse in het heden

Ø  Eenzaamheid

Ø  Overgevoeligheid voor invloeden en ideeën

Ø  Moedeloosheid en wanhoop

Ø  Overbezorgdheid voor het welzijn van anderen

 

Meer uitlegen en hoe men ze kan gebruiken, vindt u op  

http://lucvanoost.be/bachbloemen.htm

 

Enkele voorbeelden:

 

Lariks:

“voor degenen die zichzelf minder goed of bekwaam vinden dan de personen in hun omgeving; die verwachten te falen; die het gevoel hebben dat zij nooit een succes zullen zijn, en daarom ook niets wagen noch zich volledig inzetten om te slagen.”  (zelfvertrouwen, faalangst, drempelvrees, twijfel aan eigen kunnen)

 

Duizendguldenkruid:

“vriendelijke, rustige mensen die te graag anderen van dienst willen zijn.  Zij overschatten daarbij hun kracht.  Hun verlangen heeft hen zo in zijn macht dat zij meer bedienden worden dan bereidwillige helpers.  Hun goede inborst brengt hen ertoe meer te doen dan hun aandeel in het werk, en zo hun eigen taak in het leven te verwaarlozen.” (voor zichzelf opkomen, zich niet laten misbruiken, durven neen zeggen)

 

Vogelmelk

“Voor hen die diep bedroefd zijn in een situatie die hen tijdelijk zeer ongelukkig maakt.  Tegen de schok van slecht nieuws, het verlies van een dierbare, de angst als gevolg van een ongeluk, enz...” (verwerken verdriet, schok/trauma, steeds terug naar boven komende dingen van vroeger)

 

Beuk

“Voor hen die de behoefte gevoelen meer goeds en mooi te zien in alles wat hen omringt.  En hoewel veel slecht schijnt, in staat zijn het goede te zien dat daarin groeiende is.  Dit teneinde in staat te zijn tot meer verdraagzaamheid, toegevendheid en begrip voor de verschillende wijzen waarop ieder individu en alle zaken naar hun perfectie streven.” (altijd kritiek geven, vooroordelen hebben, geen respect hebben voor het anders zijn van een ander, zich voortdurend ergeren, gebrek aan tolerantie en medegevoel)

 

Maskerbloem

“Tegen angst voor alles wat ons kan overkomen: ziekte, lijden, ongelukken, armoede; angst in het donker, angst om alleen te zijn, angst pech te hebben.  Het zijn de gewone alledaagse angsten.  Deze personen dragen hun vrees in stilte.  Zij praten er niet graag over met anderen.” (vertrouwen, dapperheid, angst voor ditjes en datjes, fobieën, schuchter, giechelen, hekel hebben aan, bang zijn van..., verlegenheid)

 

Agrimonie

“Joviale, opgewekte mensen met veel gevoel voor humor die van een vreedzame omgeving houden en die beslist niet tegen ruzie kunnen en alles doen of nalaten om dat te vermijden.  Hoewel zij over het algemeen veel problemen hebben en rusteloos en gekweld zijn naar lichaam en geest, verbergen zij hun moeilijkheden achter humor en scherts en worden als zeer goede vrienden beschouwd.  Zij roken en drinken vaak te veel om zichzelf te stimuleren en te helpen hun beproevingen met opgewektheid te dragen.”  (niet tegen spanningen kunnen, zich altijd ergens mee bezig houden om niet innerlijk onrustig te worden, zich innerlijk aan veel ergeren maar dit niet laten merken om de lieve vrede niet te verstoren en de sfeer niet te verpesten, conflicten vermijden, niet kunnen stoppen met snoepen, roken, eten, ..., moeilijk over zichzelf kunnen of willen praten “omdat het toch niets oplost”, nagelbijten, zenuwticks, vluchtgedrag, maskergedrag, niet tegen stilte kunnen, graag in gezelschap, houdt van gezelligheid)

(Bron: Bach, E., Genezing door bloemen, De Driehoek, Amsterdam, 1975)

 

Een paar goede boeken :

 

Dr. Edward Bach, Genezen door Bachbloesems, De Driehoek, Amsterdam, 1975

Mechthild Scheffer, Bachbloesemtherapie, theorie en praktijk, De Driehoek, Amsterdam, 1984

 

Biorelaxatie

 

Spanningen zetten zich vooral vast in de nek, schouders, borstkas en het bekkengebied.  Als wij deze spierspanningen willen losmaken, doen we dit door tegelijkertijd onze geest los te maken, want zij zitten in onze gedachten vast.  Dit gelijktijdig losmaken noemt men “synchroniseren”.  Gedachten kunnen spieren verkrampen, maar door het losmaken van spieren kunnen we ook verkrampte gedachten loskrijgen.

Spanningen kennen hun vertrekpunt in de hersenen en worden langs het zenuwstelsel naar het spierstelsel overgebracht.  Daardoor beletten zij de normale werking van o.a. het skelet, de ogen, de ingewanden, de ademhalingswegen en de longen, enz.  Bij synchronisatie gaan we omgekeerd te werk om zo de spanningen weg te werken.

 

In Oosterse ontspanningstechnieken probeert men vooral het bewustzijn te verhogen en dreigt men soms het realiteitsgevoel te verliezen.  In de biorelaxatie streven we naar een verlaging van het bewustzijn om zo tot ontspanning te komen; de geest wordt nl. al genoeg gekweld.  Ontspannen is zich overgeven, zich loslaten.

Ontspanning mag nooit een doel op zichzelf zijn; men moet zich overal en in alle omstandigheden kunnen ontspannen; ‘we moeten werken terwijl we rusten en rusten terwijl we werken’  (Jan Dries)

Dankzij het ontspannen van de spieren, is er een gunstige beïnvloeding van het zenuwstelsel aangezien zenuwen en spieren met elkaar verbonden zijn; ook de bloedcirculatie wordt er door verbeterd.

Er zijn talrijke Westerse ontspanningstechnieken ontwikkeld, zoals de suggestietherapie van Coué, hypnotherapie, progressieve spierontspanning naar Jacobson, autogene training naar Schulz, bio-energetica naar Reich, eutonie, Alexander methode, muziektherapie, klanktherapie, Feldenkraismethode, enz.

Ik bespreek hier de biorelaxatiemethode naar Jan Dries.

 

In de biorelaxatie zijn er 7 stappen:

1.      Spierontspanning

2.      Ademhaling

3.      Gedachteloosheid

4.      Fixatie

5.      Concentratie

6.      Verbeeldingsverruiming

7.      Zelfbeïnvloeding

 

Met de spierontspanning en een goede ademhaling die de ademmusculatuur losmaakt en zorgt voor een normaal ademritme, kunnen we komen tot gedachteloosheid om onze geest en hersenen, zenuw- en hormonaal stelsel tot rust te brengen.  Er wordt ook gelet op de buikademhaling.  De spierontspanningsoefeningen zijn tegelijkertijd ademhalingsoefeningen.       

Bij de fixatie wordt er geen ontspanning maar wel een inspanning gevraagd.  Men fixeert zich nl. op een bepaald punt bvb. op een vlek op de muur of op een kaars en zo komt men tot gedachteloosheid, waarbij men zichzelf positieve suggesties kan geven.  Bij het fixeren is het denken afwezig.

Bij concentratie beperkt men zijn denken tot één gedachte, idee, situatie of gevoel, bvb. vreugde, liefde, tederheid, warmte, …

Bij de verbeeldingsverruiming scheppen we een ruimte in onze geest waarin we gedachten, beelden, herinneringen enz. projecteren en zo onze creativiteit verbeteren.

In de zelfbeïnvloeding of autosuggestie spreken we onszelf een positieve boodschap of voornemen in bvb. “ik geloof dat ik elke dag rustiger en rustiger wordt”.  ‘Ons onderbewustzijn is opgestapeld met zoveel verkeerde ideeën, opvattingen, reflexen enz. die ons leven verpesten en verknoeien.  Door zelf suggesties te kiezen, kunnen wij ons eigen leven bepalen.’ (id., p.123)

In het begin kunnen allerlei tijdelijke reacties optreden: spiertrekkingen, spierpijn, koude rillingen, hoesten, niezen, slikken, jeuken, loskomen van gevoelens, zwaarte- en warmteprikkels, een gunstige verruiming van de verbeelding, meer dromen dan gewoonlijk, enz.

Als u hyperventileert, kan Hyperfree een hulp zijn, een instrumentje waardoor men in en uitademt bij een aanval, dit normaliseert terug de verhouding van zuurstof en koolzuur in het bloed.

 

Biorelaxatie is heel goed voor mensen met een beperkte stressbelasting.  Mensen die echter erg gestresseerd zijn, kunnen helemaal niet rustig op een stoel gaan zitten, hun ogen sluiten en zich een mooi landschap verbeelden en de vogeltjes horen fluiten.  Zij dienen eerst inleidende behandelingen te krijgen zoals bvb. massage of DSR, om de spieren en blokkades los te maken.

 

 

Massage

 

Kan als effect hebben:

 

Ø  betere doorbloeding in het gemasseerde weefsel, afvoer van opgestapelde afvalstoffen

Ø  pijnvermindering, rustgevend

Ø  ontspanning van de diverse weefsels

Ø  verbetering van de orgaanwerking, versoepeling van de spieren

Ø  opheffing van de blokkades, loskomen van emoties

Ø  verbetering van de gemoedstoestand

Ø  normaliseren van de waterhuishouding

 

De massage heeft via de huid invloed op het bindweefsel, het spierweefsel, het bloedvatenstelsel, het lymfestelsel, het zenuwstelsel, het hormonaal stelsel, en het immuunstelsel.

 

 

Manuele lymfedrainage

 

Bij deze methode worden de lymfevaten gestimuleerd via een bijzonder zachte techniek die heel nauwkeurig wordt uitgevoerd.  Hierdoor wordt de ontgifting gestimuleerd.  Heeft een heel ontspannend effect.

 

 

 

Samenvatting

 

De multi-therapeutische benadering kan bestaan uit bvb.

·         ontgiftende en zenuwversterkende voedingsadviezen

·         tonifiërende fytotherapeutische middelen

·         kruidenthee

·         massage

·         relaxatieoefeningen

·         eenvoudige lichaamsbeweging om de conditie langzaam terug op te bouwen

·         Bachbloesemremedies

·         veel rust en ontspanning

·         het zoeken van een hobby

·         kritisch zelfonderzoek van eigen motieven

·         inzicht in het eigen vurig temperament niet om het te onderdrukken maar om op een andere manier ermee te leren omgaan (hierbij kan het invullen van de temperamententest een grote hulp zijn)

·         aankweken van een andere visie op werk waarbij beheersing, zelfdiscipline, grenzen trekken en compensatie sleutelwoorden zijn om het helperssyndroom aan te pakken

 

Op deze manier wordt het zelfgenezend mechanisme gestimuleerd.  Hierdoor nemen de fysieke en psychische weerstand toe en herwint men langzaamaan zijn krachten en levensvreugde en de zin om terug aan het werk te gaan, zij het dan in sommige gevallen ander werk dan voorheen.  Er zal vooral op gelet te worden dat men niet in dezelfde fouten hervalt als vroeger dankzij het nieuwe inzicht in zichzelf en het eigen temperament en motieven.

Eerst wordt de fysieke weerstand en conditie verbeterd door fysieke behandeling (massage, voeding, rust, kruiden, beweging), pas daarna wordt de psychische weerstand versterkt (Bachbloesems, onderzoek van het temperament, motieven en overwinnen van het helperssyndroom).  Men tracht te vermijden om teveel therapieën tegelijkertijd te doen, omdat de draagkracht sterk verzwakt is.  Er zal dus een therapieplan uitgewerkt worden, waarbij de volgorde van therapieën zal bepaald worden.

 

 

Ik verwijs de geïnteresseerde lezer ook naar volgende teksten op de site:

Stress

Chronisch vermoeidheidssyndroom

Fibromyalgie

Depressie

Metabool syndroom

Lichaamsbeweging

 

Geraadpleegde literatuur:

 

Bouts, P., Eet u gezond, Standaard gezinsboeken, Antwerpen, 1975

Delbeke, P., Burnout, Eindwerk verdedigd op 9 oktober 2007 tot het behalen van het diploma VGL-consulent, Europese Academie voor Natuurlijke Gezondheidszorg, Gent

Dries, J., Psychotherapie, Arinus, Genk, 2007

Verheyen, M., Stop stress, Mix Media B.V. & Kosmos-Z&K, Harderwijk & Utrecht/Antwerpen, 1997

 

© Luc Van Oost – gezondheidstherapeut – www.lucvanoost.be  

Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en mag op geen enkele wijze worden vermenigvuldigd of doorgegeven worden aan anderen zonder toestemming van de auteur.

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.  Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.  De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.  Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.  De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.