Bijnieruitputting, een nationale ramp

onbekend aan onze politieke leiders, geneesheren en VDAB-consulenten

 

 

Maatschappelijke situering

Bouw en werking

Orgaanpsyche

Stress

Gevolgen

Preventie

Beleid

Revalidatie

 

Gevolgen van bijnieruitputting in het kort:

·         vermoeidheid tot chronische vermoeidheid

·         burnout

·         niet meer tegen stress kunnen

·         depressie

·         zwakke weerstand tegen infecties

·         diabetes en kanker

·         fibromyalgie

 

 

Maatschappelijke situering

Ik verwijs hiervoor naar de tekst http://www.lucvanoost.be/meeruitleg/steedsmeermensenhakenaf.htm

 

wwarin u o.a. een korte samenvatting vindt van een aantal krantenartikels zoals

Helft dokters instorting nabij

Gezond op kantoor: nog veel werk aan de winkel

Steeds meer werkende moeders lijden aan ‘stressorexia

Werk en privéleven: een duivels koppel

Leven in een wereld vol chemie

Psychische problemen op hol

De keerzijde van de medaille

382000 chemische en elektromagnetische stressoren per dag

Helft jongeren is moe!

Ouders en stress

Vlaamse Zorgverzekering: aantal zwaar zorgbehoevenden swingt de pan uit

Steeds meer vrouwen aan de drank

Maandloon volstaat niet meer

 

 

1. Bouw en werking

 

Bovenop iedere nier zit een orgaantje van ongeveer 5 gram; de bijnier. Dit orgaantje is te verdelen in bijnierschors en bijniermerg. Het dient onder andere voor de productie van hormonen. Deze hormonen zorgen voor:     

·         Een goede verhouding tussen kalium en natrium en een goede verdeling van de waterhuishouding in het lichaam

·         Een verminderd suikergebruik in de lichaamscellen

·         Een aanpassing van dorst-, honger- en temperatuursgewaarwordingen in wisselende omstandigheden

·         Een bijdrage aan het afweersysteem

·         Bloeddrukregeling (vb. restless legs bij liggen; duizelig na opstaan)

·         De schildklier en bijnieren zijn synergisten

·         Antagonist met milt/pancreas (energetisch)

 

De bijnieren liggen in de buurt van de lever, de pancreas, de milt, de blaas en “overzien” als het ware de buikholte.  Een soort supervisor dus.

 

Bijnierschors

Is het best doorbloede orgaan in het lichaam; bevat vele vitaminen, vooral vitamine C

Produceert een 40-tal corticosteroďden, waaronder corticosteron, hydrocortison (cortisol) en aldosteron, die continu geproduceerd worden en niet opgeslagen.  

 

Indeling:

 

1.      Hormonen met mineralocorticoďde werking (vnl. aldosteron)

Betrokken bij de natrium- en kaliumhuishouding van het lichaam

2.      Hormonen met glucocorticoďde werking, gereguleerd door het ACTH van de hypofysevoorkwab

·         Stimuleren in de lever de omzetting van eiwitten en vetten in koolhydraten nl. het glycogeen.

·         Remming van bindweefselvorming

·         Algemeen remmend effect op de werking van het immuunsysteem.

·         Algemeen ontstekingsremmend effect

·         Stofwisselingsfuncties in alle lichaamscellen

3.      Hormonen met eenzelfde werking als de geslachtsklieren (steroďde geslachthormonen)

·         Androgenen met een vermannelijkende werking

·         Oestrogenen met vervrouwelijkende werking

·         Progestatieve hormonen vgl progesteron

 

Bijniermerg

Bestaat uit zenuwweefsel en is een onderdeel van het sympathisch zenuwstelsel (ZS) en staat dus onder invloed van het vegetatief zenuwstelsel.

 

1.      Adrenaline

·         Stimulerend op de stofwisseling

·         Verhoogt de hartfrequentie

·         Verhoging bloedsuikerspiegel

·         Remmend op darmperistaltiek

·         Vasoconstrictie van huidbloedvaten

·         Bloeddrukverhogend door inwerking op de gladde spiervezels van de arteriolen

·         Pupilverwijding

·         Verslapt spieren van de bronchi en verwijdt dus de bronchi

 

2.      Noradrenaline

·         Vasoconstrictie (bloedvatsamentrekking) op arteriolen

·         Bloeddrukverlagend

 

 

Het hormonaal stelsel

 

Het hormonaal of endocrien stelsel omvat de klieren die hormonen afscheiden in het bloed of in een orgaan.

Tot de klieren rekent men: de hypothalamus, hypofyse, bijschildklier, schildklier, thymus, bijnieren, eilandjes van Langerhans in de pancreas, nieren, teelballen, eierstokken, maag, darmen.  Ook het hart scheidt enkele hormonen af.

Hormonen, de chemische boodschappers van het lichaam, kunnen een remmende of activerende werking hebben op andere klieren of organen.  

De verschillende klieren staan met elkaar in verbinding, ook door middel van het terugkoppelings- of feedbackmechanisme. 

Een verklaring waarom hormonen en emoties nauw verwant zijn ligt in de sterke band tussen hersenen en hypofyse.  Denken we bvb. aan PMS of aan een postpartum depressie.

 

Organen kunnen beďnvloed worden door zenuwen maar ook door hormonen.  Deze worden afgescheiden door klieren zoals de schildklier, de pancreas, bijnieren, eierstokken, enz.

De belangrijkste klier is de hypofyse die zelf beďnvloed wordt door de hypothalamus, die tot het ZS behoort en die in verbinding staat met andere delen van de hersenen en met het limbisch systeem.  De hypothalamus bestaat uit zenuwkernen en hieruit ontspringt het sympathisch en parasympathisch ZS.  De hypothalamus speelt dus een belangrijke rol in de regeling van de onwillekeurige functies en in de hormoonafscheiding door de verbinding met de hypofyse.  We zien hier dus de invloed van stress op het onwillekeurig ZS en het hormonaal stelsel.  Langdurige stress kan dus leiden tot functiestoornissen van het ZS en hormonaal stelsel.

De hypofyse produceert talrijke hormonen, die andere klieren er toe aanzetten hun eigen hormonen af te scheiden.  Het gaat om klieren zoals schildklier, nieren, bijnieren, testikels, eierstokken, baarmoeder, melkklieren.

 

De bijnieren scheiden hormonen af die een uitgebreide invloed hebben in het lichaam o.a. bij stress, ontstekingsremming, stofwisseling, mineralenhuishouding, enz.  Bij langdurige stress kunnen de bijnieren uitgeput raken en dit heeft een grote invloed op lichaam en geest.

 

Cholesterol en zijn derivaten zorgen voor een normale werking van de bijnieren, het zenuwstelsel en de hersenen.  De hersenen bestaan zelfs uit zo’n 8% cholesterol!  Zo ziet men meteen het verband met stress.  Bij stress vindt er stimulering plaats van de cholesterolproductie omdat het hart dan zwaarder belast wordt en de hartbeschermende HDL-cholesterol nodig heeft.

 

 

2. Orgaanpsyche

 

De bijnieren vallen onder het element vuur en het teken Mars, de oorlogsgod.  Zijn antagonist is de pancreas, die valt onder het teken Venus, de zoetheid, de tederheid.

De bijnieren staan in verband met zelfvertrouwen, stressbestendigheid, depressie.

Men brengt een belasting van de pancreas in verband met depressie, minderwaardheids-gevoelens, obsessie.   De lever met ontevredenheid, boosheid, angst.  De gal met verbittering, het leven niet aankunnen, moed.   De schildklier met perfectionisme, faalangst, prikkelbaarheid, ongeduld.  De nieren met wilskracht, angst, depressie.  De longen met droefheid, opgesloten zijn.  De maag met zorgelijkheid, verwerken van emoties, agressie die naar binnen slaat.  De dunne darm met een negatieve levensinstelling, cynisme, hangerigheid, wantrouwen.  De dikke darm met angst voor verlies.  Het hart met zenuwachtigheid, vergeetachtigheid, angst, slecht humeur. 

 

Eigenschappen goed functionerende bijnieren:

zekerheid, overlevingsinstincten, lichamelijke vitaliteit, creatieve expressie, verbondenheid met de aarde, materialisme, zelfverdediging, daadkracht

Dit doet ons dus denken aan het element aarde, maar ook vuur.

 

Er is een verband tussen bijnieren, darm en immuniteit.  Als de bijnieren verzwakken, neemt de kans op ontsteking, allergie, infectie toe.  We stellen al te vaak vast dat na langdurige stress mensen beginnen sukkelen met infecties, allergieën krijgen die ze vroeger niet hadden of die verergeren, ontstekingen krijgen waar ze niet vanaf geraken.

 

 

3. Stress

 

Het stressmechanisme ligt in de hersenen en staat dus in verband met het zenuwstelsel en het hormonaal stelsel, maar ook met het spierstelsel.

 

Vester beschrijft de stresstoestand als volgt:

“Bij een uitdovend kampvuur ligt een man te rusten van een vermoeiende jacht.  Plotseling hoort hij iets kraken, ziet een vage schaduw van een naderend roofdier.  Zonder na te denken reageert zijn lichaam automatisch met een onmiddellijke mobilisatie van energie.  Ieder denken, elk beraad zou hier tijdverspilling zijn: een verklaring voor de met strss gekoppelde denk-blokkade.  De waarnemingsimpuls stroomt daarom in zijn hersenen, waar de angst wordt gesignaleerd.  Vandaar gaat de prikkel verder via de sympathicuszenuw en activeert direct de bijnieren.  Het bijniermerg scheidt dan in de bloedsomloop de hormonen adrenaline en noradrenaline af. 

In een reflex is hij opgesprongen, met de speer in zijn hand.  De hormonen hebben zijn hartslag versneld, de bloeddruk verhoogd, de bloedcirculatie op slag veranderd.  Suiker- en vetreserven worden aangesproken en gaan naar zijn spieren, waar ze als een injectie met de druivesuiker werken en als het ware vol gas geven.

Dan baant hij zich reeds – door stressreactie bliksemsnel op topprestatie gebracht – sprintend een weg door de bosjes.  Via de hersenaanhangselklier, de hypofyse, en de door deze afgescheiden boodschapperstof ACTH is inmiddels een ander hormoon uit de bijnier geactiveerd: hydrocortison.  Spijsverteringsprocessen en ook de geslachtsfuncties worden nu op non-actief gezet, opdat de vrijgekomen energie geheel kan worden ingezet om het gevaar tegemoet te treden.  Rode bloedcellen overstromen de slagaderen om het lichaam meer zuurstof te geven en vooral ook de koolzuurgassen af te voeren.  De bloedstollingsfactoren zijn plotseling verhoogd, opdat eventuele wonden zich gemakkelijker zullen sluiten.”

(Dries, Stressbeheersing, p.12)

 

De reactie op stress is in deze moderne tijd nog steeds hetzelfde als in de oertijd.  Het verschil is dat we nu zelden zomaar instinctief kunnen reageren en met tal van sociale regels, normen en wetten moeten rekening houden en dat heeft wellicht zijn voordelen maar anderzijds betaalt het lichaam een prijs voor het zich altijd moeten inhouden en beheersen.  Nu kunnen we nl die opgewekte energie niet meer kwijt en dat keert zich tegen ons bvb door een verhoging van de cholesterol, trygliceriden, arteriosclerose, spierspanningen, verzwakking van het immuunsysteem en vele andere gevolgen zoals in het vervolg van de tekst zal blijken.

 

 

Vermoeidheid

 

Aanhoudende stresstoestanden kunnen uiteindelijk leiden tot organische aandoeningen.  We denken hier ook aan uitputting van de bijnieren waarbij ze onvoldoende adrenaline, cortisol en andere hormonen kunnen produceren.  Een typisch verschijnsel hierbij is vermoeidheid ’s morgens, ’s avonds zich nog het beste voelen, de slaap moeilijk kunnen vatten, makkelijker geďrriteerd, hogere vatbaarheid voor infecties en ontstekingen en doorheen de dag het gevoel hebben van iets te kort te komen, het lukt allemaal niet zo goed, hypersensitiviteit, vertraagde schildklierwerking.

 

“De productie van cortisol komt vrijwel stil te liggen. Het lichaam kan hierdoor niet meer adequaat reageren op de prikkels die het krijgt. De milt en de thymus schrompelen ineen en er is meestal een vermindering van witte bloedcellen in het afweersysteem. De aanmaak van de sekshormonen oestrogeen, progesteron en testosteron vermindert sterk. Mineralen en electrolyten worden via de urine afgevoerd, in het bijzonder magnesium, kalium en natrium. Veel vitamine-niveaus zijn sterk verlaagd waaronder vooral de meeste B-vitamines, vitamine A, -C, -E. Het afweersysteem gaat achteruit, slaap is niet meer verfrissend en zelfs tegen de meest makkelijke taken wordt enorm opgezien. Depressie, verminderde concentratie, geheugenproblemen en vermoeidheid zijn in deze fase vaak de symptomen.” (http://blog.seniorennet.be/natuurlijkgezond/archief.php?ID=13)

 

Na langdurige chronische stress vermindert dus de productie van cortisol.  Dit kan in verband gebracht worden met het ontstaan van ontstekingen en allergieën, depressie, bloeddrukproblemen, vermoeidheid, slaapproblemen, problemen thv schildklier,  milt/pancreas, zelfvertrouwen, lage rugklachten

 

 

Therapeut Eddy Gerard vermeldt als mogelijke oorzaken van de algemene vermoeidheid onder de bevolking factoren zoals:

·         Toxische belasting door vervuild milieu, medicatie

·         Chronische stress en belasting van de bijnieren en oxidatieve schade

·         Tekorten die bijna bij de hele bevolking voorkomen zoals selenium, koper, magnesium, zink, vit A, B1, B2, D, E, foliumzuur, biotine, co-enzyme Q10, L-carnitine,  (Jodium, vit C, omega-3 vetzuren)

·         Verarming van de landbouwgrond

·         Vervuiling in de voeding (additieven, pesticiden, zware metalen,...)

·         Virale of bacteriële belasting

 

Angst

Het is bekend in de psychologie dat mensen met een ongelukkige jeugd een hoger cortisolniveau hebben dan mensen die in hun jeugd veel geborgenheid, waardering, liefde, genegenheid, enz. gekend hebben.  Zij reageren angstiger op situaties, voelen zich sneller begreigd.  Ze hebben te weinig leren omgaan met bepaalde situaties.  Voor hen is het leren van copingstrategieën erg belangrijk, dit zijn vaardigheden en technieken om met stress om te gaan, ook nog genoemd probleemoplossingsvaardigheden. 

Het tegenovergestelde van angst is vertrouwen.  Vertrouwen in de loop der dingen, dat hetgeen je nodig hebt voor wat je gevraagd wordt, op je pad komt; dat je de juiste mensen ontmoet die je nodig hebt op dat moment, vertrouwen dat alles goed komt en dat ze je niet vergeten zijn…

 

Onbekend of verwaarloosd

Waarom is bijnierverzwakking of –uitputting niet gekend aan artsen?  Omdat de feedbackmechanismen tussen bijnieren, schildklier, hypofyse, enz. zorgen voor onderlinge compensaties en men pas in het bloed merkt dat de bijnieren niet in orde zijn als het echt erg is. 

VDAB- en andere arbeidsconsulenten denken natuurlijk alleen maar aan de mensen uit de werkloosheid houden en trachten iemand zo snel mogelijk aan een andere job te helpen als ie ontslagen is.  Ze houden geen rekening met psychologische factoren zoals burnout en depressie, alsof men zomaar van de ene job in de andere kan hoppen.  Misschien lukt dat voor sommige jobs of jobs die men doet om den brode, maar voor jobs die men doet omwille van zijn roeping, ligt dat toch even anders.

 

 

4. Verbanden en gevolgen van bijnieruitputting:

·         schildklier overactief of onderactief

·         vertraging van de spijsvertering vb minder maagzuur, gal, pepsine, protease, amylase, lipase

·         onvoldoende afbraak van fytinezuur, oxaalzuur, urinezuur, vetten, koolhydraten

·         darmflora verstoring: dysbiose kan leiden tot bvb. candida, huidschimmels en leaky gutt-syndroom, slechtere opname van vitamines B o.a. vitamine B12, zink, chroom, magnesium, ijzer

·         als gevolg hiervan meer kans op bloedarmoede en het onttrekken van mineralen aan het lichaam zelf vb botontkalking, nagelproblemen, haaruitval

·         verkalking tgv overmatige cholesterolafzettingen; galstenen, nierstenen

·         pancreasbelasting: schommelingen cortisol en insuline, metabool syndroom, diabetes

·         dysglycemie: bloedsuikerspiegelschommelingen; dit kan tot gevolg hebben bvb. agressie mede doordat een laag cortisolniveau de geslachtsklieren ertoe aanzet meer testosteron te produceren; maar ook depressie

·         soms gebrek aan hongergevoel

·         lever-, nier- en miltbelasting

·         als de lever verzwakt, daalt de capaciteit om het schildklierhormoon T4 om te zetten in het actieve T3, waar alle lichaamscellen onder lijden

·         kanker: omwille van de te hoge bloedsuikerspiegel en anabole hormonen (insuline, cortisol), overactieve anterieure hypofyse – teveel celopbouw – ongeremde celvorming

·         lage of hoge bloeddruk (bijnieren regelen de bloeddruk)

·         vertraging van de bloeddoorstroming (risico klontervorming) en van de lymfestroom, mede door hoge bloeddruk, tragere stofwisseling

·         vertraging van de stofwisseling waardoor voedsel langer of onvolledig verwerkt blijft hangen

·         verzwakking immuunsysteem: ontstekingsprocessen, allergieën, infecties, auto-immuunziektes ten gevolge van daling van het cortisolniveau dat normaal het immuunsysteem in evenwicht houdt; als dit te laag is, is het voor het immuunsysteem alle hens aan dek om alle vreemde stoffen te verwijderen waardoor verzwakking van de immuniteit optreedt op termijn

·         overgevoeligheid ten gevolge van toxische belastingen bvb. MCS, multiple chemische sensitiviteit

·         door onderactieve schildklier en bijnieren vertraagt de vertering en stofwisseling, en werken de ontgiftingsorganen lever en nieren ook trager en raken makkelijker overbelast.  Belasting van de lever leidt tot belasting van de nieren, en beide leiden dan weer tot problemen met de ogen: wazig zicht, bijziendheid, verziendheid, vlekken voor de ogen, enz.

·         gewrichtsklachten tgv onvoldoende afbraak van eiwitten en te weinig cortisol dat als ontstekingsremmer werkt

·         klachten thv skelet en gebit door het mineraalrovende suiker en onvoldoende opname van vitamine A, D, E, K uit verzadigde vetten

·         vermoeidheid, tot CVS toe en fibromyalgie

·         verslavingen door op zoek te gaan naar stimulatie van de bijnieren en neurostransmitters met koffie, tabak, suiker, alcohol, frisdrank, energydrinks, enz.

·         lichaamstemperatuurproblemen bvb koude handen, voeten (schildklier is thermostaat van het lichaam)

·         cortisol stimuleert aanmaak van histaminase dat overmatige aanmaak van histamine tegengaat.  Te weinig cortisol verhoogt dus problemen zoals hooikoorts, niezen, hoesten, aandoeningen van luchtwegen en longen vb astma.  Ook hyperventilatie dat door stress wordt uitgelokt

·         hoofdpijn door te weinig glucose en zuurstof naar de hersenen

·         pijnlijke menstruatie, PMS, menopauzeklachten door hormonale disbalans

·         regulering natrium-kaliumbalans in de cellen.  Door lage bloeddruk, worden de cellen aangezet natrium los te laten, waarbij tegelijk vocht uit de cellen komt en er dus een vochtverlies optreedt, waardoor een dorstgevoel ontstaat en je door veel drinken toch nooit lijkt je dorst te kunnen lessen

·         de bijnieren en schildklier staan in direct contact met het zenuwstelsel, vanwaaruit prikkels vertrekken voor het spierstelsel.  Zo kan men relaties leggen met bvb. de ziekte van Parkinson, MS of multiple sclerose, CVS of ME, fibromyalgie, restless legs syndrome, depressie

·         hyperactiviteit wordt ook in verband gebracht met bijnieruitputting, naast stimuli zoals suiker, voedingsadditieven, frisdrank, enz.

·         autisme kan in verband gebracht worden met vaccinaties en de toevoegingen hierin, slechte eiwitvertering tgv te weinig spijsverteringssappen tgv bijnieruitputting en trage schildklierwerking

·         er kan op lange termijn een oestrogeentekort of testosterontekort optreden, bijdragend tot vruchtbaarheidsproblemen.  Kinderen geboren uit ouders met bijnierverzwakking, zullen zelf aangeboren bijnierzwakheden hebben.

 

 

Bijnieruitputting ligt dus aan de basis van zowel diabetes als kanker. Cortisol remt niet alleen het immuunsysteem maar ook de celopbouwende werking van insuline. Een overschot aan insuline is bewezen kankerverwekkend. Bij diabetes type 2 is de alvleesklier verantwoordelijk voor een overproductie ervan en bij diabetes type 1 moet de patiënt dit noodzakelijk inspuiten, waardoor het probleem op termijn niet verholpen wordt maar verergert en er bovendien een risico op kanker ontstaat.

De Duitser Otto Warburg ontdekte al in 1924 dat kanker zich voedt met suiker. Melvin Page zit dus helemaal goed als hij vaststelt dat anabole overactiviteit en teveel suiker in het bloed in zowel diabetes- als kankerpatiënten gevonden wordt. De relatie met het bloedsuikerverlagende afbraakhormoon cortisol als remmende factor is snel gelegd. Als Warburg al op dit spoor zat in 1924 en Melvin Page dit schrijft in een boek uit 1972, waarom hebben we nog steeds zulke primitieve symptoom-’behandelingen’ van deze twee alsmaar meer voorkomende ziektes?

Waarom wordt dit niet effectiever aangepakt met hormonen en voeding zoals Melvin Page deed?

Candida en dysglycemie als voorstadium van diabetes zijn een eerste waarschuwing.  Diabetes als voorstadium van kanker is een tweede, ernstigere waarschuwing. Aan al deze stofwisselingsziektes ligt bijnieruitputting ten grondslag. Hopelijk wordt het je nu duidelijk hoe slecht we er met z’n allen voorstaan op dit moment. Want wat zijn op dit moment de snelst groeiende ziektes die epidemische vormen aannemen? Kanker en diabetes. En niet te vergeten hart- en vaatziekte natuurlijk. Toeval dat er ook een grotendeels onontdekte epidemie speelt genaamd ‘bijnieruitputting’? Ik dacht het niet.

Waarom weet je dokter hier niet van terwijl hij wel synthetische corticosteroďden uitschrijft alsof het snoepjes zijn?

En zonder stress geen kanker. Stress is een zeer belangrijke veroorzaker van ziekte in het algemeen en kanker in het bijzonder.”

(Donckers, M., Bijnieruitputting)

 

 

5. Preventie van bijnieruitputting:

 

1. Alertheid voor symptomen van een dreigende burnout:

·         Prikkelbaarheid, makkelijk geďrriteerd zijn, weinig kunnen verdragen

·         Minder gevoeliger worden, afstandelijker, mensen als een object behandelen

·         Tekenen van emotionele uitputting

·         Huilbuien

·         Met rust willen gelaten worden, geen problemen meer kunnen aanhoren

·         Kritiek hebben op van alles en nog wat; cynisme

·         Schuldgevoelens hebben ivm het werk

·         Voldoening in het werk is sterk verminderd; ontevredenheid met het werk neemt toe

·         Routinematig uitvoeren van het werk, onverschilligheid

·         Ontkenning en verdringing van waarschuwingssignalen

·         Nefaste overtuigingen: “Eerst moet het werk gedaan zijn, daarna mag ik mij ontspannen”; “rusten is tijdverlies”, “half werk doe ik niet”, “het werk gaat voor”, “als ik het zelf doe, is het zeker goed gedaan”, “eerst de ander, dan ik”, enz.

·         Concentratiemoeilijkheden, vergeetachtigheid, meer fouten maken, afname professionele en ethische normen

·         Denken aan verandering van carričre en job

 

Symptomen van een burnout:

·         Vermoeidheid tot uitputting toe; uitgeblust

·         Gebrek aan motivatie

·         Grote behoefte aan slaap

·         Hoofdpijn, misselijkheid

·         Krachteloosheid

·         Neerslachtigheid, zwaarmoedigheid, weemoedig

·         Gevoel van teleurstelling, desillusie, gedemoraliseerd

·         Uitzichtloosheid, hopeloosheid

·         Gevoel van innerlijke leegte

·         Geprikkeld, nerveus, onrustig

·         Negatief ingesteld tov zichzelf en/of anderen

·         Intolerant of cynisch tov anderen

·         Gebrek aan of verminderde flexibileit

·         Te hoge eisen stellen aan de omgeving

·         Zelfdodingsgedachten

·         Geen plezier of voldoening meer in het werk vinden

·         Met rust gelaten willen worden, zich terugtrekken

·         Verhoogde vatbaarheid voor infecties

·         Rugklachten, verkrampte nek- en schouderspieren

·         Verandering van eetgedrag en lichaamsgewicht

·         Gebruik van pepmiddelen vb alcohol, tabak, medicijnen

·         Hormonale veranderingen vb gestegen cortisol, verlaging T4 en groeihormoon,...

·         Verlaagd libido

 

 

2. Sommige beroepen kennen een hoger risico op burnout:

·         Als men te maken heeft met patiënten, klanten of leerlingen

·         In het werk geconfronteerd worden met problemen van mensen, met emoties en agressie

·         Steeds met dezelfde problemen te kampen krijgen of niet op te lossen problemen

·         Taken met een hoge moeilijkheidsgraad

·         Te hoge tijdsdruk, te veel deadlines

 

 

 

 

 

Dr. Verheyen somt een aantal persoonlijkheidskenmerken op van mensen die meer risico lopen op burnout:

1.      Zij beginnen hun betrekking als echte idealisten; ambitieus, gedreven, niet snel opgeven, doordrammen, ondernemend, te groot verantwoordelijkheidsgevoel, plichtsbesef, onbaatzuchtige inzet

2.      Zij stellen bijzonder hoge eisen en verwachtingen in hun werk

3.      Meestal gaat het om zeer gevoelige persoonlijkheden

4.      Vaak liggen onbewust meer egocentrisch gerichte motieven aan de basis van de beroepskeuze

5.      Ongeduldig en impulsiviteit is eveneens kenmerkend

6.      Het gaat vaak om mensen die zich niet zo gemakkelijk aanpassen

7.      Zij hebben meestal een grote behoefte aan goedkeuring, affectie, emotionele beloning en vrezen het wegvallen van voldoening, steun, erkenning, waardering, liefde, toewijding.

 

 

Verdere risicofactoren:

1.      Te grote prestatiedrang

2.      Te weinig compensatie (vrijetijdsbesteding, sport, kunstzinnige hobby,...)

3.      Tekort aan waardering en positieve kritiek (de ziekte van deze tijd)

4.      Geen ondersteuning door het gezin als gevolg van echtscheiding, relationele problemen

5.      Werkoverlast

6.      Geen duidelijke doelstellingen zodat de resultaten niet goed te beoordelen zijn

7.      Tekort aan geloof in eigen bekwaamheid

8.      Te grote emotionele betrokkenheid bij de problemen van anderen

 

 

3. Helperssyndroom:

·         geen neen kunnen zeggen, zich laten doen, te braaf, meegaand, te zacht, geen vlieg kwaad kunnen doen, geen slecht zien in andere mensen, te goed, engelachtig, voetveeg, dweil, goedgelovig, naďef, barmhartige samaritaan,

·         anderen die van je profiteren, de vuilbak zijn van anderen, er wordt over je heen gelopen, er wordt geen rekening met jou gehouden, geen inspraak hebben,

·         overdreven hulpvaardigheid, zelfopoffering, zelfverwaarlozing, anderen vinden het vanzelfsprekend dat je altijd voor hen klaarstaat

·         zich onbegrepen en ondergewaardeerd voelen

·         laten begaan, wat voor verschil maakt het?, passief, onderdanig, zich laten doen

·         behulpzaamheid, bereidwilligheid, anderen het werk uit handen nemen, zichzelf wegcijferen, achter mensen hun gat lopen om alles op te ruimen, de dupe, slachtoffer zijn,

·         geen grenzen kunnen trekken, niet luisteren naar de signalen van het lichaam

·         hoge eisen stellen aan zichzelf en anderen, perfectionisme, graag de controle over alles willen hebben

·         schuldgevoelens, zelfverwijten maken ook als hiertoe geen reden is en foutgelopen zaken te wijten zijn aan onvoorziene toevalligheden of aan fouten van anderen

·         minderwaardigheidsgevoelens, laag zelfbeeld, eigenwaarde koppelen aan wat men doet of presteert (waarom dit verkeerd is: zie tekst over eigenwaarde)

·         rigiditeit, gebrek aan soepelheid, strengheid, normatief, vasthouden aan hoge waarden en normen, principes, opvattingen,...

·         niet goed weten wat ze willen, zich laten meeslepen, niet weten wat of wie bij hen past of niet (gebrek aan onderscheidingsvermogen)

·         piekeren, tobben, wakker liggen, moeilijk loslaten, dingen vasthouden

·         teveel werken, te weinig rust en ontspanning, te weinig tijd voor zichzelf

·         gebrek aan waardering door de omgeving, die alles vanzelfsprekend vindt; of wel waardering maar tot eigen nut van de waarderenden... (alles met de beste bedoelingen)

·         angst voor conflicten, fouten, mislukkingen en risico’s; slecht tegen kritiek en opmerkingen kunnen

·         neiging tot neerslachtigheid, pessimisme, doemdenken, depressie

·         idealistisch, gedreven en geëngageerd zijn

·         autoriteitsproblemen

·         moeite met delegeren van taken aan anderen

·         klagen te weinig, moeite met het uiten van gevoelens

·         in sommige beroepen verwacht men een constant ideaal: altijd vriendelijk zijn, behulpzaam,  geduldig zijn, luisterbereid, beheerst zijn, altijd klaar staan.  Dit is uiteraard niet realistisch, iedereen heeft al eens een slechte dag, voelt zich niet goed geluimd, heeft niet altijd zin om te werken, heeft al eens hoofdpijn enz.

 

4. Bulldozersyndroom:

·         Ik sta er voor en ik moet verder

·         Ik kan niet rusten voor het afgewerkt is, voor het doel bereikt is

·         Ik blijf doordrammen tot mijn doel is bereikt

·         Ik wil nog veel bereiken

·         Perfectionisme, niet makkelijk tevreden

·         Hoge eisen stellen aan zichzelf en anderen

·         Wat ik in mijn hoofd heb, zal gebeuren

·         Ik laat me door niets of niemand tegenhouden

·         Wat ik wil of doe is belangrijker dan wat een ander wil of doet

·         Rusten is tijdverlies

·         Ik lever geen half werk

·         De plicht roept

·         Als ik nu stop, ben ik de draad kwijt, dus werk ik verder

·         Als ik het doe, is het zeker goed gedaan

·         Alle obstakels ruim ik van de baan

·         Eerst werken, dan ontspannen

·         Ik werk tot ik er bij neerval

·         Slapen dat doe ik wel als ik met pensioen ben

·         Werkverslaving

·         ...

 

 

5. Tips:

 

·         Vermijd je kinderen reeds op jonge leeftijd overal naar toe te sleuren: school, ballet, tennis, paardrijden, tekenacademie, woordacademie, muziekles.  Zij vinden dit op den duur gewoon of “normaal”, niet beseffende dat ze hier reeds de basis leggen voor de drukke volle agenda op volwassen leeftijd en reeds de kiem planten voor bijnierverzwakking

·         Kies voor rustige vormen van ontspanning en vermijd drukke toestanden

·         Mensen die uitgeput zijn, weten maar al te goed hoe vermoeiend televisie is.  Waar is de tijd dat men samen rustig kaartte of gezelschapsspelen speelde of in de zetel aan het raam een goed boek las?

·         Maak er een gezonde gewoonte van na het middageten een siësta te doen zoals in Mediterrane landen

·         Ga vroeg slapen en zet die TV af

·         Vermijd competitiesport, dat is weer stress.  Ga bvb ook niet joggen in je vrije tijd met een chronometer om je tijden te noteren.  Weg met die tijdmeting, hartslagmeter en walkman en loop spontaan op je gevoel, rustig en ontspannen

·         Doe maar op uw gemak en trek het u niet aan

·         bij voorkeur geen huis bouwen, huur er één

·         Zorg ervoor dat je huis geen bouwwerf wordt

·         Begin niet aan buitenechtelijke affaires

·         Bezin eer je begint: bij elke grote of dure beslissing, denk na of je dit welk aankunt

·         Vermijd van beslissingen te  nemen die er op lange termijn de kans geven dat je met de rug tegen de muur staat

·         Eet gezond! Met de klassieke Westerse geraffineerde, pro-inflammatoire, voeding leg je de basis voor de ondermijning van je gezondheid en voor talrijke aandoeningen

·         Vermijd zotte en gevaarlijke sporten

·         Vakantie dient om te rusten.  Kies voor een rustige vakantie en geen jungletochten, expedities, survivaltochten, bergbeklimmen, enz. 

·         Kies er bovendien voor om naar een kuuroord te gaan als vakantie zodat je regelmatig een grondige zuiveringskuur kan doen onder begeleiding.  Regelmatig kuren verlengt het leven met heel wat jaren.

·         Als je TV kijkt, kies voor rustige programma’s (als die nog bestaan)

·         Als je maar even kan, doe die TV maar helemaal weg.  Dit verandert het leven enorm.

·         Verkies rustige avonden zonder rondrennen naar God en klein Pierke

·         Vermijd die drukke fitnesscentra met opzwepende muziek

·         Als je in een fase verkeert dat je op zoek bent naar een woning, verkies dan aub het platteland

·         Zorg voor een goede slaap.  Je slaapkamer dient om te slapen, niet om TV te kijken, te chatten, twitteren, sms-en, enz.

·         Gebruik versterkende voedingsmiddelen

·         Vermijd ophitsende gerechten en specerijen

·         Gebruik geen pepmiddelen, pepmuziek, peptalk en Pepsi Cola

·         Matigheid met genotsmiddelen en sex

·         Uitslapen

·         Het weekend dient om te rusten, niet om rond te rennen

·         Leer neen te zeggen tegen iedereen die je van alles en nog wat vraagt

·         Zorg voor evenwicht in je leven tussen geven en krijgen

·         Vereenvoudig je leven en je huishouden.  Kamers, garages, zolders vol met rommel werkt niet bemoedigend.  Creëer overzicht en orde.

·         Rust

·         Vakantie

·         Tuinieren

·         Relaxatietherapie indien nodig

·         Creatieve bezigheid vb bloemschikken, beeldhouwen, schilderen, tekenen, vingerverf, mozaďek, houtbewerking, modelbouw, knutselen,…

·         Bezigheden in de vrije tijd dienen vrijblijvend te zijn, vrij van competitie en prestatiedrang.

·         Stilte regenereert het zenuwstelsel.  In vele woningen en werkplaatsen staat urenlang of de hele dag de radio op met moderne muziek.  Dit is belastend en vermoeiend voor zenuwstelsel en bijnieren.  Leer te genieten van stilte thuis, op het werk en in de natuur.  Het steeds toenemende lawaai tgv het autoverkeer, de overbevolking, het toenemende aantal wegenwerken en bouwwerken, enz. betekent een zware last die nogal eens onderschat wordt.

·         Zoek in uw vrije tijd de natuur op, het groen, de bloemen, de stilte, het water.

·         Leer in de namiddag een siësta te doen om even uw batterijen op te laden.  Het is normaal dat men na het eten een dipje kent, omdat de spijsvertering bloed en energie naar zich toe trekt.  Observeer uw huisdieren en de dieren in de natuur en zie dat ook zij niet de hele dag rondrennen maar periodes van activiteit en periodes van rust kennen.

·         Wijk van je route af.  Spurt u na het werk zo snel mogelijk naar huis of naar de winkel?  Ergert u zich aan de file en de drukte?  Wel, neem het goede idee op om na het werk nu eens niet direct naar huis of supermarkt te gaan, maar wel naar de dichtstbijliggende park of waterloop om daar even rustig te wandelen en op een bank te zitten, genietend van de bloemen, het groen, de zon, de rust, de stilte.  En rij daarna naar huis.  Een hele verademing.  Uw bijnieren zullen u er dankbaar voor zijn!

·         Leer te luisteren naar uw lichaam en leer grenzen te trekken.

·         Als u iets te doen hebt, vraag dan uzelf af of u dit wil doen, of dat u het moet doen.

·         Als u iets wil of moet doen, vraag u dan of u het kunt doen, rekening houdende met de conditie, mogelijkheden en beperkingen van uw lichaam.  Leer dus ook nee te zeggen.

·         Leer om niet zoveel op uw schouders te nemen.

·         De moderne huisvrouw die gaat werken, een carričre heeft, en kinderen, waarvoor ze zich krom moet organiseren en rondrennen, verkeert vaak in de gevarenzone van chronische vermoeidheid, burn-out, fibromyalgie, enz.  Durf vragen te stellen, zonder taboes, of u het wel allemaal wil en aankunt.

 

 

6. Beleid en politiek

 

Beleidsverantwoordelijken, oversten in diverse diensten spelen ook een uiterst belangrijke rol in de preventie van burn-out:

·         Zij dienen op de hoogte te zijn van de alarmsymptomen en deze te herkennen bij hun personeel

·         Ook zij dienen een zelfonderzoek te doen en zich af te vragen of ze niet teveel vragen van hun personeel, onrealistische verwachtingen hebben, hen autoritair behandelen, enz.

·         Geven zij voldoende waardering, erkenning en steun aan hun personeel?

·         Hoe is het gesteld met de preventie en de veiligheid op het werk vb. rugschool, risico op ongevallen,...

·         Hoe is het gesteld met de ergonomie op het werk (zitmeubilair, ergonomische toetsenborden en muis, aangepaste hoogte van het scherm, enz.)?

·         Leggen ze geen te hoge werkdruk op?  Is er voldoende personeel?  Is er teveel werk?  Hebben we voor het aanwezige aantal personeel niet teveel werk en zouden we beter werk weigeren?

·         Zijn de deadlines wel realistisch?

·         Is het werk niet te zwaar of niet te moeilijk voor die persoon rekening houdende met zijn capaciteiten en opleiding?

·         Bestaan er conflicten tussen personeelsleden op het werk?  Tussen uitvoerend en beleidsvormend personeel (autoriteitsproblemen)?

·         Heeft het personeel inspraak in beslissingen van beleidsvoerders?  Laten we niet vergeten dat beleidsverantwoordelijken vaak zelf geen idee hebben van het uitvoerend werk op de laagste échelons.  Er bestaat vaak een kloof tussen de werkvloer en de burelen.

·         Heeft het personeel mogelijkheid om voor een stuk zelf te bepalen hoe zij het werk doet, in welk tempo, op welke manier en in welke volgorde.  Dit is de zgn. regelruimte.  Gebrek aan regelruimte vormt een hoog risico op stress.

·         Trekt men voldoende geld uit voor de preventie, veiligheid, ergonomie en begeleiding van het personeel of rijden de bazen rond met chique auto’s terwijl de arbeiders geen zeep hebben om hun handen te wassen; of zitten de bazen in luxe ergonomische zetels terwijl de bedienden op een krakstoel zitten met lage rugpijn.

 

 

7. Herstelprogramma (afhankelijk van de graad van bijnieruitputting)

·         enkele maanden rust

·         vermijden van alle stress

·         vermijd nodeloze stress zoals thrillers, actiefilms, hevige muziek, het nieuws

·         verwelkom rustige films, komische films

·         ga rustig wandelen in de natuur en vermijd de stad, asfalt en beton

·         ga vroeg slapen, blijf niet hangen voor de TV

·         stilte is je beste vriend: zet af die TV en die eeuwige jengelende radio die de hele dag opstaat (hou rekening met het cumulatief effect)

·         uitslapen

·         psychologische begeleiding

·         bezinning over het soort werk, over de manier waarop je werkte, over je levenswijze, over bepaalde persoonlijkheidseigenschappen

 

Wat laadt de bijnieren op?

·         vreugde

·         schoonheid

·         stilte

·         rust

·         siësta

·         slapen

·         contact met de natuur

·         rustige vakantie

·         menselijke warmte

·         gezonde voeding: niet geraffineerd, anti-inflammatoir, rijk aan vitaminen, mineralen, sporenelementen, antioxidanten, enzymen; hoge bio-energetische waarde

·         zonlicht en warmte; opgelet: blootstelling aan de zon langzaam opbouwen

 

Vreugde kan komen van het ontdekken van nieuwe horizonten, van een nieuw pad in je leven dat je aanspreekt en je nieuwe energie geeft en waarin je je talenten, gaven, interesse kwijt kunt en jezelf kan ontwikkelen.  Niettemin dient men op te letten niet opnieuw dezelfde fouten te maken zoals vroeger (zie risicofactoren en persoonlijkheidskenmerken).

 

 

Voedingsadviezen

 

·         Stabiliseren van de bloedsuikerspiegel

o   langzaam eten en kauwen

o   opletten met snelle hapjes, rechtstaand eten e.d.

o   te vermijden: suiker en patisserie; suiker, snoep, chips, pralines, speculaas, taart, cake, ijscrčme, enz.

o   tussendoortjes: bvb. vers fruit zoals banaan, appels, mandarijntjes; soep, of amandelmelk

o   beter meerdere kleinere maaltijden per dag dan 3 grote

·         Hoge bio-energetische waarde op de bijnieren:

o   Broccoli, spinazie, asperge, tomaat, selder, peterselie

o   Abrikoos, ananas, bosbessen, cactusvruchten, framboos, kaki, kers, meloen, mispel, rode bes

·         Gebruiken van verzadigde vetten, basis voor de hormonen: rauwe boter, roomboter, slagroom, cocosvet, rode palmvet, Columbus eierdooier

·         Zorg voor voldoende cholesterol in je voeding bvb rauwe boter, room, Columbus eierdooier.  Cholesterol is de basis voor hormonen en belangrijk voor het zenuwstelsel.

·         Zorg voor voldoende lecithine, eveneens een belangrijke bouwstof voor de hersenen en de zenuwen, te vinden in bvb. tarwekiemolie, rauwe boter, eierdooier, olijfolie

·         Vitamine A is zeer belangrijk voor de schildklier; te vinden (soms als caroteen) in wortelen, pompoen, rode palmvet, bladgroenten, orgaanvlees, boter, room, levertraan, abrikozen, kaki, paprika, groene kruiden, tomaat, Columbus-eierdooier

·         Zorg eveneens voor de zo belangrijke omega-3 vetzuren: walnoten, Columbus-eierdooier, vette vis, schaaldieren, lijnzaadolie Barlean’s flax seed oil

·         Vermijden van zenuwprikkelende voeding en dranken die de stresshormonen activeren en de bijnieren op een onnatuurlijke manier stimuleren:

o   geraffineerde suiker en zijn talrijke variaties op het thema (confituur, chocolade, snoep, cake, taart, ijscrčme, pralines, lightproducten);

o   gehydreerde of transvetzuren (margarine, en zowat alle patisserieproducten);

o   vermijd ook maďsolie en zonnebloemolie, gebruik ongeraffineerde olijfolie, cocosvet, rode palmvet, lijnzaadolie

o   zout en peper, chili en andere scherpe specerijen;

o   koffie, frisdranken, alcohol, tabak

o   te veel eiwit in de voeding, algemeen gangbaar, heeft ook een prikkelende werking en verbruikt beschikbare schildklierhormonen.  Zorg dus voor een eiwitarme voeding (+/- 0,6 gram eiwit per kg lichaamsgewicht)

o   vermijd soja, volgens Mike Donckers een schildkliersloper en hormoonverstoorder

·         Versterkende voeding: zie aparte tekst

·         Er bestaan allerlei mineralen en vitaminen, enzymen die bijnieropbouwend werken en ook heel wat kruiden.  Deze kunnen uitgezocht worden door een deskundige arts of therapeut.

Waarschuwing:

·         deze middelen dienen door een bevoegd persoon uitgezocht te worden, neem ze niet zomaar op eigen initiatief

·         door dergelijke middelen kan je je bijnieren opkrikken, maar een klacht is een signaal: waarom zijn de bijnieren verzwakt?  Waar zit het verkeerd in je leven?  Wat vermoeit je?  Het kan zijn dat de ziel het lichaam “afremt” om het te laten kennen dat het op een verkeerd pad zit en dat je een andere, nieuwe weg in het leven moet inslaan die van je gevraagd wordt.  Als je dus pepmiddelen gebruikt, negeer je deze boodschap en heb je niets geleerd.

·         het is ook mogelijk dat je wel op het juiste pad zit, maar dat de arbeidsomstandigheden zo stresserend, belastend, ergonomisch en gezondheidskundig onverantwoord zijn, dat het probleem veeleer op dat vlak ligt.  De werkgever of beleidsinstanties dragen hier een grote verantwoordelijkheid en mogen hierop aangesproken worden.  Desnoods via vakbond, arbeidsgeneesheer, medisch adviseur ziekenfonds, veiligheidsinstanties, enz.

·         het is mogelijk dat je op het juiste pad zit en dat de omstandigheden voldoende gunstig zijn, maar dat je door je eigen enthousiasme, passie, ambitie, idealisme te veel werkt, te intensief, te veel vraagt van jezelf.  Dit is de keerzijde van enthousiasme: het risico je eigen grenzen en signalen van je lichaam te verwaarlozen.

 

 

Geraadpleegde literatuur:

Braem, G., Iriscopie, cursus, Europese Academie voor Natuurlijke Gezondheidszorg, Deurne, 2003-2004

Donckers, M., Bijnieruitputting, E-book

Dries, J., Bio-energetische kruidengeneeskunde, Arinus, Genk

Genoe, W., Podosegmentale reflexologie, Arinus, Genk

Korthuis, J., Oog in oog, Helios Holland, Zwaag, 1986

Margodt, J., Fytotherapie, Arinus, Genk

Margodt, J., Schüsslerzouten, Arinus, Genk

Vandecruys, P., Anatomie, Arinus, Genk

 

© Luc Van Oost – gezondheidstherapeut – www.lucvanoost.be – info@lucvanoost.be

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld.  Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is.  De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens.  Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts.  De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.